上座部大分别（巴利原文）

Theravāda Vinaya

Mahāvibhaṅga

Pārājikakaṇḍa

4. Catutthapārājikasikkhāpada

Tena samayena buddho bhagavā vesāliyaṁ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ.

Tena kho pana samayena sambahulā sandiṭṭhā sambhattā bhikkhū vaggumudāya nadiyā tīre vassaṁ upagacchiṁsu.

Tena kho pana samayena vajjī dubbhikkhā hoti dvīhitikā setaṭṭhikā salākāvuttā,

na sukarā uñchena paggahena yāpetuṁ.

Atha kho tesaṁ bhikkhūnaṁ etadahosi—“etarahi kho vajjī dubbhikkhā dvīhitikā setaṭṭhikā salākāvuttā, na sukarā uñchena paggahena yāpetuṁ.

Kena nu kho mayaṁ upāyena samaggā sammodamānā avivadamānā phāsukaṁ vassaṁ vaseyyāma,

na ca piṇḍakena kilameyyāmā”ti?

Ekacce evamāhaṁsu—

“handa mayaṁ, āvuso, gihīnaṁ kammantaṁ adhiṭṭhema,

evaṁ te amhākaṁ dātuṁ maññissanti.

Evaṁ mayaṁ samaggā sammodamānā avivadamānā phāsukaṁ vassaṁ vasissāma,

na ca piṇḍakena kilamissāmā”ti.

Ekacce evamāhaṁsu—

“alaṁ, āvuso, kiṁ gihīnaṁ kammantaṁ adhiṭṭhitena.

Handa mayaṁ, āvuso, gihīnaṁ dūteyyaṁ harāma,

evaṁ te amhākaṁ dātuṁ maññissanti.

Evaṁ mayaṁ samaggā sammodamānā avivadamānā phāsukaṁ vassaṁ vasissāma,

na ca piṇḍakena kilamissāmā”ti.

Ekacce evamāhaṁsu—

“alaṁ, āvuso, kiṁ gihīnaṁ kammantaṁ adhiṭṭhitena.

Kiṁ gihīnaṁ dūteyyaṁ haṭena.

Handa mayaṁ, āvuso, gihīnaṁ aññamaññassa uttarimanussadhammassa vaṇṇaṁ bhāsissāma—

‘asuko bhikkhu paṭhamassa jhānassa lābhī,

asuko bhikkhu dutiyassa jhānassa lābhī,

asuko bhikkhu tatiyassa jhānassa lābhī,

asuko bhikkhu catutthassa jhānassa lābhī,

asuko bhikkhu sotāpanno,

asuko bhikkhu sakadāgāmī,

asuko bhikkhu anāgāmī,

asuko bhikkhu arahā,

asuko bhikkhu tevijjo,

asuko bhikkhu chaḷabhiñño’ti.

Evaṁ te amhākaṁ dātuṁ maññissanti.

Evaṁ mayaṁ samaggā sammodamānā avivadamānā phāsukaṁ vassaṁ vasissāma,

na ca piṇḍakena kilamissāmā”ti.

“Esoyeva kho, āvuso, seyyo yo amhākaṁ gihīnaṁ aññamaññassa uttarimanussadhammassa vaṇṇo bhāsito”ti.

Atha kho te bhikkhū gihīnaṁ aññamaññassa uttarimanussadhammassa vaṇṇaṁ bhāsiṁsu—

“asuko bhikkhu paṭhamassa jhānassa lābhī …pe…

asuko bhikkhu chaḷabhiñño”ti.

Atha kho te manussā—

“lābhā vata no, suladdhaṁ vata no, yesaṁ no evarūpā bhikkhū vassaṁ upagatā;

na vata no ito pubbe evarūpā bhikkhū vassaṁ upagatā yathayime bhikkhū sīlavanto kalyāṇadhammā”ti,

te na tādisāni bhojanāni attanā paribhuñjanti mātāpitūnaṁ denti puttadārassa denti dāsakammakaraporisassa denti mittāmaccānaṁ denti ñātisālohitānaṁ denti, yādisāni bhikkhūnaṁ denti.

Te na tādisāni khādanīyāni sāyanīyāni pānāni attanā khādanti sāyanti pivanti mātāpitūnaṁ denti puttadārassa denti dāsakammakaraporisassa denti mittāmaccānaṁ denti ñātisālohitānaṁ denti, yādisāni bhikkhūnaṁ denti.

Atha kho te bhikkhū vaṇṇavā ahesuṁ pīṇindriyā pasannamukhavaṇṇā vippasannachavivaṇṇā.

Āciṇṇaṁ kho panetaṁ vassaṁvuṭṭhānaṁ bhikkhūnaṁ bhagavantaṁ dassanāya upasaṅkamituṁ.

Atha kho te bhikkhū vassaṁvuṭṭhā temāsaccayena senāsanaṁ saṁsāmetvā pattacīvaraṁ ādāya yena vesālī tena pakkamiṁsu.

Anupubbena yena vesālī mahāvanaṁ kūṭāgārasālā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu.

Tena kho pana samayena disāsu vassaṁvuṭṭhā bhikkhū kisā honti lūkhā dubbaṇṇā uppaṇḍuppaṇḍukajātā dhamanisanthatagattā;

vaggumudātīriyā pana bhikkhū vaṇṇavā honti pīṇindriyā pasannamukhavaṇṇā vippasannachavivaṇṇā.

Āciṇṇaṁ kho panetaṁ buddhānaṁ bhagavantānaṁ āgantukehi bhikkhūhi saddhiṁ paṭisammodituṁ.

Atha kho bhagavā vaggumudātīriye bhikkhū etadavoca—

“kacci, bhikkhave, khamanīyaṁ kacci yāpanīyaṁ

kacci samaggā sammodamānā avivadamānā phāsukaṁ vassaṁ vasittha, na ca piṇḍakena kilamitthā”ti?

“Khamanīyaṁ, bhagavā, yāpanīyaṁ, bhagavā.

Samaggā ca mayaṁ, bhante, sammodamānā avivadamānā phāsukaṁ vassaṁ vasimhā, na ca piṇḍakena kilamimhā”ti.

Jānantāpi tathāgatā pucchanti, jānantāpi na pucchanti …pe…

dvīhākārehi buddhā bhagavanto bhikkhū paṭipucchanti— “dhammaṁ vā desessāma, sāvakānaṁ vā sikkhāpadaṁ paññapessāmā”ti.

Atha kho bhagavā vaggumudātīriye bhikkhū etadavoca—

“yathā kathaṁ pana tumhe, bhikkhave, samaggā sammodamānā avivadamānā phāsukaṁ vassaṁ vasittha na ca piṇḍakena kilamitthā”ti?

Atha kho te bhikkhū bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.

“Kacci pana vo, bhikkhave, bhūtan”ti?

“Abhūtaṁ, bhagavā”ti.

Vigarahi buddho bhagavā—

“ananucchavikaṁ, moghapurisā, ananulomikaṁ appatirūpaṁ assāmaṇakaṁ akappiyaṁ akaraṇīyaṁ.

Kathañhi nāma tumhe, moghapurisā, udarassa kāraṇā gihīnaṁ aññamaññassa uttarimanussadhammassa vaṇṇaṁ bhāsissatha.

Varaṁ tumhehi, moghapurisā, tiṇhena govikantanena kucchi parikanto, na tveva udarassa kāraṇā gihīnaṁ aññamaññassa uttarimanussadhammassa vaṇṇo bhāsito.

Taṁ kissa hetu?

Tatonidānañhi, moghapurisā, maraṇaṁ vā nigaccheyya maraṇamattaṁ vā dukkhaṁ,

na tveva tappaccayā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjeyya.

Itonidānañca kho, moghapurisā, kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjeyya.

Netaṁ, moghapurisā, appasannānaṁ vā pasādāya …pe…

vigarahitvā dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi—

“Pañcime, bhikkhave, mahācorā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame pañca?

Idha, bhikkhave, ekaccassa mahācorassa evaṁ hoti—

‘kudāssu nāmāhaṁ satena vā sahassena vā parivuto gāmanigamarājadhānīsu āhiṇḍissāmi

hananto ghātento chindanto chedāpento pacanto pācento’ti.

So aparena samayena satena vā sahassena vā parivuto gāmanigamarājadhānīsu āhiṇḍati hananto ghātento chindanto chedāpento pacanto pācento.

Evameva kho, bhikkhave, idhekaccassa pāpabhikkhuno evaṁ hoti—

‘kudāssu nāmāhaṁ satena vā sahassena vā parivuto gāmanigamarājadhānīsu cārikaṁ carissāmi

sakkato garukato mānito pūjito apacito gahaṭṭhānañceva pabbajitānañca, lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānan’ti.

So aparena samayena satena vā sahassena vā parivuto gāmanigamarājadhānīsu cārikaṁ carati sakkato garukato mānito pūjito apacito gahaṭṭhānañceva pabbajitānañca, lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṁ.

Ayaṁ, bhikkhave, paṭhamo mahācoro santo saṁvijjamāno lokasmiṁ.

Puna caparaṁ, bhikkhave, idhekacco pāpabhikkhu tathāgatappaveditaṁ dhammavinayaṁ pariyāpuṇitvā attano dahati.

Ayaṁ, bhikkhave, dutiyo mahācoro santo saṁvijjamāno lokasmiṁ.

Puna caparaṁ, bhikkhave, idhekacco pāpabhikkhu suddhaṁ brahmacāriṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ carantaṁ amūlakena abrahmacariyena anuddhaṁseti.

Ayaṁ, bhikkhave, tatiyo mahācoro santo saṁvijjamāno lokasmiṁ.

Puna caparaṁ, bhikkhave, idhekacco pāpabhikkhu yāni tāni saṅghassa garubhaṇḍāni garuparikkhārāni, seyyathidaṁ—

ārāmo ārāmavatthu vihāro vihāravatthu mañco pīṭhaṁ bhisi bibbohanaṁ lohakumbhī lohabhāṇakaṁ lohavārako lohakaṭāhaṁ vāsi parasu kuṭhārī kudālo nikhādanaṁ valli veḷu muñjaṁ pabbajaṁ tiṇaṁ mattikā dārubhaṇḍaṁ mattikābhaṇḍaṁ,

tehi gihiṁ saṅgaṇhāti upalāpeti.

Ayaṁ, bhikkhave, catuttho mahācoro santo saṁvijjamāno lokasmiṁ.

Sadevake, bhikkhave, loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ayaṁ aggo mahācoro yo asantaṁ abhūtaṁ uttarimanussadhammaṁ ullapati.

Taṁ kissa hetu?

Theyyāya vo, bhikkhave, raṭṭhapiṇḍo bhutto”ti.

Aññathā santamattānaṁ,

aññathā yo pavedaye;

Nikacca kitavasseva,

bhuttaṁ theyyena tassa taṁ.

Kāsāvakaṇṭhā bahavo,

pāpadhammā asaññatā;

Pāpā pāpehi kammehi,

nirayaṁ te upapajjare.

Seyyo ayoguḷo bhutto,

tatto aggisikhūpamo;

Yañce bhuñjeyya dussīlo,

raṭṭhapiṇḍaṁ asaññatoti.

Atha kho bhagavā vaggumudātīriye bhikkhū anekapariyāyena vigarahitvā dubbharatāya dupposatāya …pe…

evañca pana, bhikkhave, imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha—

“Yo pana bhikkhu anabhijānaṁ uttarimanussadhammaṁ attupanāyikaṁ alamariyañāṇadassanaṁ samudācareyya—‘iti jānāmi iti passāmī’ti,

tato aparena samayena samanuggāhīyamāno vā asamanuggāhīyamāno vā āpanno visuddhāpekkho evaṁ vadeyya—‘ajānamevaṁ, āvuso, avacaṁ jānāmi, apassaṁ passāmi. Tucchaṁ musā vilapin’ti,

ayampi pārājiko hoti asaṁvāso”ti.

Evañcidaṁ bhagavatā bhikkhūnaṁ sikkhāpadaṁ paññattaṁ hoti.

Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū adiṭṭhe diṭṭhasaññino apatte pattasaññino anadhigate adhigatasaññino asacchikate sacchikatasaññino adhimānena aññaṁ byākariṁsu.

Tesaṁ aparena samayena rāgāyapi cittaṁ namati dosāyapi cittaṁ namati mohāyapi cittaṁ namati.

Tesaṁ kukkuccaṁ ahosi—