上座部大分别（巴利原文）

Theravāda Vinaya

Mahāvibhaṅga

Nissaggiyakaṇḍa

Cīvaravagga

10. Rājasikkhāpada

Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

Tena kho pana samayena āyasmato upanandassa sakyaputtassa upaṭṭhāko mahāmatto āyasmato upanandassa sakyaputtassa dūtena cīvaracetāpannaṁ pāhesi—

“iminā cīvaracetāpannena cīvaraṁ cetāpetvā ayyaṁ upanandaṁ cīvarena acchādehī”ti.

Atha kho so dūto yenāyasmā upanando sakyaputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ upanandaṁ sakyaputtaṁ etadavoca—

“idaṁ kho, bhante, āyasmantaṁ uddissa cīvaracetāpannaṁ ābhataṁ.

Paṭiggaṇhātu āyasmā cīvaracetāpannan”ti.

Evaṁ vutte āyasmā upanando sakyaputto taṁ dūtaṁ etadavoca—

“na kho mayaṁ, āvuso, cīvaracetāpannaṁ paṭiggaṇhāma, cīvarañca kho mayaṁ paṭiggaṇhāma kālena kappiyan”ti.

Evaṁ vutte, so dūto āyasmantaṁ upanandaṁ sakyaputtaṁ etadavoca—

“atthi panāyasmato koci veyyāvaccakaro”ti?

Tena kho pana samayena aññataro upāsako ārāmaṁ agamāsi kenacideva karaṇīyena.

Atha kho āyasmā upanando sakyaputto taṁ dūtaṁ etadavoca—

“eso kho, āvuso, upāsako bhikkhūnaṁ veyyāvaccakaro”ti.

Atha kho so dūto taṁ upāsakaṁ saññāpetvā yenāyasmā upanando sakyaputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ upanandaṁ sakyaputtaṁ etadavoca—

“yaṁ kho, bhante, āyasmā veyyāvaccakaraṁ niddisi saññatto so mayā.

Upasaṅkamatu āyasmā kālena, cīvarena taṁ acchādessatī”ti.

Tena kho pana samayena so mahāmatto āyasmato upanandassa sakyaputtassa santike dūtaṁ pāhesi—

“paribhuñjatu ayyo taṁ cīvaraṁ, icchāma mayaṁ ayyena taṁ cīvaraṁ paribhuttan”ti.

Atha kho āyasmā upanando sakyaputto taṁ upāsakaṁ na kiñci avacāsi.

Dutiyampi kho so mahāmatto āyasmato upanandassa sakyaputtassa santike dūtaṁ pāhesi—

“paribhuñjatu ayyo taṁ cīvaraṁ, icchāma mayaṁ ayyena taṁ cīvaraṁ paribhuttan”ti.

Dutiyampi kho āyasmā upanando sakyaputto taṁ upāsakaṁ na kiñci avacāsi.

Tatiyampi kho so mahāmatto āyasmato upanandassa sakyaputtassa santike dūtaṁ pāhesi—

“paribhuñjatu ayyo taṁ cīvaraṁ, icchāma mayaṁ ayyena taṁ cīvaraṁ paribhuttan”ti.

Tena kho pana samayena negamassa samayo hoti.

Negamena ca katikā katā hoti— “yo pacchā āgacchati paññāsaṁ baddho”ti.

Atha kho āyasmā upanando sakyaputto yena so upāsako tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṁ upāsakaṁ etadavoca—

“attho me, āvuso, cīvarenā”ti.

“Ajjaṇho, bhante, āgamehi, ajja negamassa samayo.

Negamena ca katikā katā hoti—‘yo pacchā āgacchati paññāsaṁ baddho’”ti.

“Ajjeva me, āvuso, cīvaraṁ dehī”ti ovaṭṭikāya parāmasi.

Atha kho so upāsako āyasmatā upanandena sakyaputtena nippīḷiyamāno āyasmato upanandassa sakyaputtassa cīvaraṁ cetāpetvā pacchā agamāsi.

Manussā taṁ upāsakaṁ etadavocuṁ—

“kissa tvaṁ, ayyo, pacchā āgato, paññāsaṁ jīnosī”ti.

Atha kho so upāsako tesaṁ manussānaṁ etamatthaṁ ārocesi.

Manussā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—

“mahicchā ime samaṇā sakyaputtiyā asantuṭṭhā.

Nayimesaṁ sukaraṁ veyyāvaccampi kātuṁ.

Kathañhi nāma āyasmā upanando upāsakena—

‘ajjaṇho, bhante, āgamehī’ti vuccamāno nāgamessatī”ti.

Assosuṁ kho bhikkhū tesaṁ manussānaṁ ujjhāyantānaṁ khiyyantānaṁ vipācentānaṁ.

Ye te bhikkhū appicchā …pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—

“kathañhi nāma āyasmā upanando sakyaputto upāsakena—

‘ajjaṇho, bhante, āgamehī’ti vuccamāno nāgamessatī”ti.

Atha kho te bhikkhū āyasmantaṁ upanandaṁ sakyaputtaṁ anekapariyāyena vigarahitvā bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ …pe…

“saccaṁ kira tvaṁ, upananda, upāsakena—

‘ajjaṇho, bhante, āgamehī’ti vuccamāno nāgamesī”ti?

“Saccaṁ, bhagavā”ti.

Vigarahi buddho bhagavā …pe…

kathañhi nāma tvaṁ, moghapurisa, upāsakena—

‘ajjaṇho, bhante, āgamehī’ti vuccamāno nāgamessasi.

Netaṁ, moghapurisa, appasannānaṁ vā pasādāya …pe…

evañca pana, bhikkhave, imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha—

“Bhikkhuṁ paneva uddissa rājā vā rājabhoggo vā brāhmaṇo vā gahapatiko vā dūtena cīvaracetāpannaṁ pahiṇeyya—

‘iminā cīvaracetāpannena cīvaraṁ cetāpetvā itthannāmaṁ bhikkhuṁ cīvarena acchādehī’ti.

So ce dūto taṁ bhikkhuṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadeyya—

‘idaṁ kho, bhante, āyasmantaṁ uddissa cīvaracetāpannaṁ ābhataṁ, paṭiggaṇhātu āyasmā cīvaracetāpannan’ti,

tena bhikkhunā so dūto evamassa vacanīyo—

‘na kho mayaṁ, āvuso, cīvaracetāpannaṁ paṭiggaṇhāma. Cīvarañca kho mayaṁ paṭiggaṇhāma, kālena kappiyan’ti.

So ce dūto taṁ bhikkhuṁ evaṁ vadeyya—

‘atthi panāyasmato koci veyyāvaccakaro’ti,

cīvaratthikena, bhikkhave, bhikkhunā veyyāvaccakaro niddisitabbo ārāmiko vā upāsako vā—

‘eso kho, āvuso, bhikkhūnaṁ veyyāvaccakaro’ti.

So ce dūto taṁ veyyāvaccakaraṁ saññāpetvā taṁ bhikkhuṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadeyya—

‘yaṁ kho, bhante, āyasmā veyyāvaccakaraṁ niddisi saññatto so mayā, upasaṅkamatu āyasmā kālena, cīvarena taṁ acchādessatī’ti,

cīvaratthikena, bhikkhave, bhikkhunā veyyāvaccakaro upasaṅkamitvā dvattikkhattuṁ codetabbo sāretabbo—

‘attho me, āvuso, cīvarenā’ti.

Dvattikkhattuṁ codayamāno sārayamāno taṁ cīvaraṁ abhinipphādeyya, iccetaṁ kusalaṁ;

no ce abhinipphādeyya, catukkhattuṁ pañcakkhattuṁ chakkhattuparamaṁ tuṇhībhūtena uddissa ṭhātabbaṁ.

Catukkhattuṁ pañcakkhattuṁ chakkhattuparamaṁ tuṇhībhūto uddissa tiṭṭhamāno taṁ cīvaraṁ abhinipphādeyya, iccetaṁ kusalaṁ;

tato ce uttari vāyamamāno taṁ cīvaraṁ abhinipphādeyya, nissaggiyaṁ pācittiyaṁ.

No ce abhinipphādeyya, yatassa cīvaracetāpannaṁ ābhataṁ, tattha sāmaṁ vā gantabbaṁ dūto vā pāhetabbo—

‘yaṁ kho tumhe āyasmanto bhikkhuṁ uddissa cīvaracetāpannaṁ pahiṇittha, na taṁ tassa bhikkhuno kiñci atthaṁ anubhoti,

yuñjantāyasmanto sakaṁ, mā vo sakaṁ vinassā’ti,

ayaṁ tattha sāmīcī”ti.

Bhikkhuṁ paneva uddissāti

bhikkhussatthāya, bhikkhuṁ ārammaṇaṁ karitvā, bhikkhuṁ acchādetukāmo.

Rājā nāma

yo koci rajjaṁ kāreti.

Rājabhoggo nāma

yo koci rañño bhattavetanāhāro.

Brāhmaṇo nāma

jātiyā brāhmaṇo.

Gahapatiko nāma

ṭhapetvā rājaṁ rājabhoggaṁ brāhmaṇaṁ avaseso gahapatiko nāma.

Cīvaracetāpannaṁ nāma

hiraññaṁ vā suvaṇṇaṁ vā muttā vā maṇi vā.

Iminā cīvaracetāpannenāti

paccupaṭṭhitena.

Cetāpetvāti

parivattetvā.

Acchādehīti

dajjehi.

So ce dūto taṁ bhikkhuṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadeyya—

“idaṁ kho, bhante, āyasmantaṁ uddissa cīvaracetāpannaṁ ābhataṁ. Paṭiggaṇhātu āyasmā cīvaracetāpannan”ti,

tena bhikkhunā so dūto evamassa vacanīyo—

“na kho mayaṁ, āvuso, cīvaracetāpannaṁ paṭiggaṇhāma. Cīvarañca kho mayaṁ paṭiggaṇhāma, kālena kappiyan”ti.

So ce dūto taṁ bhikkhuṁ evaṁ vadeyya—

“atthi panāyasmato koci veyyāvaccakaro”ti?

Cīvaratthikena, bhikkhave, bhikkhunā veyyāvaccakaro niddisitabbo ārāmiko vā upāsako vā—

“eso kho, āvuso, bhikkhūnaṁ veyyāvaccakaro”ti.

Na vattabbo— “tassa dehīti vā, so vā nikkhipissati, so vā parivattessati, so vā cetāpessatī”ti.

So ce dūto taṁ veyyāvaccakaraṁ saññāpetvā taṁ bhikkhuṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadeyya—

“yaṁ kho, bhante, āyasmā veyyāvaccakaraṁ niddisi saññatto so mayā. Upasaṅkamatu āyasmā kālena, cīvarena taṁ acchādessatī”ti.

Cīvaratthikena, bhikkhave, bhikkhunā veyyāvaccakaro upasaṅkamitvā dvattikkhattuṁ codetabbo sāretabbo—

“attho me, āvuso, cīvarenā”ti.

Na vattabbo— “dehi me cīvaraṁ, āhara me cīvaraṁ, parivattehi me cīvaraṁ, cetāpehi me cīvaran”ti.

Dutiyampi vattabbo.

Tatiyampi vattabbo.

Sace abhinipphādeti, iccetaṁ kusalaṁ;

no ce abhinipphādeti, tattha gantvā tuṇhībhūtena uddissa ṭhātabbaṁ.

Na āsane nisīditabbaṁ. Na āmisaṁ paṭiggahetabbaṁ.

Na dhammo bhāsitabbo.

“Kiṁ kāraṇā āgatosī”ti pucchiyamāno “jānāhi, āvuso”ti vattabbo.

Sace āsane vā nisīdati, āmisaṁ vā paṭiggaṇhāti, dhammaṁ vā bhāsati, ṭhānaṁ bhañjati.