上座部大分别（巴利原文）

Kāyena saṁvaṇṇeti nāma

kāyena vikāraṁ karoti— “yo evaṁ marati so dhanaṁ vā labhati yasaṁ vā labhati saggaṁ vā gacchatī”ti, āpatti dukkaṭassa.

Tāya saṁvaṇṇanāya marissāmīti dukkhaṁ vedanaṁ uppādeti, āpatti thullaccayassa.

Marati, āpatti pārājikassa.

Vācāya saṁvaṇṇeti nāma

vācāya bhaṇati— “yo evaṁ marati so dhanaṁ vā labhati yasaṁ vā labhati saggaṁ vā gacchatī”ti, āpatti dukkaṭassa.

Tāya saṁvaṇṇanāya marissāmīti dukkhaṁ vedanaṁ uppādeti, āpatti thullaccayassa.

Marati, āpatti pārājikassa.

Kāyena vācāya saṁvaṇṇeti nāma

kāyena ca vikāraṁ karoti, vācāya ca bhaṇati— “yo evaṁ marati so dhanaṁ vā labhati yasaṁ vā labhati saggaṁ vā gacchatī”ti, āpatti dukkaṭassa.

Tāya saṁvaṇṇanāya marissāmīti dukkhaṁ vedanaṁ uppādeti, āpatti thullaccayassa.

Marati, āpatti pārājikassa.

Dūtena saṁvaṇṇeti nāma

dūtassa sāsanaṁ āroceti— “yo evaṁ marati so dhanaṁ vā labhati yasaṁ vā labhati saggaṁ vā gacchatī”ti, āpatti dukkaṭassa.

Dūtassa sāsanaṁ sutvā marissāmīti dukkhaṁ vedanaṁ uppādeti, āpatti thullaccayassa.

Marati, āpatti pārājikassa.

Lekhāya saṁvaṇṇeti nāma

lekhaṁ chindati— “yo evaṁ marati so dhanaṁ vā labhati yasaṁ vā labhati saggaṁ vā gacchatī”ti, akkharakkharāya āpatti dukkaṭassa.

Lekhaṁ passitvā marissāmīti dukkhaṁ vedanaṁ uppādeti, āpatti thullaccayassa.

Marati, āpatti pārājikassa.

Opātaṁ nāma

manussaṁ uddissa opātaṁ khanati— “papatitvā marissatī”ti, āpatti dukkaṭassa.

Papatite dukkhā vedanā uppajjati, āpatti thullaccayassa.

Marati, āpatti pārājikassa.

Anodissa opātaṁ khanati— “yo koci papatitvā marissatī”ti, āpatti dukkaṭassa.

Manusso tasmiṁ papatati, āpatti dukkaṭassa.

Papatite dukkhā vedanā uppajjati, āpatti thullaccayassa.

Marati, āpatti pārājikassa.

Yakkho vā peto vā tiracchānagatamanussaviggaho vā tasmiṁ papatati, āpatti dukkaṭassa.

Papatite dukkhā vedanā uppajjati, āpatti dukkaṭassa.

Marati, āpatti thullaccayassa.

Tiracchānagato tasmiṁ papatati, āpatti dukkaṭassa.

Papatite dukkhā vedanā uppajjati, āpatti dukkaṭassa.

Marati, āpatti pācittiyassa.

Apassenaṁ nāma

apassene satthaṁ vā ṭhapeti visena vā makkheti dubbalaṁ vā karoti sobbhe vā narake vā papāte vā ṭhapeti— “papatitvā marissatī”ti, āpatti dukkaṭassa.

Satthena vā visena vā papatitena vā dukkhā vedanā uppajjati, āpatti thullaccayassa.

Marati, āpatti pārājikassa.

Upanikkhipanaṁ nāma

asiṁ vā sattiṁ vā bheṇḍiṁ vā laguḷaṁ vā pāsāṇaṁ vā satthaṁ vā visaṁ vā rajjuṁ vā upanikkhipati— “iminā marissatī”ti, āpatti dukkaṭassa.

“Tena marissāmī”ti dukkhaṁ vedanaṁ uppādeti, āpatti thullaccayassa.

Marati, āpatti pārājikassa.

Bhesajjaṁ nāma

sappiṁ vā navanītaṁ vā telaṁ vā madhuṁ vā phāṇitaṁ vā deti— “imaṁ sāyitvā marissatī”ti, āpatti dukkaṭassa.

Taṁ sāyite dukkhā vedanā uppajjati, āpatti thullaccayassa.

Marati, āpatti pārājikassa.

Rūpūpahāro nāma

amanāpikaṁ rūpaṁ upasaṁharati bhayānakaṁ bheravaṁ— “imaṁ passitvā uttasitvā marissatī”ti, āpatti dukkaṭassa.

Taṁ passitvā uttasati, āpatti thullaccayassa.

Marati, āpatti pārājikassa.

Manāpikaṁ rūpaṁ upasaṁharati— “imaṁ passitvā alābhakena sussitvā marissatī”ti, āpatti dukkaṭassa.

Taṁ passitvā alābhakena sussati, āpatti thullaccayassa.

Marati, āpatti pārājikassa.

Saddūpahāro nāma

amanāpikaṁ saddaṁ upasaṁharati bhayānakaṁ bheravaṁ— “imaṁ sutvā uttasitvā marissatī”ti, āpatti dukkaṭassa.

Taṁ sutvā uttasati, āpatti thullaccayassa.

Marati, āpatti pārājikassa.

Manāpikaṁ saddaṁ upasaṁharati pemanīyaṁ hadayaṅgamaṁ— “imaṁ sutvā alābhakena sussitvā marissatī”ti, āpatti dukkaṭassa.

Taṁ sutvā alābhakena sussati, āpatti thullaccayassa.

Marati, āpatti pārājikassa.

Gandhūpahāro nāma

amanāpikaṁ gandhaṁ upasaṁharati jegucchaṁ pāṭikulyaṁ— “imaṁ ghāyitvā jegucchatā pāṭikulyatā marissatī”ti, āpatti dukkaṭassa.

Taṁ ghāyite jegucchatā pāṭikulyatā dukkhā vedanā uppajjati, āpatti thullaccayassa.

Marati, āpatti pārājikassa.

Manāpikaṁ gandhaṁ upasaṁharati— “imaṁ ghāyitvā alābhakena sussitvā marissatī”ti, āpatti dukkaṭassa.

Taṁ ghāyitvā alābhakena sussati, āpatti thullaccayassa.

Marati, āpatti pārājikassa.

Rasūpahāro nāma

amanāpikaṁ rasaṁ upasaṁharati jegucchaṁ pāṭikulyaṁ— “imaṁ sāyitvā jegucchatā pāṭikulyatā marissatī”ti, āpatti dukkaṭassa.

Taṁ sāyite jegucchatā pāṭikulyatā dukkhā vedanā uppajjati, āpatti thullaccayassa.

Marati, āpatti pārājikassa.

Manāpikaṁ rasaṁ upasaṁharati— “imaṁ sāyitvā alābhakena sussitvā marissatī”ti, āpatti dukkaṭassa.

Taṁ sāyitvā alābhakena sussati, āpatti thullaccayassa.

Marati, āpatti pārājikassa.

Phoṭṭhabbūpahāro nāma

amanāpikaṁ phoṭṭhabbaṁ upasaṁharati dukkhasamphassaṁ kharasamphassaṁ— “iminā phuṭṭho marissatī”ti, āpatti dukkaṭassa.

Tena phuṭṭhassa dukkhā vedanā uppajjati, āpatti thullaccayassa.

Marati, āpatti pārājikassa.

Manāpikaṁ phoṭṭhabbaṁ upasaṁharati sukhasamphassaṁ mudusamphassaṁ— “iminā phuṭṭho alābhakena sussitvā marissatī”ti, āpatti dukkaṭassa.

Tena phuṭṭho alābhakena sussati, āpatti thullaccayassa.

Marati, āpatti pārājikassa.

Dhammūpahāro nāma

nerayikassa nirayakathaṁ katheti— “imaṁ sutvā uttasitvā marissatī”ti, āpatti dukkaṭassa.

Taṁ sutvā uttasati, āpatti thullaccayassa.

Marati, āpatti pārājikassa.

Kalyāṇakammassa saggakathaṁ katheti— “imaṁ sutvā adhimutto marissatī”ti, āpatti dukkaṭassa.

Taṁ sutvā adhimutto marissāmīti dukkhaṁ vedanaṁ uppādeti, āpatti thullaccayassa.

Marati, āpatti pārājikassa.

Ācikkhanā nāma

puṭṭho bhaṇati— “evaṁ marassu. Yo evaṁ marati so dhanaṁ vā labhati yasaṁ vā labhati saggaṁ vā gacchatī”ti, āpatti dukkaṭassa.

Tāya ācikkhanāya marissāmīti dukkhaṁ vedanaṁ uppādeti, āpatti thullaccayassa.

Marati, āpatti pārājikassa.

Anusāsanī nāma

apuṭṭho bhaṇati— “evaṁ marassu. Yo evaṁ marati so dhanaṁ vā labhati yasaṁ vā labhati saggaṁ vā gacchatī”ti, āpatti dukkaṭassa.

Tāya anusāsaniyā marissāmīti dukkhaṁ vedanaṁ uppādeti, āpatti thullaccayassa.

Marati, āpatti pārājikassa.

Saṅketakammaṁ nāma

saṅketaṁ karoti purebhattaṁ vā pacchābhattaṁ vā rattiṁ vā divā vā— “tena saṅketena taṁ jīvitā voropehī”ti, āpatti dukkaṭassa.

Tena saṅketena taṁ jīvitā voropeti, āpatti ubhinnaṁ pārājikassa.

Taṁ saṅketaṁ pure vā pacchā vā taṁ jīvitā voropeti, mūlaṭṭhassa anāpatti, vadhakassa āpatti pārājikassa.

Nimittakammaṁ nāma

nimittaṁ karoti— “akkhiṁ vā nikhaṇissāmi bhamukaṁ vā ukkhipissāmi sīsaṁ vā ukkhipissāmi, tena nimittena taṁ jīvitā voropehī”ti, āpatti dukkaṭassa.

Tena nimittena taṁ jīvitā voropeti, āpatti ubhinnaṁ pārājikassa.

Taṁ nimittaṁ pure vā pacchā vā taṁ jīvitā voropeti, mūlaṭṭhassa anāpatti, vadhakassa āpatti pārājikassa.

Anāpatti—

asañcicca

ajānantassa

namaraṇādhippāyassa

ummattakassa

ādikammikassāti.

Manussaviggahapārājikamhi paṭhamabhāṇavāro niṭṭhito.

3.1. Vinītavatthuuddānagāthā

Saṁvaṇṇanā nisīdanto,

musalodukkhalena ca;

Vuḍḍhapabbajitābhisanno,

aggavīmaṁsanāvisaṁ.

Tayo ca vatthukammehi,

iṭṭhakāhipare tayo;

Vāsī gopānasī ceva,

aṭṭakotaraṇaṁ pati.