巴利《小部》· 本生

Jātaka

Mahānipāta

Mūgapakkhavagga

5 Umaṅgajātaka

“Pañcālo sabbasenāya,

brahmadattoyamāgato;

Sāyaṁ pañcāliyā senā,

appameyyā mahosadha.

Vīthimatī pattimatī,

sabbasaṅgāmakovidā;

Ohārinī saddavatī,

bherisaṅkhappabodhanā.

Lohavijjālaṅkārābhā,

dhajinī vāmarohinī;

Sippiyehi susampannā,

sūrehi suppatiṭṭhitā.

Dasettha paṇḍitā āhu,

bhūripaññā rahogamā;

Mātā ekādasī rañño,

pañcāliyaṁ pasāsati.

Athetthekasataṁ khatyā,

anuyantā yasassino;

Acchinnaraṭṭhā byathitā,

pañcāliyaṁ vasaṁ gatā.

Yaṁvadā takkarā rañño,

akāmā piyabhāṇino;

Pañcālamanuyāyanti,

akāmā vasino gatā.

Tāya senāya mithilā,

tisandhiparivāritā;

Rājadhānī videhānaṁ,

samantā parikhaññati.

Uddhaṁ tārakajātāva,

samantā parivāritā;

Mahosadha vijānāhi,

kathaṁ mokkho bhavissati”.

“Pāde deva pasārehi,

bhuñja kāme ramassu ca;

Hitvā pañcāliyaṁ senaṁ,

brahmadatto palāyiti”.

“Rājā santhavakāmo te,

ratanāni pavecchati;

Āgacchantu ito dūtā,

mañjukā piyabhāṇino.

Bhāsantu mudukā vācā,

yā vācā paṭinanditā;

Pañcālo ca videho ca,

ubho ekā bhavantu te”.

“Kathaṁ nu kevaṭṭa mahosadhena,

Samāgamo āsi tadiṅgha brūhi;

Kacci te paṭinijjhatto,

Kacci tuṭṭho mahosadho”.

“Anariyarūpo puriso janinda,

Asammodako thaddho asabbhirūpo;

Yathā mūgo ca badhiro ca,

Na kiñcitthaṁ abhāsatha”.

“Addhā idaṁ mantapadaṁ sududdasaṁ,

Attho suddho naraviriyena diṭṭho;

Tathā hi kāyo mama sampavedhati,

Hitvā sayaṁ ko parahatthamessati”.

“Channañhi ekāva matī sameti,

Ye paṇḍitā uttamabhūripattā;

Yānaṁ ayānaṁ atha vāpi ṭhānaṁ,

Mahosadha tvampi matiṁ karohi”.

“Jānāsi kho rāja mahānubhāvo,

Mahabbalo cūḷanibrahmadatto;

Rājā ca taṁ icchati māraṇatthaṁ,

Migaṁ yathā okacarena luddo.

Yathāpi maccho baḷisaṁ,

vaṅkaṁ maṁsena chāditaṁ;

Āmagiddho na jānāti,

maccho maraṇamattano.

Evameva tuvaṁ rāja,

cūḷaneyyassa dhītaraṁ;

Kāmagiddho na jānāsi,

macchova maraṇamattano.

Sace gacchasi pañcālaṁ,

Khippamattaṁ jahissasi;

Migaṁ panthānubandhaṁva,

Mahantaṁ bhayamessati”.

“Mayameva bālamhase eḷamūgā,

Ye uttamatthāni tayī lapimhā;

Kimeva tvaṁ naṅgalakoṭivaḍḍho,

Atthāni jānāsi yathāpi aññe”.

“Imaṁ gale gahetvāna,

nāsetha vijitā mama;

Yo me ratanalābhassa,

antarāyāya bhāsati”.

Tato ca so apakkamma,

vedehassa upantikā;

Atha āmantayī dūtaṁ,

mādharaṁ suvapaṇḍitaṁ.

“Ehi samma haritapakkha,

veyyāvaccaṁ karohi me;

Atthi pañcālarājassa,

sāḷikā sayanapālikā.

Taṁ bandhanena pucchassu,

sā hi sabbassa kovidā;

Sā tesaṁ sabbaṁ jānāti,

rañño ca kosiyassa ca”.

“Āmo”ti so paṭissutvā,

mādharo suvapaṇḍito;

Agamāsi haritapakkho,

sāḷikāya upantikaṁ.

Tato ca kho so gantvāna,

mādharo suvapaṇḍito;

Athāmantayi sugharaṁ,

sāḷikaṁ mañjubhāṇikaṁ.

“Kacci te sughare khamanīyaṁ,

Kacci vesse anāmayaṁ;

Kacci te madhunā lājā,

Labbhate sughare tuvaṁ”.

“Kusalañceva me samma,

atho samma anāmayaṁ;

Atho me madhunā lājā,

labbhate suvapaṇḍita.

Kuto nu samma āgamma,

kassa vā pahito tuvaṁ;

Na ca mesi ito pubbe,

diṭṭho vā yadi vā suto”.