上座部大分别（巴利原文）

“bhagavatā sikkhāpadaṁ paññattaṁ.

Mayañcamha adiṭṭhe diṭṭhasaññino apatte pattasaññino anadhigate adhigatasaññino asacchikate sacchikatasaññino, adhimānena aññaṁ byākarimhā.

Kacci nu kho mayaṁ pārājikaṁ āpattiṁ āpannā”ti?

Te āyasmato ānandassa etamatthaṁ ārocesuṁ.

Āyasmā ānando bhagavato etamatthaṁ ārocesi.

“Honti ye te, ānanda, bhikkhū adiṭṭhe diṭṭhasaññino apatte pattasaññino anadhigate adhigatasaññino asacchikate sacchikatasaññino adhimānena aññaṁ byākaronti.

Tañca kho etaṁ abbohārikan”ti.

“Evañca pana, bhikkhave, imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha—

“Yo pana bhikkhu anabhijānaṁ uttarimanussadhammaṁ attupanāyikaṁ alamariyañāṇadassanaṁ samudācareyya—‘iti jānāmi iti passāmī’ti,

tato aparena samayena samanuggāhīyamāno vā asamanuggāhīyamāno vā āpanno visuddhāpekkho evaṁ vadeyya—‘ajānamevaṁ, āvuso, avacaṁ jānāmi, apassaṁ passāmi. Tucchaṁ musā vilapin’ti,

aññatra adhimānā,

ayampi pārājiko hoti asaṁvāso”ti.

Yo panāti

yo yādiso …pe…

bhikkhūti

…pe… ayaṁ imasmiṁ atthe adhippeto bhikkhūti.

Anabhijānanti

asantaṁ abhūtaṁ asaṁvijjamānaṁ ajānanto apassanto attani kusalaṁ dhammaṁ— atthi me kusalo dhammoti.

Uttarimanussadhammo nāma

jhānaṁ vimokkho samādhi samāpatti ñāṇadassanaṁ maggabhāvanā phalasacchikiriyā kilesappahānaṁ vinīvaraṇatā cittassa suññāgāre abhirati.

Attupanāyikanti

te vā kusale dhamme attani upaneti attānaṁ vā tesu kusalesu dhammesu upaneti.

Ñāṇanti

tisso vijjā.

Dassananti

yaṁ ñāṇaṁ taṁ dassanaṁ, yaṁ dassanaṁ taṁ ñāṇaṁ.

Samudācareyyāti

āroceyya itthiyā vā purisassa vā gahaṭṭhassa vā pabbajitassa vā.

Iti jānāmi iti passāmīti

jānāmahaṁ ete dhamme, passāmahaṁ ete dhamme atthi ca ete dhammā mayi, ahañca etesu dhammesu sandissāmīti.

Tato aparena samayenāti

yasmiṁ khaṇe samudāciṇṇaṁ hoti taṁ khaṇaṁ taṁ layaṁ taṁ muhuttaṁ vītivatte.

Samanuggāhīyamānoti

yaṁ vatthu paṭiññātaṁ hoti tasmiṁ vatthusmiṁ samanuggāhīyamāno—

“kinte adhigataṁ,

kinti te adhigataṁ,

kadā te adhigataṁ,

kattha te adhigataṁ,

katame te kilesā pahīnā,

katamesaṁ tvaṁ dhammānaṁ lābhī”ti.

Asamanuggāhīyamānoti

na kenaci vuccamāno.

Āpannoti

pāpiccho icchāpakato asantaṁ abhūtaṁ uttarimanussadhammaṁ ullapitvā pārājikaṁ āpattiṁ āpanno hoti.

Visuddhāpekkhoti

gihī vā hotukāmo upāsako vā hotukāmo ārāmiko vā hotukāmo sāmaṇero vā hotukāmo.

Ajānamevaṁ, āvuso, avacaṁ—jānāmi, apassaṁ passāmīti

nāhaṁ ete dhamme jānāmi, nāhaṁ ete dhamme passāmi, natthi ca ete dhammā mayi, na cāhaṁ etesu dhammesu sandissāmīti.

Tucchaṁ musā vilapinti

tucchakaṁ mayā bhaṇitaṁ, musā mayā bhaṇitaṁ, abhūtaṁ mayā bhaṇitaṁ, ajānantena mayā bhaṇitaṁ.

Aññatra adhimānāti

ṭhapetvā adhimānaṁ.

Ayampīti

purime upādāya vuccati.

Pārājiko hotīti

seyyathāpi nāma tālo matthakacchinno abhabbo puna virūḷhiyā;

evameva bhikkhu pāpiccho icchāpakato asantaṁ abhūtaṁ uttarimanussadhammaṁ ullapitvā assamaṇo hoti asakyaputtiyo.

Tena vuccati— “pārājiko hotī”ti.

Asaṁvāsoti

saṁvāso nāma ekakammaṁ ekuddeso samasikkhatā— eso saṁvāso nāma.

So tena saddhiṁ natthi. Tena vuccati— “asaṁvāso”ti.

Uttarimanussadhammo nāma

jhānaṁ vimokkho samādhi samāpatti ñāṇadassanaṁ maggabhāvanā phalasacchikiriyā kilesappahānaṁ vinīvaraṇatā cittassa suññāgāre abhirati.

Jhānanti

paṭhamaṁ jhānaṁ dutiyaṁ jhānaṁ tatiyaṁ jhānaṁ catutthaṁ jhānaṁ.

Vimokkhoti

suññato vimokkho animitto vimokkho appaṇihito vimokkho.

Samādhīti

suññato samādhi animitto samādhi appaṇihito samādhi.

Samāpattīti

suññatā samāpatti animittā samāpatti appaṇihitā samāpatti.

Ñāṇadassananti

tisso vijjā.

Maggabhāvanāti

cattāro satipaṭṭhānā, cattāro sammappadhānā, cattāro iddhipādā, pañcindriyāni, pañca balāni, satta bojjhaṅgā, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo.

Phalasacchikiriyāti

sotāpattiphalassa sacchikiriyā, sakadāgāmiphalassa sacchikiriyā, anāgāmiphalassa sacchikiriyā, arahattassa sacchikiriyā.

Kilesappahānanti

rāgassa pahānaṁ dosassa pahānaṁ mohassa pahānaṁ.

Vinīvaraṇatā cittassāti

rāgā cittaṁ vinīvaraṇatā, dosā cittaṁ vinīvaraṇatā, mohā cittaṁ vinīvaraṇatā.

Suññāgāre abhiratīti

paṭhamena jhānena suññāgāre abhirati,

dutiyena jhānena suññāgāre abhirati,

tatiyena jhānena suññāgāre abhirati,

catutthena jhānena suññāgāre abhirati.

Tīhākārehi paṭhamaṁ jhānaṁ samāpajjinti sampajānamusā bhaṇantassa āpatti pārājikassa—

pubbevassa hoti musā bhaṇissanti,

bhaṇantassa hoti musā bhaṇāmīti,

bhaṇitassa hoti musā mayā bhaṇitanti.

Catūhākārehi paṭhamaṁ jhānaṁ samāpajjinti sampajānamusā bhaṇantassa āpatti pārājikassa—

pubbevassa hoti musā bhaṇissanti,

bhaṇantassa hoti musā bhaṇāmīti,

bhaṇitassa hoti musā mayā bhaṇitanti,

vinidhāya diṭṭhiṁ.

Pañcahākārehi paṭhamaṁ jhānaṁ samāpajjinti sampajānamusā bhaṇantassa āpatti pārājikassa—

pubbevassa hoti musā bhaṇissanti,

bhaṇantassa hoti musā bhaṇāmīti,

bhaṇitassa hoti musā mayā bhaṇitanti,

vinidhāya diṭṭhiṁ vinidhāya khantiṁ.

Chahākārehi paṭhamaṁ jhānaṁ samāpajjinti sampajānamusā bhaṇantassa āpatti pārājikassa—

pubbevassa hoti musā bhaṇissanti,

bhaṇantassa hoti musā bhaṇāmīti,

bhaṇitassa hoti musā mayā bhaṇitanti,

vinidhāya diṭṭhiṁ,

vinidhāya khantiṁ,

vinidhāya ruciṁ.

Sattahākārehi paṭhamaṁ jhānaṁ samāpajjinti sampajānamusā bhaṇantassa āpatti pārājikassa—

pubbevassa hoti musā bhaṇissanti,

bhaṇantassa hoti musā bhaṇāmīti,

bhaṇitassa hoti musā mayā bhaṇitanti,

vinidhāya diṭṭhiṁ,

vinidhāya khantiṁ,

vinidhāya ruciṁ,

vinidhāya bhāvaṁ.

Tīhākārehi paṭhamaṁ jhānaṁ samāpajjāmīti sampajānamusā bhaṇantassa āpatti pārājikassa—

pubbevassa hoti musā bhaṇissanti,

bhaṇantassa hoti musā bhaṇāmīti,

bhaṇitassa hoti musā mayā bhaṇitanti.

Catūhākārehi paṭhamaṁ jhānaṁ samāpajjāmīti sampajānamusā bhaṇantassa āpatti pārājikassa—