上座部大分别（巴利原文）

‘suṇantu me, bhonto sakuṇā,

yāvatikā imasmiṁ vanasaṇḍe vāsaṁ upagatā, pattena me attho.

Ekekaṁ me, bhonto, pattaṁ dadantū’ti.

Atha kho, bhikkhave, so bhikkhu tattha gantvā taṁ vanasaṇḍaṁ ajjhogāhetvā rattiyā paṭhamaṁ yāmaṁ tikkhattuṁ saddamanussāvesi—

‘suṇantu me, bhonto sakuṇā,

yāvatikā imasmiṁ vanasaṇḍe vāsaṁ upagatā, pattena me attho.

Ekekaṁ me, bhonto, pattaṁ dadantū’ti.

Rattiyā majjhimaṁ yāmaṁ …

rattiyā pacchimaṁ yāmaṁ tikkhattuṁ saddamanussāvesi—

‘suṇantu me, bhonto sakuṇā,

yāvatikā imasmiṁ vanasaṇḍe vāsaṁ upagatā, pattena me attho.

Ekekaṁ me, bhonto, pattaṁ dadantū’ti.

Atha kho, bhikkhave, so sakuṇasaṅgho—

‘bhikkhu pattaṁ yācati bhikkhussa pattena attho’ti

tamhā vanasaṇḍā pakkāmi.

Tathā pakkantova ahosi na puna paccāgañchi.

Tesañhi nāma, bhikkhave, tiracchānagatānaṁ pāṇānaṁ amanāpā bhavissati yācanā amanāpā viññatti.

Kimaṅgaṁ pana manussabhūtānaṁ.

Bhūtapubbaṁ, bhikkhave, raṭṭhapālassa kulaputtassa pitā raṭṭhapālaṁ kulaputtaṁ gāthāya ajjhabhāsi—

‘Apāhaṁ te na jānāmi,

raṭṭhapāla bahū janā;

Te maṁ saṅgamma yācanti,

kasmā maṁ tvaṁ na yācasī’ti.

‘Yācako appiyo hoti,

yācaṁ adadamappiyo;

Tasmāhaṁ taṁ na yācāmi,

mā me videssanā ahū’ti.

So hi nāma, bhikkhave, raṭṭhapālo kulaputto sakaṁ pitaraṁ evaṁ vakkhati.

Kimaṅgaṁ pana jano janaṁ.

Gihīnaṁ, bhikkhave, dussaṁharāni bhogāni sambhatānipi durakkhiyāni.

Tattha nāma tumhe, moghapurisā, evaṁ dussaṁharesu bhogesu sambhatesupi durakkhiyesu yācanabahulā viññattibahulā viharissatha—

‘purisaṁ detha, purisatthakaraṁ detha, goṇaṁ detha, sakaṭaṁ detha, vāsiṁ detha, parasuṁ detha, kuṭhāriṁ detha, kudālaṁ detha, nikhādanaṁ detha, valliṁ detha, veḷuṁ detha, muñjaṁ detha, pabbajaṁ detha, tiṇaṁ detha, mattikaṁ dethā’ti.

Netaṁ, moghapurisā, appasannānaṁ vā pasādāya …pe…

evañca pana, bhikkhave, imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha—

“Saññācikāya pana bhikkhunā kuṭiṁ kārayamānena assāmikaṁ attuddesaṁ pamāṇikā kāretabbā. Tatridaṁ pamāṇaṁ—dīghaso dvādasa vidatthiyo, sugatavidatthiyā; tiriyaṁ sattantarā.

Bhikkhū abhinetabbā vatthudesanāya. Tehi bhikkhūhi vatthu desetabbaṁ— anārambhaṁ saparikkamanaṁ.

Sārambhe ce bhikkhu vatthusmiṁ aparikkamane saññācikāya kuṭiṁ kāreyya, bhikkhū vā anabhineyya vatthudesanāya, pamāṇaṁ vā atikkāmeyya, saṅghādiseso”ti.

Saññācikā nāma

sayaṁ yācitvā purisampi purisatthakarampi goṇampi sakaṭampi vāsimpi parasumpi kuṭhārimpi kudālampi nikhādanampi vallimpi veḷumpi muñjampi pabbajampi tiṇampi mattikampi.

Kuṭi nāma

ullittā vā hoti avalittā vā ullittāvalittā vā.

Kārayamānenāti

karonto vā kārāpento vā.

Assāmikanti

na añño koci sāmiko hoti, itthī vā puriso vā gahaṭṭho vā pabbajito vā.

Attuddesanti

attano atthāya.

Pamāṇikā kāretabbā.

Tatridaṁ pamāṇaṁ—dīghaso dvādasa vidatthiyo, sugatavidatthiyāti

bāhirimena mānena.

Tiriyaṁ sattantarāti

abbhantarimena mānena.

Bhikkhū abhinetabbā vatthudesanāyāti

tena kuṭikārakena bhikkhunā kuṭivatthuṁ sodhetvā saṅghaṁ upasaṅkamitvā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā vuḍḍhānaṁ bhikkhūnaṁ pāde vanditvā ukkuṭikaṁ nisīditvā añjaliṁ paggahetvā evamassa vacanīyo—

“ahaṁ, bhante, saññācikāya kuṭiṁ kattukāmo assāmikaṁ attuddesaṁ.

Sohaṁ, bhante, saṅghaṁ kuṭivatthuolokanaṁ yācāmī”ti.

Dutiyampi yācitabbā.

Tatiyampi yācitabbā.

Sace sabbo saṅgho ussahati kuṭivatthuṁ oloketuṁ, sabbena saṅghena oloketabbaṁ.

No ce sabbo saṅgho ussahati kuṭivatthuṁ oloketuṁ, ye tattha honti bhikkhū byattā paṭibalā sārambhaṁ anārambhaṁ saparikkamanaṁ aparikkamanaṁ jānituṁ te yācitvā sammannitabbā.

“Evañca pana, bhikkhave, sammannitabbā.

Byattena bhikkhunā paṭibalena saṅgho ñāpetabbo—

‘Suṇātu me, bhante, saṅgho.

Ayaṁ itthannāmo bhikkhu saññācikāya kuṭiṁ kattukāmo assāmikaṁ attuddesaṁ.

So saṅghaṁ kuṭivatthuolokanaṁ yācati.

Yadi saṅghassa pattakallaṁ, saṅgho itthannāmañca itthannāmañca bhikkhū sammanneyya itthannāmassa bhikkhuno kuṭivatthuṁ oloketuṁ.

Esā ñatti.

Suṇātu me, bhante, saṅgho.

Ayaṁ itthannāmo bhikkhu saññācikāya kuṭiṁ kattukāmo assāmikaṁ attuddesaṁ.

So saṅghaṁ kuṭivatthuolokanaṁ yācati.

Saṅgho itthannāmañca itthannāmañca bhikkhū sammannati itthannāmassa bhikkhuno kuṭivatthuṁ oloketuṁ.

Yassāyasmato khamati itthannāmassa ca itthannāmassa ca bhikkhūnaṁ sammuti itthannāmassa bhikkhuno kuṭivatthuṁ oloketuṁ, so tuṇhassa;

yassa nakkhamati, so bhāseyya.

Sammatā saṅghena itthannāmo ca itthannāmo ca bhikkhū itthannāmassa bhikkhuno kuṭivatthuṁ oloketuṁ.

Khamati saṅghassa, tasmā tuṇhī,

evametaṁ dhārayāmī’”ti.

Tehi sammatehi bhikkhūhi tattha gantvā kuṭivatthu oloketabbaṁ, sārambhaṁ anārambhaṁ saparikkamanaṁ aparikkamanaṁ jānitabbaṁ.

Sace sārambhaṁ hoti aparikkamanaṁ, “mā idha karī”ti vattabbo.

Sace anārambhaṁ hoti saparikkamanaṁ, saṅghassa ārocetabbaṁ—

“anārambhaṁ saparikkamanan”ti.

Tena kuṭikārakena bhikkhunā saṅghaṁ upasaṅkamitvā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā vuḍḍhānaṁ bhikkhūnaṁ pāde vanditvā ukkuṭikaṁ nisīditvā añjaliṁ paggahetvā evamassa vacanīyo—

“ahaṁ, bhante, saññācikāya kuṭiṁ kattukāmo assāmikaṁ attuddesaṁ.

Sohaṁ, bhante, saṅghaṁ kuṭivatthudesanaṁ yācāmī”ti.

Dutiyampi yācitabbā.

Tatiyampi yācitabbā.

“Byattena bhikkhunā paṭibalena saṅgho ñāpetabbo—

‘Suṇātu me, bhante, saṅgho.

Ayaṁ itthannāmo bhikkhu saññācikāya kuṭiṁ kattukāmo assāmikaṁ attuddesaṁ.

So saṅghaṁ kuṭivatthudesanaṁ yācati.

Yadi saṅghassa pattakallaṁ, saṅgho itthannāmassa bhikkhuno kuṭivatthuṁ deseyya.

Esā ñatti.

Suṇātu me, bhante, saṅgho.

Ayaṁ itthannāmo bhikkhu saññācikāya kuṭiṁ kattukāmo assāmikaṁ attuddesaṁ.

So saṅghaṁ kuṭivatthudesanaṁ yācati.

Saṅgho itthannāmassa bhikkhuno kuṭivatthuṁ deseti.

Yassāyasmato khamati itthannāmassa bhikkhuno kuṭivatthussa desanā, so tuṇhassa;

yassa nakkhamati, so bhāseyya.

Desitaṁ saṅghena itthannāmassa bhikkhuno kuṭivatthu.

Khamati saṅghassa, tasmā tuṇhī,

evametaṁ dhārayāmī’”ti.

Sārambhaṁ nāma

kipillikānaṁ vā āsayo hoti, upacikānaṁ vā āsayo hoti, undūrānaṁ vā āsayo hoti, ahīnaṁ vā āsayo hoti, vicchikānaṁ vā āsayo hoti, satapadīnaṁ vā āsayo hoti, hatthīnaṁ vā āsayo hoti, assānaṁ vā āsayo hoti, sīhānaṁ vā āsayo hoti, byagghānaṁ vā āsayo hoti, dīpīnaṁ vā āsayo hoti, acchānaṁ vā āsayo hoti, taracchānaṁ vā āsayo hoti, yesaṁ kesañci tiracchānagatānaṁ pāṇānaṁ āsayo hoti,

pubbaṇṇanissitaṁ vā hoti, aparaṇṇanissitaṁ vā hoti, abbhāghātanissitaṁ vā hoti, āghātananissitaṁ vā hoti, susānanissitaṁ vā hoti, uyyānanissitaṁ vā hoti, rājavatthunissitaṁ vā hoti, hatthisālānissitaṁ vā hoti, assasālānissitaṁ vā hoti, bandhanāgāranissitaṁ vā hoti, pānāgāranissitaṁ vā hoti, sūnanissitaṁ vā hoti, racchānissitaṁ vā hoti, caccaranissitaṁ vā hoti, sabhānissitaṁ vā hoti, saṁsaraṇanissitaṁ vā hoti.

Etaṁ sārambhaṁ nāma.

Aparikkamanaṁ nāma

na sakkā hoti yathāyuttena sakaṭena anuparigantuṁ samantā nisseṇiyā anuparigantuṁ. Etaṁ aparikkamanaṁ nāma.

Anārambhaṁ nāma

na kipillikānaṁ vā āsayo hoti, na upacikānaṁ vā āsayo hoti, na undūrānaṁ vā āsayo hoti, na ahīnaṁ vā āsayo hoti, na vicchikānaṁ vā āsayo hoti, na satapadīnaṁ vā āsayo hoti …pe… na saṁsaraṇanissitaṁ vā hoti. Etaṁ anārambhaṁ nāma.

Saparikkamanaṁ nāma

sakkā hoti yathāyuttena sakaṭena anuparigantuṁ, samantā nisseṇiyā anuparigantuṁ. Etaṁ saparikkamanaṁ nāma.

Saññācikā nāma

sayaṁ yācitvā purisampi purisatthakarampi …pe… mattikampi.

Kuṭi nāma

ullittā vā hoti avalittā vā ullittāvalittā vā.

Kāreyyāti

karoti vā kārāpeti vā.

Bhikkhū vā anabhineyya, vatthudesanāya pamāṇaṁ vā atikkāmeyyāti

ñattidutiyena kammena kuṭivatthuṁ na desāpetvā, āyāmato vā vitthārato vā antamaso kesaggamattampi atikkāmetvā karoti vā kārāpeti vā, payoge dukkaṭaṁ.

Ekaṁ piṇḍaṁ anāgate āpatti thullaccayassa.

Tasmiṁ piṇḍe āgate āpatti saṅghādisesassa.