上座部律藏犍度（巴利原文）

Rūpesu saddesu atho rasesu;

Atha ko carahi devamanussaloke,

Rato mano kassapa brūhi metan”ti.

“Disvā padaṁ santamanūpadhīkaṁ,

Akiñcanaṁ kāmabhave asattaṁ;

Anaññathābhāvimanaññaneyyaṁ,

Tasmā na yiṭṭhe na hute arañjin”ti.

Atha kho āyasmā uruvelakassapo uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavantaṁ etadavoca—

“satthā me, bhante, bhagavā, sāvakohamasmi;

satthā me, bhante, bhagavā, sāvakohamasmī”ti.

Atha kho tesaṁ dvādasanahutānaṁ māgadhikānaṁ brāhmaṇagahapatikānaṁ etadahosi—

“uruvelakassapo mahāsamaṇe brahmacariyaṁ caratī”ti.

Atha kho bhagavā tesaṁ dvādasanahutānaṁ māgadhikānaṁ brāhmaṇagahapatikānaṁ cetasā cetoparivitakkamaññāya anupubbiṁ kathaṁ kathesi, seyyathidaṁ—

dānakathaṁ sīlakathaṁ saggakathaṁ kāmānaṁ ādīnavaṁ okāraṁ saṅkilesaṁ nekkhamme ānisaṁsaṁ pakāsesi.

Yadā te bhagavā aññāsi kallacitte muducitte vinīvaraṇacitte udaggacitte pasannacitte, atha yā buddhānaṁ sāmukkaṁsikā dhammadesanā, taṁ pakāsesi—

dukkhaṁ, samudayaṁ, nirodhaṁ, maggaṁ.

Seyyathāpi nāma suddhaṁ vatthaṁ apagatakāḷakaṁ sammadeva rajanaṁ paṭiggaṇheyya;

evameva ekādasanahutānaṁ māgadhikānaṁ brāhmaṇagahapatikānaṁ bimbisārappamukhānaṁ tasmiṁyeva āsane virajaṁ vītamalaṁ dhammacakkhuṁ udapādi—

“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti.

Ekanahutaṁ upāsakattaṁ paṭivedesi.

Atha kho rājā māgadho seniyo bimbisāro diṭṭhadhammo pattadhammo viditadhammo pariyogāḷhadhammo tiṇṇavicikiccho vigatakathaṅkatho vesārajjappatto aparappaccayo satthusāsane bhagavantaṁ etadavoca—

“pubbe me, bhante, kumārassa sato pañca assāsakā ahesuṁ, te me etarahi samiddhā.

Pubbe me, bhante, kumārassa sato etadahosi—

‘aho vata maṁ rajje abhisiñceyyun’ti, ayaṁ kho me, bhante, paṭhamo assāsako ahosi, so me etarahi samiddho.

‘Tassa ca me vijitaṁ arahaṁ sammāsambuddho okkameyyā’ti, ayaṁ kho me, bhante, dutiyo assāsako ahosi, so me etarahi samiddho.

‘Tañcāhaṁ bhagavantaṁ payirupāseyyan’ti, ayaṁ kho me, bhante, tatiyo assāsako ahosi, so me etarahi samiddho.

‘So ca me bhagavā dhammaṁ deseyyā’ti, ayaṁ kho me, bhante, catuttho assāsako ahosi, so me etarahi samiddho.

‘Tassa cāhaṁ bhagavato dhammaṁ ājāneyyan’ti, ayaṁ kho me, bhante, pañcamo assāsako ahosi, so me etarahi samiddho.

Pubbe me, bhante, kumārassa sato ime pañca assāsakā ahesuṁ, te me etarahi samiddhā.

Abhikkantaṁ, bhante, abhikkantaṁ, bhante.

Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya—‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti;

evamevaṁ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito.

Esāhaṁ, bhante, bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchāmi, dhammañca, bhikkhusaṅghañca.

Upāsakaṁ maṁ, bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gataṁ, adhivāsetu ca me, bhante, bhagavā, svātanāya bhattaṁ saddhiṁ bhikkhusaṅghenā”ti.

Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.

Atha kho rājā māgadho seniyo bimbisāro bhagavato adhivāsanaṁ viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.

Atha kho rājā māgadho seniyo bimbisāro tassā rattiyā accayena paṇītaṁ khādanīyaṁ bhojanīyaṁ paṭiyādāpetvā bhagavato kālaṁ ārocāpesi—

“kālo, bhante, niṭṭhitaṁ bhattan”ti.

Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṁ pāvisi mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ bhikkhusahassena sabbeheva purāṇajaṭilehi.

Tena kho pana samayena sakko devānamindo māṇavakavaṇṇaṁ abhinimminitvā buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa purato purato gacchati imā gāthāyo gāyamāno—

“Danto dantehi saha purāṇajaṭilehi,

Vippamutto vippamuttehi;

Siṅgīnikkhasavaṇṇo,

Rājagahaṁ pāvisi bhagavā.

Mutto muttehi saha purāṇajaṭilehi,

Vippamutto vippamuttehi;

Siṅgīnikkhasavaṇṇo,

Rājagahaṁ pāvisi bhagavā.

Tiṇṇo tiṇṇehi saha purāṇajaṭilehi,

Vippamutto vippamuttehi;

Siṅgīnikkhasavaṇṇo,

Rājagahaṁ pāvisi bhagavā.

Santo santehi saha purāṇajaṭilehi,

Vippamutto vippamuttehi;

Siṅgīnikkhasavaṇṇo,

Rājagahaṁ pāvisi bhagavā.

Dasavāso dasabalo,

Dasadhammavidū dasabhi cupeto;

So dasasataparivāro,

Rājagahaṁ pāvisi bhagavā”ti.

Manussā sakkaṁ devānamindaṁ passitvā evamāhaṁsu—

“abhirūpo vatāyaṁ māṇavako, dassanīyo vatāyaṁ māṇavako, pāsādiko vatāyaṁ māṇavako.

Kassa nu kho ayaṁ māṇavako”ti?

Evaṁ vutte, sakko devānamindo te manusse gāthāya ajjhabhāsi—

“Yo dhīro sabbadhi danto,

suddho appaṭipuggalo;

Arahaṁ sugato loke,

tassāhaṁ paricārako”ti.

Atha kho bhagavā yena rañño māgadhassa seniyassa bimbisārassa nivesanaṁ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi saddhiṁ bhikkhusaṅghena.

Atha kho rājā māgadho seniyo bimbisāro buddhappamukhaṁ bhikkhusaṅghaṁ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappetvā sampavāretvā bhagavantaṁ bhuttāviṁ onītapattapāṇiṁ ekamantaṁ nisīdi.

Ekamantaṁ nisinnassa kho rañño māgadhassa seniyassa bimbisārassa etadahosi—

“kattha nu kho bhagavā vihareyya?

Yaṁ assa gāmato neva atidūre na accāsanne, gamanāgamanasampannaṁ, atthikānaṁ atthikānaṁ manussānaṁ abhikkamanīyaṁ, divā appākiṇṇaṁ, rattiṁ appasaddaṁ appanigghosaṁ vijanavātaṁ, manussarāhasseyyakaṁ, paṭisallānasāruppan”ti.

Atha kho rañño māgadhassa seniyassa bimbisārassa etadahosi—

“idaṁ kho amhākaṁ veḷuvanaṁ uyyānaṁ gāmato neva atidūre na accāsanne gamanāgamanasampannaṁ atthikānaṁ atthikānaṁ manussānaṁ abhikkamanīyaṁ divā appākiṇṇaṁ rattiṁ appasaddaṁ appanigghosaṁ vijanavātaṁ manussarāhasseyyakaṁ paṭisallānasāruppaṁ.

Yannūnāhaṁ veḷuvanaṁ uyyānaṁ buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa dadeyyan”ti.

Atha kho rājā māgadho seniyo bimbisāro sovaṇṇamayaṁ bhiṅkāraṁ gahetvā bhagavato oṇojesi—

“etāhaṁ, bhante, veḷuvanaṁ uyyānaṁ buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa dammī”ti.

Paṭiggahesi bhagavā ārāmaṁ.

Atha kho bhagavā rājānaṁ māgadhaṁ seniyaṁ bimbisāraṁ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṁsetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.

Atha kho bhagavā etasmiṁ nidāne etasmiṁ pakaraṇe dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi—

“anujānāmi, bhikkhave, ārāman”ti.

Bimbisārasamāgamakathā niṭṭhitā.

14. Sāriputtamoggallānapabbajjākathā

Tena kho pana samayena sañcayo paribbājako rājagahe paṭivasati mahatiyā paribbājakaparisāya saddhiṁ aḍḍhateyyehi paribbājakasatehi.

Tena kho pana samayena sāriputtamoggallānā sañcaye paribbājake brahmacariyaṁ caranti.

Tehi katikā katā hoti—

“yo paṭhamaṁ amataṁ adhigacchati, so itarassa ārocetū”ti.

Atha kho āyasmā assaji pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṁ piṇḍāya pāvisi pāsādikena abhikkantena paṭikkantena ālokitena vilokitena samiñjitena pasāritena, okkhittacakkhu iriyāpathasampanno.

Addasā kho sāriputto paribbājako āyasmantaṁ assajiṁ rājagahe piṇḍāya carantaṁ pāsādikena abhikkantena paṭikkantena ālokitena vilokitena samiñjitena pasāritena okkhittacakkhuṁ iriyāpathasampannaṁ.

Disvānassa etadahosi—

“ye vata loke arahanto vā arahattamaggaṁ vā samāpannā, ayaṁ tesaṁ bhikkhu aññataro.

Yannūnāhaṁ imaṁ bhikkhuṁ upasaṅkamitvā puccheyyaṁ—

‘kaṁsi tvaṁ, āvuso, uddissa pabbajito, ko vā te satthā, kassa vā tvaṁ dhammaṁ rocesī’”ti?

Atha kho sāriputtassa paribbājakassa etadahosi—

“akālo kho imaṁ bhikkhuṁ pucchituṁ, antaragharaṁ paviṭṭho piṇḍāya carati.

Yannūnāhaṁ imaṁ bhikkhuṁ piṭṭhito piṭṭhito anubandheyyaṁ, atthikehi upaññātaṁ maggan”ti.

Atha kho āyasmā assaji rājagahe piṇḍāya caritvā piṇḍapātaṁ ādāya paṭikkami.

Atha kho sāriputtopi paribbājako yenāyasmā assaji tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmatā assajinā saddhiṁ sammodi, sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ aṭṭhāsi.

Ekamantaṁ ṭhito kho sāriputto paribbājako āyasmantaṁ assajiṁ etadavoca—

“vippasannāni kho te, āvuso, indriyāni, parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto.

Kaṁsi tvaṁ, āvuso, uddissa pabbajito, ko vā te satthā, kassa vā tvaṁ dhammaṁ rocesī”ti?

“Atthāvuso, mahāsamaṇo sakyaputto sakyakulā pabbajito, tāhaṁ bhagavantaṁ uddissa pabbajito, so ca me bhagavā satthā, tassa cāhaṁ bhagavato dhammaṁ rocemī”ti.

“Kiṁvādī panāyasmato satthā, kimakkhāyī”ti?

“Ahaṁ kho, āvuso, navo acirapabbajito, adhunāgato imaṁ dhammavinayaṁ, na tāhaṁ sakkomi vitthārena dhammaṁ desetuṁ, api ca te saṅkhittena atthaṁ vakkhāmī”ti.

Atha kho sāriputto paribbājako āyasmantaṁ assajiṁ etadavoca—

“hotu, āvuso—

Appaṁ vā bahuṁ vā bhāsassu,

Atthaṁyeva me brūhi;

Attheneva me attho,

Kiṁ kāhasi byañjanaṁ bahun”ti.

Atha kho āyasmā assaji sāriputtassa paribbājakassa imaṁ dhammapariyāyaṁ abhāsi—

“Ye dhammā hetuppabhavā,

Tesaṁ hetuṁ tathāgato āha;

Tesañca yo nirodho,

Evaṁvādī mahāsamaṇo”ti.

Atha kho sāriputtassa paribbājakassa imaṁ dhammapariyāyaṁ sutvā virajaṁ vītamalaṁ dhammacakkhuṁ udapādi—

“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti.

“Eseva dhammo yadi tāvadeva,

Paccabyattha padamasokaṁ;