上座部大分别（巴利原文）

Theravāda Vinaya

Mahāvibhaṅga

Aniyatakaṇḍa

1. Paṭhamaaniyatasikkhāpada

Ime kho panāyasmanto dve aniyatā dhammā uddesaṁ āgacchanti.

Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

Tena kho pana samayena āyasmā udāyī sāvatthiyaṁ kulūpako hoti, bahukāni kulāni upasaṅkamati.

Tena kho pana samayena āyasmato udāyissa upaṭṭhākakulassa kumārikā aññatarassa kulassa kumārakassa dinnā hoti.

Atha kho āyasmā udāyī pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena taṁ kulaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā manusse pucchi—

“kahaṁ itthannāmā”ti?

Te evamāhaṁsu—

“dinnā, bhante, amukassa kulassa kumārakassā”ti.

Tampi kho kulaṁ āyasmato udāyissa upaṭṭhākaṁ hoti.

Atha kho āyasmā udāyī yena taṁ kulaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā manusse pucchi—

“kahaṁ itthannāmā”ti?

Te evamāhaṁsu—

“esāyya, ovarake nisinnā”ti.

Atha kho āyasmā udāyī yena sā kumārikā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā tassā kumārikāya saddhiṁ eko ekāya raho paṭicchanne āsane alaṅkammaniye nisajjaṁ kappesi kālayuttaṁ samullapanto kālayuttaṁ dhammaṁ bhaṇanto.

Tena kho pana samayena visākhā migāramātā bahuputtā hoti bahunattā arogaputtā aroganattā abhimaṅgalasammatā.

Manussā yaññesu chaṇesu ussavesu visākhaṁ migāramātaraṁ paṭhamaṁ bhojenti.

Atha kho visākhā migāramātā nimantitā taṁ kulaṁ agamāsi.

Addasā kho visākhā migāramātā āyasmantaṁ udāyiṁ tassā kumārikāya saddhiṁ ekaṁ ekāya raho paṭicchanne āsane alaṅkammaniye nisinnaṁ.

Disvāna āyasmantaṁ udāyiṁ etadavoca—

“idaṁ, bhante, nacchannaṁ nappatirūpaṁ yaṁ ayyo mātugāmena saddhiṁ eko ekāya raho paṭicchanne āsane alaṅkammaniye nisajjaṁ kappeti.

Kiñcāpi, bhante, ayyo anatthiko tena dhammena, api ca dussaddhāpayā appasannā manussā”ti.

Evampi kho āyasmā udāyī visākhāya migāramātuyā vuccamāno nādiyi.

Atha kho visākhā migāramātā nikkhamitvā bhikkhūnaṁ etamatthaṁ ārocesi.

Ye te bhikkhū appicchā …pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—

“kathañhi nāma āyasmā udāyī mātugāmena saddhiṁ eko ekāya raho paṭicchanne āsane alaṅkammaniye nisajjaṁ kappessatī”ti.

Atha kho te bhikkhū āyasmantaṁ udāyiṁ anekapariyāyena vigarahitvā bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ …pe…

“saccaṁ kira tvaṁ, udāyi, mātugāmena saddhiṁ eko ekāya raho paṭicchanne āsane alaṅkammaniye nisajjaṁ kappesī”ti?

“Saccaṁ, bhagavā”ti.

Vigarahi buddho bhagavā …pe…

kathañhi nāma tvaṁ, moghapurisa, mātugāmena saddhiṁ eko ekāya raho paṭicchanne āsane alaṅkammaniye nisajjaṁ kappessasi.

Netaṁ, moghapurisa, appasannānaṁ vā pasādāya …pe…

evañca pana, bhikkhave, imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha—

“Yo pana bhikkhu mātugāmena saddhiṁ eko ekāya raho paṭicchanne āsane alaṅkammaniye nisajjaṁ kappeyya, tamenaṁ saddheyyavacasā upāsikā disvā

tiṇṇaṁ dhammānaṁ aññatarena vadeyya—pārājikena vā saṅghādisesena vā pācittiyena vā.

Nisajjaṁ bhikkhu paṭijānamāno tiṇṇaṁ dhammānaṁ aññatarena kāretabbo—pārājikena vā saṅghādisesena vā pācittiyena vā.

Yena vā sā saddheyyavacasā upāsikā vadeyya, tena so bhikkhu kāretabbo.

Ayaṁ dhammo aniyato”ti.

Yo panāti

yo yādiso …pe…

bhikkhūti

…pe… ayaṁ imasmiṁ atthe adhippeto bhikkhūti.

Mātugāmo nāma

manussitthī, na yakkhī na petī na tiracchānagatā. Antamaso tadahujātāpi dārikā, pageva mahattarī.

Saddhinti

ekato.

Eko ekāyāti

bhikkhu ceva hoti mātugāmo ca.

Raho nāma

cakkhussa raho, sotassa raho.

Cakkhussa raho nāma

na sakkā hoti akkhiṁ vā nikhaṇīyamāne bhamukaṁ vā ukkhipīyamāne sīsaṁ vā ukkhipīyamāne passituṁ.

Sotassa raho nāma

na sakkā hoti pakatikathā sotuṁ.

Paṭicchannaṁ nāma

āsanaṁ kuṭṭena vā kavāṭena vā kilañjena vā sāṇipākārena vā rukkhena vā thambhena vā kotthaḷiyā vā yena kenaci paṭicchannaṁ hoti.

Alaṅkammaniyeti

sakkā hoti methunaṁ dhammaṁ paṭisevituṁ.

Nisajjaṁ kappeyyāti

mātugāme nisinne bhikkhu upanisinno vā hoti upanipanno vā.

Bhikkhu nisinne mātugāmo upanisinno vā hoti upanipanno vā.

Ubho vā nisinnā honti ubho vā nipannā.

Saddheyyavacasā nāma

āgataphalā abhisametāvinī viññātasāsanā.

Upāsikā nāma

buddhaṁ saraṇaṁ gatā, dhammaṁ saraṇaṁ gatā, saṅghaṁ saraṇaṁ gatā.

Disvāti

passitvā.

Tiṇṇaṁ dhammānaṁ aññatarena vadeyya— pārājikena vā saṅghādisesena vā pācittiyena vā.

Nisajjaṁ bhikkhu paṭijānamāno tiṇṇaṁ dhammānaṁ aññatarena kāretabbo— pārājikena vā saṅghādisesena vā pācittiyena vā.

Yena vā sā saddheyyavacasā upāsikā vadeyya tena so bhikkhu kāretabbo.

Sā ce evaṁ vadeyya—

“ayyo mayā diṭṭho nisinno mātugāmassa methunaṁ dhammaṁ paṭisevanto”ti,

so ca taṁ paṭijānāti, āpattiyā kāretabbo.

Sā ce evaṁ vadeyya—

“ayyo mayā diṭṭho nisinno mātugāmassa methunaṁ dhammaṁ paṭisevanto”ti,

so ce evaṁ vadeyya—

“saccāhaṁ nisinno, no ca kho methunaṁ dhammaṁ paṭisevin”ti,

nisajjāya kāretabbo.

Sā ce evaṁ vadeyya—

“ayyo mayā diṭṭho nisinno mātugāmassa methunaṁ dhammaṁ paṭisevanto”ti,

so ce evaṁ vadeyya—

“nāhaṁ nisinno, api ca kho nipanno”ti,

nipajjāya kāretabbo.

Sā ce evaṁ vadeyya—

“ayyo mayā diṭṭho nisinno mātugāmassa methunaṁ dhammaṁ paṭisevanto”ti,

so ce evaṁ vadeyya—

“nāhaṁ nisinno, api ca kho ṭhito”ti,

na kāretabbo.

Sā ce evaṁ vadeyya—

“ayyo mayā diṭṭho nipanno mātugāmassa methunaṁ dhammaṁ paṭisevanto”ti,

so ca taṁ paṭijānāti, āpattiyā kāretabbo.

Sā ce evaṁ vadeyya—

“ayyo mayā diṭṭho nipanno mātugāmassa methunaṁ dhammaṁ paṭisevanto”ti,

so ce evaṁ vadeyya—

“saccāhaṁ nipanno, no ca kho methunaṁ dhammaṁ paṭisevin”ti,

nipajjāya kāretabbo.

Sā ce evaṁ vadeyya—

“ayyo mayā diṭṭho nipanno mātugāmassa methunaṁ dhammaṁ paṭisevanto”ti,

so ce evaṁ vadeyya—

“nāhaṁ nipanno, api ca kho nisinno”ti,

nisajjāya kāretabbo.

Sā ce evaṁ vadeyya—

“ayyo mayā diṭṭho nipanno mātugāmassa methunaṁ dhammaṁ paṭisevanto”ti,

so ce evaṁ vadeyya—

“nāhaṁ nipanno, api ca kho ṭhito”ti,

na kāretabbo.

Sā ce evaṁ vadeyya—

“ayyo mayā diṭṭho nisinno mātugāmena saddhiṁ kāyasaṁsaggaṁ samāpajjanto”ti,

so ca taṁ paṭijānāti, āpattiyā kāretabbo …pe…

“saccāhaṁ nisinno no ca kho kāyasaṁsaggaṁ samāpajjin”ti,

nisajjāya kāretabbo …pe…

“nāhaṁ nisinno, api ca kho nipanno”ti,

nipajjāya kāretabbo …pe…

“nāhaṁ nisinno, api ca kho ṭhito”ti,

na kāretabbo.

Sā ce evaṁ vadeyya—