上座部大分别（巴利原文）

Atha kho bhagavā āyasmantaṁ dhaniyaṁ kumbhakāraputtaṁ anekapariyāyena vigarahitvā dubbharatāya …pe…

evañca pana, bhikkhave, imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha—

“Yo pana bhikkhu adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyeyya,

yathārūpe adinnādāne rājāno coraṁ gahetvā haneyyuṁ vā bandheyyuṁ vā pabbājeyyuṁ vā—‘corosi bālosi mūḷhosi thenosī’ti, tathārūpaṁ bhikkhu adinnaṁ ādiyamāno

ayampi pārājiko hoti asaṁvāso”ti.

Evañcidaṁ bhagavatā bhikkhūnaṁ sikkhāpadaṁ paññattaṁ hoti.

Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū rajakattharaṇaṁ gantvā rajakabhaṇḍikaṁ avaharitvā ārāmaṁ haritvā bhājesuṁ.

Bhikkhū evamāhaṁsu—

“mahāpuññattha tumhe, āvuso.

Bahuṁ tumhākaṁ cīvaraṁ uppannan”ti.

“Kuto, āvuso, amhākaṁ puññaṁ,

idāni mayaṁ rajakattharaṇaṁ gantvā rajakabhaṇḍikaṁ avaharimhā”ti.

“Nanu, āvuso, bhagavatā sikkhāpadaṁ paññattaṁ.

Kissa tumhe, āvuso, rajakabhaṇḍikaṁ avaharitthā”ti?

“Saccaṁ, āvuso, bhagavatā sikkhāpadaṁ paññattaṁ.

Tañca kho gāme, no araññe”ti.

“Nanu, āvuso, tathevetaṁ hoti.

Ananucchavikaṁ, āvuso, ananulomikaṁ appatirūpaṁ assāmaṇakaṁ akappiyaṁ akaraṇīyaṁ.

Kathañhi nāma tumhe, āvuso, rajakabhaṇḍikaṁ avaharissatha.

Netaṁ, āvuso, appasannānaṁ vā pasādāya pasannānaṁ vā bhiyyobhāvāya;

atha khvetaṁ, āvuso, appasannānañceva appasādāya pasannānañca ekaccānaṁ aññathattāyā”ti.

Atha kho te bhikkhū chabbaggiye bhikkhū anekapariyāyena vigarahitvā bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.

Atha kho bhagavā etasmiṁ nidāne etasmiṁ pakaraṇe bhikkhusaṅghaṁ sannipātāpetvā chabbaggiye bhikkhū paṭipucchi—

“saccaṁ kira tumhe, bhikkhave, rajakattharaṇaṁ gantvā rajakabhaṇḍikaṁ avaharitthā”ti?

“Saccaṁ, bhagavā”ti.

Vigarahi buddho bhagavā—

“ananucchavikaṁ, moghapurisā, ananulomikaṁ appaṭirūpaṁ assāmaṇakaṁ akappiyaṁ akaraṇīyaṁ.

Kathañhi nāma tumhe, moghapurisā, rajakabhaṇḍikaṁ avaharissatha.

Netaṁ, moghapurisā, appasannānaṁ vā pasādāya pasannānaṁ vā bhiyyobhāvāya;

atha khvetaṁ, moghapurisā, appasannānañceva appasādāya pasannānañca ekaccānaṁ aññathattāyā”ti.

Atha kho bhagavā chabbaggiye bhikkhū anekapariyāyena vigarahitvā dubbharatāya …pe…

vīriyārambhassa vaṇṇaṁ bhāsitvā bhikkhūnaṁ tadanucchavikaṁ tadanulomikaṁ dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi … pe

… evañca pana, bhikkhave, imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha—

“Yo pana bhikkhu gāmā vā araññā vā adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyeyya,

yathārūpe adinnādāne rājāno coraṁ gahetvā haneyyuṁ vā bandheyyuṁ vā pabbājeyyuṁ vā—‘corosi bālosi mūḷhosi thenosī’ti, tathārūpaṁ bhikkhu adinnaṁ ādiyamāno

ayampi pārājiko hoti asaṁvāso”ti.

Yo panāti

yo yādiso …pe…

bhikkhūti

…pe… ayaṁ imasmiṁ atthe adhippeto bhikkhūti.

Gāmo nāma

ekakuṭikopi gāmo, dvikuṭikopi gāmo, tikuṭikopi gāmo, catukuṭikopi gāmo, samanussopi gāmo, amanussopi gāmo, parikkhittopi gāmo, aparikkhittopi gāmo, gonisādiniviṭṭhopi gāmo, yopi sattho atirekacatumāsaniviṭṭho sopi vuccati gāmo.

Gāmūpacāro nāma

parikkhittassa gāmassa indakhīle ṭhitassa majjhimassa purisassa leḍḍupāto,

aparikkhittassa gāmassa gharūpacāre ṭhitassa majjhimassa purisassa leḍḍupāto.

Araññaṁ nāma

ṭhapetvā gāmañca gāmūpacārañca avasesaṁ araññaṁ nāma.

Adinnaṁ nāma

yaṁ adinnaṁ anissaṭṭhaṁ apariccattaṁ rakkhitaṁ gopitaṁ mamāyitaṁ parapariggahitaṁ. Etaṁ adinnaṁ nāma.

Theyyasaṅkhātanti

theyyacitto avaharaṇacitto.

Ādiyeyyāti

ādiyeyya hareyya avahareyya iriyāpathaṁ vikopeyya ṭhānā cāveyya saṅketaṁ vītināmeyya.

Yathārūpaṁ nāma

pādaṁ vā pādārahaṁ vā atirekapādaṁ vā.

Rājāno nāma

pathabyārājā padesarājā maṇḍalikā antarabhogikā akkhadassā mahāmattā, ye vā pana chejjabhejjaṁ karontā anusāsanti. Ete rājāno nāma.

Coro nāma

yo pañcamāsakaṁ vā atirekapañcamāsakaṁ vā agghanakaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyati. Eso coro nāma.

Haneyyuṁ vāti

hatthena vā pādena vā kasāya vā vettena vā aḍḍhadaṇḍakena vā chejjāya vā haneyyuṁ.

Bandheyyuṁ vāti

rajjubandhanena vā andubandhanena vā saṅkhalikabandhanena vā gharabandhanena vā nagarabandhanena vā gāmabandhanena vā nigamabandhanena vā bandheyyuṁ, purisaguttiṁ vā kareyyuṁ.

Pabbājeyyuṁ vāti

gāmā vā nigamā vā nagarā vā janapadā vā janapadapadesā vā pabbājeyyuṁ.

Corosi bālosi mūḷhosi thenosīti

paribhāso eso.

Tathārūpaṁ nāma

pādaṁ vā pādārahaṁ vā atirekapādaṁ vā.

Ādiyamānoti

ādiyamāno haramāno avaharamāno iriyāpathaṁ vikopayamāno ṭhānā cāvayamāno saṅketaṁ vītināmayamāno.

Ayampīti

purimaṁ upādāya vuccati.

Pārājiko hotīti

seyyathāpi nāma paṇḍupalāso bandhanā pavutto abhabbo haritatthāya;

evameva bhikkhu pādaṁ vā pādārahaṁ vā atirekapādaṁ vā adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyitvā assamaṇo hoti asakyaputtiyo. Tena vuccati— “pārājiko hotī”ti.

Asaṁvāsoti

saṁvāso nāma ekakammaṁ ekuddeso samasikkhatā. Eso saṁvāso nāma.

So tena saddhiṁ natthi. Tena vuccati—“asaṁvāso”ti.

Bhūmaṭṭhaṁ thalaṭṭhaṁ ākāsaṭṭhaṁ vehāsaṭṭhaṁ udakaṭṭhaṁ nāvaṭṭhaṁ yānaṭṭhaṁ bhāraṭṭhaṁ ārāmaṭṭhaṁ vihāraṭṭhaṁ khettaṭṭhaṁ vatthuṭṭhaṁ gāmaṭṭhaṁ araññaṭṭhaṁ udakaṁ dantapoṇaṁ vanappati haraṇakaṁ upanidhi suṅkaghātaṁ pāṇo apadaṁ dvipadaṁ catuppadaṁ bahuppadaṁ ocarako oṇirakkho saṁvidāvahāro saṅketakammaṁ nimittakammanti.

Bhūmaṭṭhaṁ nāma

bhaṇḍaṁ bhūmiyaṁ nikkhittaṁ hoti nikhātaṁ paṭicchannaṁ.

Bhūmaṭṭhaṁ bhaṇḍaṁ avaharissāmīti theyyacitto dutiyaṁ vā pariyesati kudālaṁ vā piṭakaṁ vā pariyesati gacchati vā, āpatti dukkaṭassa.

Tattha jātakaṁ kaṭṭhaṁ vā lataṁ vā chindati, āpatti dukkaṭassa.

Tattha paṁsuṁ khaṇati vā byūhati vā uddharati vā, āpatti dukkaṭassa.

Kumbhiṁ āmasati, āpatti dukkaṭassa.

Phandāpeti, āpatti thullaccayassa.

Ṭhānā cāveti, āpatti pārājikassa.

Attano bhājanaṁ pavesetvā pañcamāsakaṁ vā atirekapañcamāsakaṁ vā agghanakaṁ theyyacitto āmasati, āpatti dukkaṭassa.

Phandāpeti, āpatti thullaccayassa.

Attano bhājanagataṁ vā karoti muṭṭhiṁ vā chindati, āpatti pārājikassa.

Suttāruḷhaṁ bhaṇḍaṁ pāmaṅgaṁ vā kaṇṭhasuttakaṁ vā kaṭisuttakaṁ vā sāṭakaṁ vā veṭhanaṁ vā theyyacitto āmasati, āpatti dukkaṭassa.

Phandāpeti, āpatti thullaccayassa.

Koṭiyaṁ gahetvā uccāreti, āpatti thullaccayassa.

Ghaṁsanto nīharati, āpatti thullaccayassa.

Antamaso kesaggamattampi kumbhimukhā moceti, āpatti pārājikassa.

Sappiṁ vā telaṁ vā madhuṁ vā phāṇitaṁ vā pañcamāsakaṁ vā atirekapañcamāsakaṁ vā agghanakaṁ theyyacitto ekena payogena pivati, āpatti pārājikassa.

Tattheva bhindati vā chaḍḍeti vā jhāpeti vā aparibhogaṁ vā karoti āpatti dukkaṭassa.

Thalaṭṭhaṁ nāma

bhaṇḍaṁ thale nikkhittaṁ hoti.

Thalaṭṭhaṁ bhaṇḍaṁ avaharissāmīti theyyacitto dutiyaṁ vā pariyesati gacchati vā, āpatti dukkaṭassa.

Āmasati, āpatti dukkaṭassa.

Phandāpeti, āpatti thullaccayassa.

Ṭhānā cāveti, āpatti pārājikassa.

Ākāsaṭṭhaṁ nāma

bhaṇḍaṁ ākāsagataṁ hoti.

Moro vā kapiñjaro vā tittiro vā vaṭṭako vā, sāṭakaṁ vā veṭhanaṁ vā hiraññaṁ vā suvaṇṇaṁ vā chijjamānaṁ patati.

Ākāsaṭṭhaṁ bhaṇḍaṁ avaharissāmīti theyyacitto dutiyaṁ vā pariyesati gacchati vā, āpatti dukkaṭassa.

Gamanaṁ upacchindati, āpatti dukkaṭassa.

Āmasati, āpatti dukkaṭassa.

Phandāpeti, āpatti thullaccayassa.

Ṭhānā cāveti, āpatti pārājikassa.

Vehāsaṭṭhaṁ nāma

bhaṇḍaṁ vehāsagataṁ hoti.

Mañce vā pīṭhe vā cīvaravaṁse vā cīvararajjuyā vā bhittikhile vā nāgadante vā rukkhe vā laggitaṁ hoti, antamaso pattādhārakepi.

Vehāsaṭṭhaṁ bhaṇḍaṁ avaharissāmīti theyyacitto dutiyaṁ vā pariyesati gacchati vā, āpatti dukkaṭassa.

Āmasati, āpatti dukkaṭassa.

Phandāpeti, āpatti thullaccayassa.

Ṭhānā cāveti, āpatti pārājikassa.

Udakaṭṭhaṁ nāma