上座部大分别（巴利原文）

“alajjino ime samaṇā sakyaputtiyā dussīlā musāvādino.

Ime hi nāma dhammacārino samacārino brahmacārino saccavādino sīlavanto kalyāṇadhammā paṭijānissanti.

Natthi imesaṁ sāmaññaṁ natthi imesaṁ brahmaññaṁ, naṭṭhaṁ imesaṁ sāmaññaṁ naṭṭhaṁ imesaṁ brahmaññaṁ, kuto imesaṁ sāmaññaṁ kuto imesaṁ brahmaññaṁ, apagatā ime sāmaññā apagatā ime brahmaññā.

Ime upāsakassa maraṇavaṇṇaṁ saṁvaṇṇesuṁ.

Imehi upāsako mārito”ti.

Assosuṁ kho bhikkhū tesaṁ manussānaṁ ujjhāyantānaṁ khiyyantānaṁ vipācentānaṁ.

Ye te bhikkhū appicchā …pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—

“kathañhi nāma chabbaggiyā bhikkhū upāsakassa maraṇavaṇṇaṁ saṁvaṇṇissantī”ti.

Atha kho te bhikkhū chabbaggiye bhikkhū anekapariyāyena vigarahitvā bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ …pe…

“saccaṁ kira tumhe, bhikkhave, upāsakassa maraṇavaṇṇaṁ saṁvaṇṇethā”ti?

“Saccaṁ, bhagavā”ti.

Vigarahi buddho bhagavā—

“ananucchavikaṁ, moghapurisā, ananulomikaṁ appaṭirūpaṁ assāmaṇakaṁ akappiyaṁ akaraṇīyaṁ.

Kathañhi nāma tumhe, moghapurisā, upāsakassa maraṇavaṇṇaṁ saṁvaṇṇissatha.

Netaṁ, moghapurisā, appasannānaṁ vā pasādāya …pe…

evañca pana, bhikkhave, imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha—

“Yo pana bhikkhu sañcicca manussaviggahaṁ jīvitā voropeyya satthahārakaṁ vāssa pariyeseyya maraṇavaṇṇaṁ vā saṁvaṇṇeyya maraṇāya vā samādapeyya—

‘ambho purisa, kiṁ tuyhiminā pāpakena dujjīvitena, mataṁ te jīvitā seyyo’ti,

iti cittamano cittasaṅkappo anekapariyāyena maraṇavaṇṇaṁ vā saṁvaṇṇeyya, maraṇāya vā samādapeyya,

ayampi pārājiko hoti asaṁvāso”ti.

Yo panāti

yo yādiso …pe…

bhikkhūti

…pe… ayaṁ imasmiṁ atthe adhippeto bhikkhūti.

Sañciccāti

jānanto sañjānanto cecca abhivitaritvā vītikkamo.

Manussaviggaho nāma

yaṁ mātukucchismiṁ paṭhamaṁ cittaṁ uppannaṁ paṭhamaṁ viññāṇaṁ pātubhūtaṁ, yāva maraṇakālā etthantare eso manussaviggaho nāma.

Jīvitā voropeyyāti

jīvitindriyaṁ upacchindati uparodheti santatiṁ vikopeti.

Satthahārakaṁ vāssa pariyeseyyāti

asiṁ vā sattiṁ vā bheṇḍiṁ vā laguḷaṁ vā pāsāṇaṁ vā satthaṁ vā visaṁ vā rajjuṁ vā.

Maraṇavaṇṇaṁ vā saṁvaṇṇeyyāti

jīvite ādīnavaṁ dasseti, maraṇe vaṇṇaṁ bhaṇati.

Maraṇāya vā samādapeyyāti

satthaṁ vā āhara, visaṁ vā khāda, rajjuyā vā ubbandhitvā kālaṁ karohīti.

Ambho purisāti

ālapanādhivacanametaṁ.

Kiṁ tuyhiminā pāpakena dujjīvitenāti

pāpakaṁ nāma jīvitaṁ

aḍḍhānaṁ jīvitaṁ upādāya daliddānaṁ jīvitaṁ pāpakaṁ lāmakaṁ,

sadhanānaṁ jīvitaṁ upādāya adhanānaṁ jīvitaṁ pāpakaṁ,

devānaṁ jīvitaṁ upādāya manussānaṁ jīvitaṁ pāpakaṁ.

Dujjīvitaṁ nāma

hatthacchinnassa pādacchinnassa hatthapādacchinnassa kaṇṇacchinnassa nāsacchinnassa kaṇṇanāsacchinnassa,

iminā ca pāpakena iminā ca dujjīvitena mataṁ te jīvitā seyyoti.

Iti cittamanoti

yaṁ cittaṁ taṁ mano, yaṁ mano taṁ cittaṁ.

Cittasaṅkappoti

maraṇasaññī maraṇacetano maraṇādhippāyo.

Anekapariyāyenāti

uccāvacehi ākārehi.

Maraṇavaṇṇaṁ vā saṁvaṇṇeyyāti

jīvite ādīnavaṁ dasseti, maraṇe vaṇṇaṁ bhaṇati—

“ito tvaṁ kālaṅkato kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjissasi,

tattha dibbehi pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāressasī”ti.

Maraṇāya vā samādapeyyāti

satthaṁ vā āhara, visaṁ vā khāda, rajjuyā vā ubbandhitvā kālaṁ karohi, sobbhe vā narake vā papāte vā papatāti.

Ayampīti

purime upādāya vuccati.

Pārājiko hotīti

seyyathāpi nāma puthusilā dvidhā bhinnā appaṭisandhikā hoti,

evameva bhikkhu sañcicca manussaviggahaṁ jīvitā voropetvā assamaṇo hoti asakyaputtiyo.

Tena vuccati— “pārājiko hotī”ti.

Asaṁvāsoti

saṁvāso nāma ekakammaṁ ekuddeso samasikkhatā— eso saṁvāso nāma.

So tena saddhiṁ natthi, tena vuccati asaṁvāsoti.

Sāmaṁ, adhiṭṭhāya, dūtena, dūtaparamparāya, visakkiyena dūtena, gatapaccāgatena dūtena,

araho rahosaññī,

raho arahosaññī,

araho arahosaññī,

raho rahosaññī

kāyena saṁvaṇṇeti,

vācāya saṁvaṇṇeti,

kāyena vācāya saṁvaṇṇeti,

dūtena saṁvaṇṇeti,

lekhāya saṁvaṇṇeti,

opātaṁ apassenaṁ, upanikkhipanaṁ, bhesajjaṁ, rūpūpahāro, saddūpahāro, gandhūpahāro, rasūpahāro, phoṭṭhabbūpahāro, dhammūpahāro, ācikkhanā, anusāsanī, saṅketakammaṁ, nimittakammanti.

Sāmanti

sayaṁ hanati kāyena vā kāyapaṭibaddhena vā nissaggiyena vā.

Adhiṭṭhāyāti

adhiṭṭhahitvā āṇāpeti— “evaṁ vijjha, evaṁ pahara, evaṁ ghātehī”ti.

Bhikkhu bhikkhuṁ āṇāpeti— “itthannāmaṁ jīvitā voropehī”ti, āpatti dukkaṭassa.

So taṁ maññamāno taṁ jīvitā voropeti, āpatti ubhinnaṁ pārājikassa.

Bhikkhu bhikkhuṁ āṇāpeti— “itthannāmaṁ jīvitā voropehī”ti, āpatti dukkaṭassa.

So taṁ maññamāno aññaṁ jīvitā voropeti, mūlaṭṭhassa anāpatti. Vadhakassa āpatti pārājikassa.

Bhikkhu bhikkhuṁ āṇāpeti— “itthannāmaṁ jīvitā voropehī”ti, āpatti dukkaṭassa.

So aññaṁ maññamāno taṁ jīvitā voropeti, āpatti ubhinnaṁ pārājikassa.

Bhikkhu bhikkhuṁ āṇāpeti— “itthannāmaṁ jīvitā voropehī”ti, āpatti dukkaṭassa.

So aññaṁ maññamāno aññaṁ jīvitā voropeti; mūlaṭṭhassa anāpatti, vadhakassa āpatti pārājikassa.

Bhikkhu bhikkhuṁ āṇāpeti— “itthannāmassa pāvada—‘itthannāmo itthannāmassa pāvadatu—itthannāmo itthannāmaṁ jīvitā voropetū’”ti, āpatti dukkaṭassa.

So itarassa āroceti, āpatti dukkaṭassa.

Vadhako paṭiggaṇhāti, mūlaṭṭhassa āpatti thullaccayassa.

So taṁ jīvitā voropeti, āpatti sabbesaṁ pārājikassa.

Bhikkhu bhikkhuṁ āṇāpeti— “itthannāmassa pāvada—‘itthannāmo itthannāmassa pāvadatu—itthannāmo itthannāmaṁ jīvitā voropetū’”ti, āpatti dukkaṭassa.

So aññaṁ āṇāpeti, āpatti dukkaṭassa.

Vadhako paṭiggaṇhāti, āpatti dukkaṭassa.

So taṁ jīvitā voropeti, mūlaṭṭhassa anāpatti;

āṇāpakassa ca vadhakassa ca āpatti pārājikassa.

Bhikkhu bhikkhuṁ āṇāpeti— “itthannāmaṁ jīvitā voropehī”ti, āpatti dukkaṭassa.

So gantvā puna paccāgacchati— “nāhaṁ sakkomi taṁ jīvitā voropetun”ti.

So puna āṇāpeti— “yadā sakkosi tadā taṁ jīvitā voropehī”ti, āpatti dukkaṭassa.

So taṁ jīvitā voropeti, āpatti ubhinnaṁ pārājikassa.

Bhikkhu bhikkhuṁ āṇāpeti— “itthannāmaṁ jīvitā voropehī”ti, āpatti dukkaṭassa.

So āṇāpetvā vippaṭisārī na sāveti— “mā ghātehī”ti.

So taṁ jīvitā voropeti, āpatti ubhinnaṁ pārājikassa.

Bhikkhu bhikkhuṁ āṇāpeti— “itthannāmaṁ jīvitā voropehī”ti, āpatti dukkaṭassa.

So āṇāpetvā vippaṭisārī sāveti— “mā ghātehī”ti.

So—“āṇatto ahaṁ tayā”ti taṁ jīvitā voropeti, mūlaṭṭhassa anāpatti. Vadhakassa āpatti pārājikassa.

Bhikkhu bhikkhuṁ āṇāpeti— “itthannāmaṁ jīvitā voropehī”ti, āpatti dukkaṭassa.

So āṇāpetvā vippaṭisārī sāveti— “mā ghātehī”ti.

So sādhūti oramati, ubhinnaṁ anāpatti.

Araho rahosaññī

ullapati— “aho itthannāmo hato assā”ti, āpatti dukkaṭassa.

Raho arahosaññī

ullapati— “aho itthannāmo hato assā”ti, āpatti dukkaṭassa.

Araho arahosaññī

ullapati— “aho itthannāmo hato assā”ti, āpatti dukkaṭassa.

Raho rahosaññī

ullapati— “aho itthannāmo hato assā”ti, āpatti dukkaṭassa.