上座部大分别（巴利原文）

Theravāda Vinaya

Mahāvibhaṅga

Pācittiyakaṇḍa

Musāvādavagga

10. Pathavīkhaṇanasikkhāpada

Tena samayena buddho bhagavā āḷaviyaṁ viharati aggāḷave cetiye.

Tena kho pana samayena āḷavakā bhikkhū navakammaṁ karontā pathaviṁ khaṇantipi khaṇāpentipi.

Manussā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—

“kathañhi nāma samaṇā sakyaputtiyā pathaviṁ khaṇissantipi khaṇāpessantipi.

Ekindriyaṁ samaṇā sakyaputtiyā jīvaṁ viheṭhentī”ti.

Assosuṁ kho bhikkhū tesaṁ manussānaṁ ujjhāyantānaṁ khiyyantānaṁ vipācentānaṁ.

Ye te bhikkhū appicchā …pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—

“kathañhi nāma āḷavakā bhikkhū pathaviṁ khaṇissantipi khaṇāpessantipī”ti …pe…

“saccaṁ kira tumhe, bhikkhave, pathaviṁ khaṇathapi khaṇāpethapī”ti?

“Saccaṁ, bhagavā”ti.

Vigarahi buddho bhagavā …pe…

kathañhi nāma tumhe, moghapurisā, pathaviṁ khaṇissathapi khaṇāpessathapi.

Jīvasaññino hi, moghapurisā, manussā pathaviyā.

Netaṁ, moghapurisā, appasannānaṁ vā pasādāya …pe…

evañca pana, bhikkhave, imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha—

“Yo pana bhikkhu pathaviṁ khaṇeyya vā khaṇāpeyya vā, pācittiyan”ti.

Yo panāti

yo yādiso …pe…

bhikkhūti

…pe… ayaṁ imasmiṁ atthe adhippeto bhikkhūti.

Pathavī nāma

dve pathaviyo— jātā ca pathavī ajātā ca pathavī.

Jātā nāma pathavī—

suddhapaṁsu suddhamattikā appapāsāṇā appasakkharā appakaṭhalā appamarumbā appavālikā, yebhuyyenapaṁsukā, yebhuyyenamattikā.

Adaḍḍhāpi vuccati jātā pathavī.

Yopi paṁsupuñjo vā mattikāpuñjo vā atirekacātumāsaṁ ovaṭṭho, ayampi vuccati jātā pathavī.

Ajātā nāma pathavī—

suddhapāsāṇā suddhasakkharā suddhakaṭhalā suddhamarumbā suddhavālikā appapaṁsukā appamattikā, yebhuyyenapāsāṇā, yebhuyyenasakkharā, yebhuyyenakaṭhalā, yebhuyyenamarumbā, yebhuyyenavālikā.

Daḍḍhāpi vuccati ajātā pathavī.

Yopi paṁsupuñjo vā mattikāpuñjo vā omakacātumāsaṁ ovaṭṭho, ayampi vuccati ajātā pathavī.

Khaṇeyyāti

sayaṁ khaṇati, āpatti pācittiyassa.

Khaṇāpeyyāti

aññaṁ āṇāpeti, āpatti pācittiyassa.

Sakiṁ āṇatto bahukampi khaṇati, āpatti pācittiyassa.

Pathaviyā pathavisaññī khaṇati vā khaṇāpeti vā, bhindati vā bhedāpeti vā, dahati vā dahāpeti vā, āpatti pācittiyassa.

Pathaviyā vematiko khaṇati vā khaṇāpeti vā, bhindati vā bhedāpeti vā, dahati vā dahāpeti vā, āpatti dukkaṭassa.

Pathaviyā apathavisaññī khaṇati vā khaṇāpeti vā, bhindati vā bhedāpeti vā, dahati vā dahāpeti vā, anāpatti.

Apathaviyā pathavisaññī, āpatti dukkaṭassa.

Apathaviyā vematiko, āpatti dukkaṭassa.

Apathaviyā apathavisaññī, anāpatti.

Anāpatti—

“imaṁ jāna, imaṁ dehi, imaṁ āhara, iminā attho, imaṁ kappiyaṁ karohī”ti bhaṇati,

asañcicca,

asatiyā,

ajānantassa,

ummattakassa,

ādikammikassāti.

Pathavīkhaṇanasikkhāpadaṁ niṭṭhitaṁ dasamaṁ.

Musāvādavaggo paṭhamo.

Tassuddānaṁ

Musā omasapesuññaṁ,

padaseyyāya ve duve;

Aññatra viññunā bhūtā,

duṭṭhullāpatti khaṇanāti.