上座部大分别（巴利原文）

Theravāda Vinaya

Mahāvibhaṅga

Pācittiyakaṇḍa

Ratanavagga

84. Ratanasikkhāpada

Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

Tena kho pana samayena aññataro bhikkhu aciravatiyā nadiyā nahāyati. Aññataropi brāhmaṇo pañcasatānaṁ thavikaṁ thale nikkhipitvā aciravatiyā nadiyā nahāyanto vissaritvā agamāsi.

Atha kho so bhikkhu—“tassāyaṁ brāhmaṇassa thavikā, mā idha nassī”ti aggahesi.

Atha kho so brāhmaṇo saritvā turito ādhāvitvā taṁ bhikkhuṁ etadavoca—“api me, bho, thavikaṁ passeyyāsī”ti?

“Handa, brāhmaṇā”ti adāsi.

Atha kho tassa brāhmaṇassa etadahosi—“kena nu kho ahaṁ upāyena imassa bhikkhuno puṇṇapattaṁ na dadeyyan”ti.

“Na me, bho, pañcasatāni, sahassaṁ me”ti palibundhetvā muñci.

Atha kho so bhikkhu ārāmaṁ gantvā bhikkhūnaṁ etamatthaṁ ārocesi.

Ye te bhikkhū appicchā …pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—

“kathañhi nāma bhikkhu ratanaṁ uggahessatī”ti …pe…

“saccaṁ kira tvaṁ, bhikkhu, ratanaṁ uggahesī”ti?

“Saccaṁ, bhagavā”ti.

Vigarahi buddho bhagavā …pe…

kathañhi nāma tvaṁ, moghapurisa, ratanaṁ uggahessasi.

Netaṁ, moghapurisa, appasannānaṁ vā pasādāya …pe…

evañca pana, bhikkhave, imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha—

“Yo pana bhikkhu ratanaṁ vā ratanasammataṁ vā uggaṇheyya vā uggaṇhāpeyya vā, pācittiyan”ti.

Evañcidaṁ bhagavatā bhikkhūnaṁ sikkhāpadaṁ paññattaṁ hoti.

Tena kho pana samayena sāvatthiyā ussavo hoti. Manussā alaṅkatappaṭiyattā uyyānaṁ gacchanti.

Visākhāpi migāramātā alaṅkatappaṭiyattā “uyyānaṁ gamissāmī”ti

gāmato nikkhamitvā—“kyāhaṁ karissāmi uyyānaṁ gantvā, yannūnāhaṁ bhagavantaṁ payirupāseyyan”ti

ābharaṇaṁ omuñcitvā uttarāsaṅgena bhaṇḍikaṁ bandhitvā dāsiyā adāsi—“handa, je, imaṁ bhaṇḍikaṁ gaṇhāhī”ti.

Atha kho visākhā migāramātā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.

Ekamantaṁ nisinnaṁ kho visākhaṁ migāramātaraṁ bhagavā dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṁsesi. Atha kho visākhā migāramātā bhagavatā dhammiyā kathāya sandassitā samādapitā samuttejitā sampahaṁsitā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.

Atha kho sā dāsī taṁ bhaṇḍikaṁ vissaritvā agamāsi.

Bhikkhū passitvā bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ. “Tena hi, bhikkhave, uggahetvā nikkhipathā”ti.

Atha kho bhagavā etasmiṁ nidāne etasmiṁ pakaraṇe dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi—

“anujānāmi, bhikkhave, ratanaṁ vā ratanasammataṁ vā ajjhārāme uggahetvā vā uggahāpetvā vā nikkhipituṁ—‘yassa bhavissati so harissatī’ti.

Evañca pana, bhikkhave, imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha—

“Yo pana bhikkhu ratanaṁ vā ratanasammataṁ vā, aññatra ajjhārāmā, uggaṇheyya vā uggaṇhāpeyya vā, pācittiyan”ti.

Evañcidaṁ bhagavatā bhikkhūnaṁ sikkhāpadaṁ paññattaṁ hoti.

Tena kho pana samayena kāsīsu janapade anāthapiṇḍikassa gahapatissa kammantagāmo hoti.

Tena ca gahapatinā antevāsī āṇatto hoti—“sace bhadantā āgacchanti, bhattaṁ kareyyāsī”ti.

Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū kāsīsu janapade cārikaṁ caramānā yena anāthapiṇḍikassa gahapatissa kammantagāmo tenupasaṅkamiṁsu.

Addasā kho so puriso te bhikkhū dūratova āgacchante. Disvāna yena te bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te bhikkhū abhivādetvā etadavoca—“adhivāsentu, bhante, ayyā svātanāya gahapatino bhattan”ti.

Adhivāsesuṁ kho te bhikkhū tuṇhībhāvena.

Atha kho so puriso tassā rattiyā accayena paṇītaṁ khādanīyaṁ bhojanīyaṁ paṭiyādāpetvā kālaṁ ārocāpetvā aṅgulimuddikaṁ omuñcitvā te bhikkhū bhattena parivisitvā—

“ayyā bhuñjitvā gacchantu, ahampi kammantaṁ gamissāmī”ti aṅgulimuddikaṁ vissaritvā agamāsi.

Bhikkhū passitvā—“sace mayaṁ gamissāma nassissatāyaṁ aṅgulimuddikā”ti tattheva acchiṁsu.

Atha kho so puriso kammantā āgacchanto te bhikkhū passitvā etadavoca—“kissa, bhante, ayyā idheva acchantī”ti?

Atha kho te bhikkhū tassa purisassa etamatthaṁ ārocetvā

sāvatthiṁ gantvā bhikkhūnaṁ etamatthaṁ ārocesuṁ.

Bhikkhū bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.

Atha kho bhagavā etasmiṁ nidāne etasmiṁ pakaraṇe dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi—

“anujānāmi, bhikkhave, ratanaṁ vā ratanasammataṁ vā ajjhārāme vā ajjhāvasathe vā uggahetvā vā uggahāpetvā vā nikkhipituṁ—

‘yassa bhavissati so harissatī’ti.

Evañca pana, bhikkhave, imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha—

“Yo pana bhikkhu ratanaṁ vā ratanasammataṁ vā, aññatra ajjhārāmā vā ajjhāvasathā vā, uggaṇheyya vā uggaṇhāpeyya vā, pācittiyaṁ.

Ratanaṁ vā pana bhikkhunā ratanasammataṁ vā ajjhārāme vā ajjhāvasathe vā uggahetvā vā uggahāpetvā vā nikkhipitabbaṁ—‘yassa bhavissati so harissatī’ti. Ayaṁ tattha sāmīcī”ti.

Yo panāti

yo yādiso …pe…

bhikkhūti

…pe… ayaṁ imasmiṁ atthe adhippeto bhikkhūti.

Ratanaṁ nāma

muttā maṇi veḷuriyo saṅkho silā pavālaṁ rajataṁ jātarūpaṁ lohitaṅko masāragallaṁ.

Ratanasammataṁ nāma

yaṁ manussānaṁ upabhogaparibhogaṁ, etaṁ ratanasammataṁ nāma.

Aññatra ajjhārāmā vā ajjhāvasathā vāti

ṭhapetvā ajjhārāmaṁ ajjhāvasathaṁ.

Ajjhārāmo nāma

parikkhittassa ārāmassa anto ārāmo, aparikkhittassa upacāro.

Ajjhāvasatho nāma

parikkhittassa āvasathassa anto āvasatho, aparikkhittassa upacāro.

Uggaṇheyyāti

sayaṁ gaṇhāti, āpatti pācittiyassa.

Uggaṇhāpeyyāti

aññaṁ gāhāpeti, āpatti pācittiyassa.

Ratanaṁ vā pana bhikkhunā ratanasammataṁ vā ajjhārāme vā ajjhāvasathe vā uggahetvā vā uggahāpetvā vā nikkhipitabbanti

rūpena vā nimittena vā saññāṇaṁ katvā nikkhipitvā ācikkhitabbaṁ—“yassa bhaṇḍaṁ naṭṭhaṁ so āgacchatū”ti.

Sace tattha āgacchati so vattabbo—“āvuso, kīdisaṁ te bhaṇḍan”ti?

Sace rūpena vā nimittena vā sampādeti dātabbaṁ, no ce sampādeti “vicināhi, āvuso”ti vattabbo.

Tamhā āvāsā pakkamantena ye tattha honti bhikkhū patirūpā, tesaṁ hatthe nikkhipitvā pakkamitabbaṁ.

No ce honti bhikkhū patirūpā, ye tattha honti gahapatikā patirūpā, tesaṁ hatthe nikkhipitvā pakkamitabbaṁ.

Ayaṁ tattha sāmīcīti

ayaṁ tattha anudhammatā.

Anāpatti—

ratanaṁ vā ratanasammataṁ vā ajjhārāme vā ajjhāvasathe vā uggahetvā vā uggahāpetvā vā nikkhipati—“yassa bhavissati so harissatī”ti,

ratanasammataṁ vissāsaṁ gaṇhāti, tāvakālikaṁ gaṇhāti, paṁsukūlasaññissa,

ummattakassa,

ādikammikassāti.

Ratanasikkhāpadaṁ niṭṭhitaṁ dutiyaṁ.