上座部大分别（巴利原文）

Theravāda Vinaya

Mahāvibhaṅga

Pācittiyakaṇḍa

Bhūtagāmavagga

11. Bhūtagāmasikkhāpada

Tena samayena buddho bhagavā āḷaviyaṁ viharati aggāḷave cetiye.

Tena kho pana samayena āḷavakā bhikkhū navakammaṁ karontā rukkhaṁ chindantipi chedāpentipi.

Aññataropi āḷavako bhikkhu rukkhaṁ chindati.

Tasmiṁ rukkhe adhivatthā devatā taṁ bhikkhuṁ etadavoca—

“mā, bhante, attano bhavanaṁ kattukāmo mayhaṁ bhavanaṁ chindī”ti.

So bhikkhu anādiyanto chindiyeva, tassā ca devatāya dārakassa bāhuṁ ākoṭesi.

Atha kho tassā devatāya etadahosi—

“yannūnāhaṁ imaṁ bhikkhuṁ idheva jīvitā voropeyyan”ti.

Atha kho tassā devatāya etadahosi—

“na kho metaṁ patirūpaṁ yāhaṁ imaṁ bhikkhuṁ idheva jīvitā voropeyyaṁ.

Yannūnāhaṁ bhagavato etamatthaṁ āroceyyan”ti.

Atha kho sā devatā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato etamatthaṁ ārocesi.

“Sādhu sādhu, devate.

Sādhu kho tvaṁ, devate, taṁ bhikkhuṁ jīvitā na voropesi.

Sacajja tvaṁ, devate, taṁ bhikkhuṁ jīvitā voropeyyāsi, bahuñca tvaṁ, devate, apuññaṁ pasaveyyāsi.

Gaccha tvaṁ, devate, amukasmiṁ okāse rukkho vivitto tasmiṁ upagacchā”ti.

Manussā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—

“kathañhi nāma samaṇā sakyaputtiyā rukkhaṁ chindissantipi chedāpessantipi ekindriyaṁ samaṇā sakyaputtiyā jīvaṁ viheṭhentī”ti.

Assosuṁ kho bhikkhū tesaṁ manussānaṁ ujjhāyantānaṁ khiyyantānaṁ vipācentānaṁ.

Ye te bhikkhū appicchā …pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—

“kathañhi nāma āḷavakā bhikkhū rukkhaṁ chindissantipi chedāpessantipī”ti …pe…

“saccaṁ kira tumhe, bhikkhave, rukkhaṁ chindathāpi chedāpethāpī”ti?

“Saccaṁ, bhagavā”ti.

Vigarahi buddho bhagavā …pe…

kathañhi nāma tumhe, moghapurisā, rukkhaṁ chindissathāpi, chedāpessathāpi.

Jīvasaññino hi, moghapurisā, manussā rukkhasmiṁ.

Netaṁ, moghapurisā, appasannānaṁ vā pasādāya …pe…

evañca pana, bhikkhave, imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha—

“Bhūtagāmapātabyatāya pācittiyan”ti.

Bhūtagāmo nāma

pañca bījajātāni— mūlabījaṁ, khandhabījaṁ, phaḷubījaṁ, aggabījaṁ, bījabījameva pañcamaṁ.

Mūlabījaṁ nāma—

haliddi, siṅgiveraṁ, vacā, vacattaṁ, ativisā, kaṭukarohiṇī, usīraṁ, bhaddamuttakaṁ, yāni vā panaññānipi atthi mūle jāyanti, mūle sañjāyanti, etaṁ mūlabījaṁ nāma.

Khandhabījaṁ nāma—

assattho, nigrodho, pilakkho, udumbaro, kacchako, kapitthano, yāni vā panaññānipi atthi khandhe jāyanti, khandhe sañjāyanti, etaṁ khandhabījaṁ nāma.

Phaḷubījaṁ nāma—

ucchu, veḷu, naḷo, yāni vā panaññānipi atthi pabbe jāyanti, pabbe sañjāyanti, etaṁ phaḷubījaṁ nāma.

Aggabījaṁ nāma—

ajjukaṁ, phaṇijjakaṁ, hiriveraṁ, yāni vā panaññānipi atthi agge jāyanti, agge sañjāyanti, etaṁ aggabījaṁ nāma.

Bījabījaṁ nāma—

pubbaṇṇaṁ, aparaṇṇaṁ, yāni vā panaññānipi atthi bīje jāyanti, bīje sañjāyanti, etaṁ bījabījaṁ nāma.

Bīje bījasaññī chindati vā chedāpeti vā, bhindati vā bhedāpeti vā, pacati vā pacāpeti vā, āpatti pācittiyassa.

Bīje vematiko chindati vā chedāpeti vā, bhindati vā bhedāpeti vā, pacati vā pacāpeti vā, āpatti dukkaṭassa.

Bīje abījasaññī chindati vā chedāpeti vā, bhindati vā bhedāpeti vā, pacati vā pacāpeti vā, anāpatti.

Abīje bījasaññī āpatti dukkaṭassa.

Abīje vematiko, āpatti dukkaṭassa.

Abīje abījasaññī, anāpatti.

Anāpatti—

“imaṁ jāna, imaṁ dehi, imaṁ āhara, iminā attho, imaṁ kappiyaṁ karohī”ti bhaṇati,

asañcicca,

assatiyā,

ajānantassa,

ummattakassa,

ādikammikassāti.

Bhūtagāmasikkhāpadaṁ niṭṭhitaṁ paṭhamaṁ.