上座部大分别（巴利原文）

“Vadeyyāma kho taṁ, gahapati, sace tvaṁ nātikaḍḍheyyāsī”ti.

“Vadehi, tāta sudinnā”ti.

“Tena hi tvaṁ, gahapati, mahante mahante sāṇipasibbake kārāpetvā hiraññasuvaṇṇassa pūrāpetvā sakaṭehi nibbāhāpetvā majjhe gaṅgāya sote opātehi.

Taṁ kissa hetu?

Yañhi te, gahapati, bhavissati tatonidānaṁ bhayaṁ vā chambhitattaṁ vā lomahaṁso vā ārakkho vā so te na bhavissatī”ti.

Evaṁ vutte, āyasmato sudinnassa pitā anattamano ahosi— “kathañhi nāma putto sudinno evaṁ vakkhatī”ti.

Atha kho āyasmato sudinnassa pitā āyasmato sudinnassa purāṇadutiyikaṁ āmantesi—

“tena hi, vadhu, tvaṁ piyā ca manāpā ca. Appeva nāma putto sudinno tuyhampi vacanaṁ kareyyā”ti.

Atha kho āyasmato sudinnassa purāṇadutiyikā āyasmato sudinnassa pādesu gahetvā āyasmantaṁ sudinnaṁ etadavoca—

“kīdisā nāma tā, ayyaputta, accharāyo yāsaṁ tvaṁ hetu brahmacariyaṁ carasī”ti?

“Na kho ahaṁ, bhagini, accharānaṁ hetu brahmacariyaṁ carāmī”ti.

Atha kho āyasmato sudinnassa purāṇadutiyikā— “ajjatagge maṁ ayyaputto sudinno bhaginivādena samudācaratī”ti, tattheva mucchitā papatā.

Atha kho āyasmā sudinno pitaraṁ etadavoca—

“sace, gahapati, bhojanaṁ dātabbaṁ detha,

mā no viheṭhayitthā”ti.

“Bhuñja, tāta sudinnā”ti.

Atha kho āyasmato sudinnassa mātā ca pitā ca āyasmantaṁ sudinnaṁ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesuṁ sampavāresuṁ.

Atha kho āyasmato sudinnassa mātā āyasmantaṁ sudinnaṁ bhuttāviṁ onītapattapāṇiṁ etadavoca—

“idaṁ, tāta sudinna, kulaṁ aḍḍhaṁ mahaddhanaṁ mahābhogaṁ pahūtajātarūparajataṁ pahūtavittūpakaraṇaṁ pahūtadhanadhaññaṁ.

Labbhā, tāta sudinna, hīnāyāvattitvā bhogā ca bhuñjituṁ puññāni ca kātuṁ.

Ehi tvaṁ, tāta sudinna, hīnāyāvattitvā bhoge ca bhuñjassu puññāni ca karohī”ti.

“Amma, na ussahāmi na visahāmi, abhirato ahaṁ brahmacariyaṁ carāmī”ti.

Dutiyampi kho …pe…

tatiyampi kho āyasmato sudinnassa mātā āyasmantaṁ sudinnaṁ etadavoca—

“idaṁ, tāta sudinna, kulaṁ aḍḍhaṁ mahaddhanaṁ mahābhogaṁ pahūtajātarūparajataṁ pahūtavittūpakaraṇaṁ pahūtadhanadhaññaṁ.

Tena hi, tāta sudinna, bījakampi dehi—

mā no aputtakaṁ sāpateyyaṁ licchavayo atiharāpesun”ti.

“Etaṁ kho me, amma, sakkā kātun”ti.

“Kahaṁ pana, tāta sudinna, etarahi viharasī”ti?

“Mahāvane, ammā”ti.

Atha kho āyasmā sudinno uṭṭhāyāsanā pakkāmi.

Atha kho āyasmato sudinnassa mātā āyasmato sudinnassa purāṇadutiyikaṁ āmantesi—

“tena hi, vadhu, yadā utunī ahosi, pupphaṁ te uppannaṁ hoti, atha me āroceyyāsī”ti.

“Evaṁ, ayye”ti kho āyasmato sudinnassa purāṇadutiyikā āyasmato sudinnassa mātuyā paccassosi.

Atha kho āyasmato sudinnassa purāṇadutiyikā nacirasseva utunī ahosi, pupphaṁsā uppajji.

Atha kho āyasmato sudinnassa purāṇadutiyikā āyasmato sudinnassa mātaraṁ etadavoca—“utunīmhi, ayye, pupphaṁ me uppannan”ti.

“Tena hi, vadhu, yena alaṅkārena alaṅkatā puttassa sudinnassa piyā ahosi manāpā tena alaṅkārena alaṅkarā”ti.

“Evaṁ, ayye”ti kho āyasmato sudinnassa purāṇadutiyikā āyasmato sudinnassa mātuyā paccassosi.

Atha kho āyasmato sudinnassa mātā āyasmato sudinnassa purāṇadutiyikaṁ ādāya yena mahāvanaṁ yenāyasmā sudinno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ sudinnaṁ etadavoca—

“idaṁ, tāta sudinna, kulaṁ aḍḍhaṁ mahaddhanaṁ mahābhogaṁ pahūtajātarūparajataṁ pahūtavittūpakaraṇaṁ pahūtadhanadhaññaṁ.

Labbhā, tāta sudinna, hīnāyāvattitvā bhogā ca bhuñjituṁ puññāni ca kātuṁ.

Ehi tvaṁ, tāta sudinna, hīnāyāvattitvā bhoge ca bhuñjassu puññāni ca karohī”ti.

“Amma, na ussahāmi na visahāmi,

abhirato ahaṁ brahmacariyaṁ carāmī”ti.

Dutiyampi kho …pe…

tatiyampi kho āyasmato sudinnassa mātā āyasmantaṁ sudinnaṁ etadavoca—

“idaṁ, tāta sudinna, kulaṁ aḍḍhaṁ mahaddhanaṁ mahābhogaṁ pahūtajātarūparajataṁ pahūtavittūpakaraṇaṁ pahūtadhanadhaññaṁ.

Tena hi, tāta sudinna, bījakampi dehi—

mā no aputtakaṁ sāpateyyaṁ licchavayo atiharāpesun”ti.

“Etaṁ kho me, amma, sakkā kātun”ti,

purāṇadutiyikāya bāhāyaṁ gahetvā mahāvanaṁ ajjhogāhetvā apaññatte sikkhāpade anādīnavadasso purāṇadutiyikāya tikkhattuṁ methunaṁ dhammaṁ abhiviññāpesi.

Sā tena gabbhaṁ gaṇhi.

Bhummā devā saddamanussāvesuṁ—

“nirabbudo vata bho bhikkhusaṅgho nirādīnavo;

sudinnena kalandaputtena abbudaṁ uppāditaṁ, ādīnavo uppādito”ti.

Bhummānaṁ devānaṁ saddaṁ sutvā cātumahārājikā devā saddamanussāvesuṁ …pe…

tāvatiṁsā devā …

yāmā devā …

tusitā devā …

nimmānaratī devā …

paranimmitavasavattī devā …

brahmakāyikā devā saddamanussāvesuṁ—

“nirabbudo vata bho bhikkhusaṅgho nirādīnavo;

sudinnena kalandaputtena abbudaṁ uppāditaṁ, ādīnavo uppādito”ti.

Itiha tena khaṇena tena muhuttena yāva brahmalokā saddo abbhuggacchi.

Atha kho āyasmato sudinnassa purāṇadutiyikā tassa gabbhassa paripākamanvāya puttaṁ vijāyi.

Atha kho āyasmato sudinnassa sahāyakā tassa dārakassa bījakoti nāmaṁ akaṁsu.

Āyasmato sudinnassa purāṇadutiyikāya bījakamātāti nāmaṁ akaṁsu.

Āyasmato sudinnassa bījakapitāti nāmaṁ akaṁsu.

Te aparena samayena ubho agārasmā anagāriyaṁ pabbajitvā arahattaṁ sacchākaṁsu.

Atha kho āyasmato sudinnassa ahudeva kukkuccaṁ, ahu vippaṭisāro—

“alābhā vata me, na vata me lābhā; dulladdhaṁ vata me, na vata me suladdhaṁ;

yohaṁ evaṁ svākkhāte dhammavinaye pabbajitvā nāsakkhiṁ yāvajīvaṁ paripuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ caritun”ti.

So teneva kukkuccena tena vippaṭisārena kiso ahosi lūkho dubbaṇṇo uppaṇḍuppaṇḍukajāto dhamanisanthatagatto antomano līnamano dukkhī dummano vippaṭisārī pajjhāyi.

Atha kho āyasmato sudinnassa sahāyakā bhikkhū āyasmantaṁ sudinnaṁ etadavocuṁ—

“pubbe kho tvaṁ, āvuso sudinna, vaṇṇavā ahosi pīṇindriyo pasannamukhavaṇṇo vippasannachavivaṇṇo;

so dāni tvaṁ etarahi kiso lūkho dubbaṇṇo uppaṇḍuppaṇḍukajāto dhamanisanthatagatto antomano līnamano dukkhī dummano vippaṭisārī pajjhāyasi.

Kacci no tvaṁ, āvuso sudinna, anabhirato brahmacariyaṁ carasī”ti?

“Na kho ahaṁ, āvuso, anabhirato brahmacariyaṁ carāmi.

Atthi me pāpakammaṁ kataṁ;

purāṇadutiyikāya methuno dhammo paṭisevito;

tassa mayhaṁ, āvuso, ahudeva kukkuccaṁ ahu vippaṭisāro—

‘alābhā vata me, na vata me lābhā; dulladdhaṁ vata me, na vata me suladdhaṁ; yohaṁ evaṁ svākkhāte dhammavinaye pabbajitvā nāsakkhiṁ yāvajīvaṁ paripuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ caritun’”ti.

“Alañhi te, āvuso sudinna, kukkuccāya alaṁ vippaṭisārāya yaṁ tvaṁ evaṁ svākkhāte dhammavinaye pabbajitvā na sakkhissasi yāvajīvaṁ paripuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ carituṁ.

Nanu, āvuso, bhagavatā anekapariyāyena virāgāya dhammo desito, no sarāgāya;

visaṁyogāya dhammo desito, no saṁyogāya;

anupādānāya dhammo desito, no saupādānāya.

Tattha nāma tvaṁ, āvuso, bhagavatā virāgāya dhamme desite sarāgāya cetessasi, visaṁyogāya dhamme desite saṁyogāya cetessasi, anupādānāya dhamme desite saupādānāya cetessasi.

Nanu, āvuso, bhagavatā anekapariyāyena rāgavirāgāya dhammo desito,

madanimmadanāya pipāsavinayāya ālayasamugghātāya vaṭṭupacchedāya taṇhākkhayāya virāgāya nirodhāya nibbānāya dhammo desito.

Nanu, āvuso, bhagavatā anekapariyāyena kāmānaṁ pahānaṁ akkhātaṁ,

kāmasaññānaṁ pariññā akkhātā,

kāmapipāsānaṁ paṭivinayo akkhāto,

kāmavitakkānaṁ samugghāto akkhāto,

kāmapariḷāhānaṁ vūpasamo akkhāto.

Netaṁ, āvuso, appasannānaṁ vā pasādāya, pasannānaṁ vā bhiyyobhāvāya.

Atha khvetaṁ, āvuso, appasannānañceva appasādāya pasannānañca ekaccānaṁ aññathattāyā”ti.

Atha kho te bhikkhū āyasmantaṁ sudinnaṁ anekapariyāyena vigarahitvā bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.

Atha kho bhagavā etasmiṁ nidāne etasmiṁ pakaraṇe bhikkhusaṅghaṁ sannipātāpetvā āyasmantaṁ sudinnaṁ paṭipucchi—

“saccaṁ kira tvaṁ, sudinna, purāṇadutiyikāya methunaṁ dhammaṁ paṭisevī”ti?

“Saccaṁ, bhagavā”ti.

Vigarahi buddho bhagavā—

“ananucchavikaṁ, moghapurisa, ananulomikaṁ appaṭirūpaṁ assāmaṇakaṁ akappiyaṁ akaraṇīyaṁ.

Kathañhi nāma tvaṁ, moghapurisa, evaṁ svākkhāte dhammavinaye pabbajitvā na sakkhissasi yāvajīvaṁ paripuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ carituṁ.

Nanu mayā, moghapurisa, anekapariyāyena virāgāya dhammo desito, no sarāgāya;

visaṁyogāya dhammo desito, no saṁyogāya;

anupādānāya dhammo desito, no saupādānāya.

Tattha nāma tvaṁ, moghapurisa, mayā virāgāya dhamme desite sarāgāya cetessasi, visaṁyogāya dhamme desite saṁyogāya cetessasi, anupādānāya dhamme desite saupādānāya cetessasi.

Nanu mayā, moghapurisa, anekapariyāyena rāgavirāgāya dhammo desito.

Madanimmadanāya pipāsavinayāya ālayasamugghātāya vaṭṭupacchedāya taṇhākkhayāya virāgāya nirodhāya nibbānāya dhammo desito.

Nanu mayā, moghapurisa, anekapariyāyena kāmānaṁ pahānaṁ akkhātaṁ,

kāmasaññānaṁ pariññā akkhātā,

kāmapipāsānaṁ paṭivinayo akkhāto,

kāmavitakkānaṁ samugghāto akkhāto,

kāmapariḷāhānaṁ vūpasamo akkhāto.

Varaṁ te, moghapurisa, āsivisassa ghoravisassa mukhe aṅgajātaṁ pakkhittaṁ, na tveva mātugāmassa aṅgajāte aṅgajātaṁ pakkhittaṁ.

Varaṁ te, moghapurisa, kaṇhasappassa mukhe aṅgajātaṁ pakkhittaṁ, na tveva mātugāmassa aṅgajāte aṅgajātaṁ pakkhittaṁ.

Varaṁ te, moghapurisa, aṅgārakāsuyā ādittāya sampajjalitāya sajotibhūtāya aṅgajātaṁ pakkhittaṁ, na tveva mātugāmassa aṅgajāte aṅgajātaṁ pakkhittaṁ.

Taṁ kissa hetu?

Tatonidānañhi, moghapurisa, maraṇaṁ vā nigaccheyya maraṇamattaṁ vā dukkhaṁ, na tveva tappaccayā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjeyya.