上座部大分别（巴利原文）

Theravāda Vinaya

Mahāvibhaṅga

Saṅghādisesakaṇḍa

5. Sañcarittasikkhāpada

Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

Tena kho pana samayena āyasmā udāyī sāvatthiyaṁ kulūpako hoti. Bahukāni kulāni upasaṅkamati.

Yattha passati kumārakaṁ vā apajāpatikaṁ, kumārikaṁ vā apatikaṁ, kumārakassa mātāpitūnaṁ santike kumārikāya vaṇṇaṁ bhaṇati—

“amukassa kulassa kumārikā abhirūpā dassanīyā pāsādikā paṇḍitā byattā medhāvinī dakkhā analasā.

Channā sā kumārikā imassa kumārakassā”ti.

Te evaṁ vadanti—

“ete kho, bhante, amhe na jānanti—‘ke vā ime kassa vā’ti.

Sace, bhante, ayyo dāpeyya āneyyāma mayaṁ taṁ kumārikaṁ imassa kumārakassā”ti.

Kumārikāya mātāpitūnaṁ santike kumārakassa vaṇṇaṁ bhaṇati—

“amukassa kulassa kumārako abhirūpo dassanīyo pāsādiko paṇḍito byatto medhāvī dakkho analaso.

Channāyaṁ kumārikā tassa kumārakassā”ti.

Te evaṁ vadanti—

“ete kho, bhante, amhe na jānanti—‘ke vā ime kassa vā’ti,

kismiṁ viya kumārikāya vattuṁ.

Sace, bhante, ayyo yācāpeyya dajjeyyāma mayaṁ imaṁ kumārikaṁ tassa kumārakassā”ti.

Eteneva upāyena āvāhānipi kārāpeti, vivāhānipi kārāpeti, vāreyyānipi kārāpeti.

Tena kho pana samayena aññatarissā purāṇagaṇakiyā dhītā abhirūpā hoti dassanīyā pāsādikā.

Tirogāmakā ājīvakasāvakā āgantvā taṁ gaṇakiṁ etadavocuṁ—

“dehāyye, imaṁ kumārikaṁ amhākaṁ kumārakassā”ti.

Sā evamāha—“ahaṁ khvayyo, tumhe na jānāmi—‘ke vā ime kassa vā’ti.

Ayañca me ekadhītikā, tirogāmo ca gantabbo, nāhaṁ dassāmī”ti.

Manussā te ājīvakasāvake etadavocuṁ—

“kissa tumhe, ayyo, āgatatthā”ti?

“Idha mayaṁ, ayyo, amukaṁ nāma gaṇakiṁ dhītaraṁ yācimhā amhākaṁ kumārakassa.

Sā evamāha—‘ahaṁ khvayyo, tumhe na jānāmi—ke vā ime kassa vā’ti.

Ayañca me ekadhītikā, tirogāmo ca gantabbo, nāhaṁ dassāmī”ti.

“Kissa tumhe, ayyo, taṁ gaṇakiṁ dhītaraṁ yācittha?

Nanu ayyo udāyī vattabbo.

Ayyo udāyī dāpessatī”ti.

Atha kho te ājīvakasāvakā yenāyasmā udāyī tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ udāyiṁ etadavocuṁ—

“idha mayaṁ, bhante, amukaṁ nāma gaṇakiṁ dhītaraṁ yācimhā amhākaṁ kumārakassa.

Sā evamāha—‘ahaṁ khvayyo, tumhe na jānāmi—ke vā ime kassa vāti.

Ayañca me ekadhītikā, tirogāmo ca gantabbo, nāhaṁ dassāmī’ti.

Sādhu, bhante, ayyo taṁ gaṇakiṁ dhītaraṁ dāpetu amhākaṁ kumārakassā”ti.

Atha kho āyasmā udāyī yena sā gaṇakī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṁ gaṇakiṁ etadavoca—

“kissimesaṁ dhītaraṁ na desī”ti?

“Ahaṁ khvayya, ime na jānāmi—‘ke vā ime kassa vā’ti.

Ayañca me ekadhītikā, tirogāmo ca gantabbo, nāhaṁ dassāmī”ti.

“Dehimesaṁ.

Ahaṁ ime jānāmī”ti.

“Sace, bhante, ayyo jānāti, dassāmī”ti.

Atha kho sā gaṇakī tesaṁ ājīvakasāvakānaṁ dhītaraṁ adāsi.

Atha kho te ājīvakasāvakā taṁ kumārikaṁ netvā māsaṁyeva suṇisabhogena bhuñjiṁsu.

Tato aparena dāsibhogena bhuñjanti.

Atha kho sā kumārikā mātuyā santike dūtaṁ pāhesi—

“ahañhi duggatā dukkhitā, na sukhaṁ labhāmi.

Māsaṁyeva maṁ suṇisabhogena bhuñjiṁsu.

Tato aparena dāsibhogena bhuñjanti.

Āgacchatu me, mātā, maṁ nessatū”ti.

Atha kho sā gaṇakī yena te ājīvakasāvakā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te ājīvakasāvake etadavoca—

“māyyo, imaṁ kumārikaṁ dāsibhogena bhuñjittha.

Suṇisabhogena imaṁ kumārikaṁ bhuñjathā”ti.

Te evamāhaṁsu—

“natthamhākaṁ tayā saddhiṁ āhārūpahāro, samaṇena saddhiṁ amhākaṁ āhārūpahāro,

gaccha tvaṁ,

na mayaṁ taṁ jānāmā”ti.

Atha kho sā gaṇakī tehi ājīvakasāvakehi apasāditā punadeva sāvatthiṁ paccāgañchi.

Dutiyampi kho sā kumārikā mātuyā santike dūtaṁ pāhesi—

“ahañhi duggatā dukkhitā, na sukhaṁ labhāmi.

Māsaṁyeva maṁ suṇisabhogena bhuñjiṁsu.

Tato aparena dāsibhogena bhuñjanti.

Āgacchatu me, mātā, maṁ nessatū”ti.

Atha kho sā gaṇakī yenāyasmā udāyī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ udāyiṁ etadavoca—

“sā kira, bhante, kumārikā duggatā dukkhitā, na sukhaṁ labhati.

Māsaṁyeva naṁ suṇisabhogena bhuñjiṁsu.

Tato aparena dāsibhogena bhuñjanti.

Vadeyyātha, bhante—

‘māyyo, imaṁ kumārikaṁ dāsibhogena bhuñjittha.

Suṇisabhogena imaṁ kumārikaṁ bhuñjathā’”ti.

Atha kho āyasmā udāyī yena te ājīvakasāvakā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te ājīvakasāvake etadavoca—

“māyyo, imaṁ kumārikaṁ dāsibhogena bhujjittha.

Suṇisabhogena imaṁ kumārikaṁ bhuñjathā”ti.

Te evamāhaṁsu—

“natthamhākaṁ tayā saddhiṁ āhārūpahāro, gaṇakiyā saddhiṁ amhākaṁ āhārūpahāro.

Samaṇena bhavitabbaṁ abyāvaṭena.

Samaṇo assa susamaṇo,

gaccha tvaṁ,

na mayaṁ taṁ jānāmā”ti.

Atha kho āyasmā udāyī tehi ājīvakasāvakehi apasādito punadeva sāvatthiṁ paccāgañchi.

Tatiyampi kho sā kumārikā mātuyā santike dūtaṁ pāhesi—

“ahañhi duggatā dukkhitā, na sukhaṁ labhāmi.

Māsaṁyeva maṁ suṇisabhogena bhuñjiṁsu.

Tato aparena dāsibhogena bhuñjanti.

Āgacchatu me, mātā, maṁ nessatū”ti.

Dutiyampi kho sā gaṇakī yenāyasmā udāyī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ udāyiṁ etadavoca—

“sā kira, bhante, kumārikā duggatā dukkhitā, na sukhaṁ labhati.

Māsaṁyeva naṁ suṇisabhogena bhuñjiṁsu.

Tato aparena dāsibhogena bhuñjanti.

Vadeyyātha, bhante—

‘māyyo, imaṁ kumārikaṁ dāsibhogena bhuñjittha, suṇisabhogena imaṁ kumārikaṁ bhuñjathā’”ti.

“Paṭhamampāhaṁ tehi ājīvakasāvakehi apasādito,

gaccha tvaṁ,

nāhaṁ gamissāmī”ti.

Atha kho sā gaṇakī ujjhāyati khiyyati vipāceti—

“evaṁ duggato hotu ayyo udāyī, evaṁ dukkhito hotu ayyo udāyī, evaṁ mā sukhaṁ labhatu ayyo udāyī, yathā me kumārikā duggatā dukkhitā na sukhaṁ labhati pāpikāya sassuyā pāpakena sasurena pāpakena sāmikenā”ti.

Sāpi kho kumārikā ujjhāyati khiyyati vipāceti—

“evaṁ duggato hotu ayyo udāyī, evaṁ dukkhito hotu ayyo udāyī, evaṁ mā sukhaṁ labhatu ayyo udāyī, yathāhaṁ duggatā dukkhitā na sukhaṁ labhāmi pāpikāya sassuyā pāpakena sasurena pāpakena sāmikenā”ti.

Aññāpi itthiyo asantuṭṭhā sassūhi vā sasurehi vā sāmikehi vā, tā evaṁ oyācanti—

“evaṁ duggato hotu ayyo udāyī, evaṁ dukkhito hotu ayyo udāyī, evaṁ mā sukhaṁ labhatu ayyo udāyī, yathā mayaṁ duggatā dukkhitā na sukhaṁ labhāma pāpikāhi sassūhi pāpakehi sasurehi pāpakehi sāmikehī”ti.

Yā pana tā itthiyo santuṭṭhā sassūhi vā sasurehi vā sāmikehi vā tā evaṁ āyācanti—

“evaṁ sukhito hotu ayyo udāyī, evaṁ sajjito hotu ayyo udāyī, evaṁ sukhamedho hotu ayyo udāyī, yathā mayaṁ sukhitā sajjitā sukhamedhā bhaddikāhi sassūhi bhaddakehi sasurehi bhaddakehi sāmikehī”ti.

Assosuṁ kho bhikkhū ekaccānaṁ itthīnaṁ oyācantīnaṁ ekaccānaṁ itthīnaṁ āyācantīnaṁ.

Ye te bhikkhū appicchā …pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—

“kathañhi nāma āyasmā udāyī sañcarittaṁ samāpajjissatī”ti.

Atha kho te bhikkhū āyasmantaṁ udāyiṁ anekapariyāyena vigarahitvā bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.

Atha kho bhagavā etasmiṁ nidāne etasmiṁ pakaraṇe bhikkhusaṅghaṁ sannipātāpetvā āyasmantaṁ udāyiṁ paṭipucchi—

“saccaṁ kira tvaṁ, udāyi, sañcarittaṁ samāpajjasī”ti?

“Saccaṁ, bhagavā”ti.

Vigarahi buddho bhagavā …pe…

kathañhi nāma tvaṁ, moghapurisa, sañcarittaṁ samāpajjissasi.

Netaṁ, moghapurisa, appasannānaṁ vā pasādāya …pe…

evañca pana, bhikkhave, imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha—

“Yo pana bhikkhu sañcarittaṁ samāpajjeyya, itthiyā vā purisamatiṁ purisassa vā itthimatiṁ, jāyattane vā jārattane vā, saṅghādiseso”ti.

Evañcidaṁ bhagavatā bhikkhūnaṁ sikkhāpadaṁ paññattaṁ hoti.

Tena kho pana samayena sambahulā dhuttā uyyāne paricārentā aññatarissā vesiyā santike dūtaṁ pāhesuṁ—

“āgacchatu uyyāne paricāressāmā”ti.