上座部律藏犍度（巴利原文）

Theravāda Vinayapiṭaka

Mahāvagga

2. Uposathakkhandhaka

1. Sannipātānujānana

Tena samayena buddho bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate.

Tena kho pana samayena aññatitthiyā paribbājakā cātuddase pannarase aṭṭhamiyā ca pakkhassa sannipatitvā dhammaṁ bhāsanti.

Te manussā upasaṅkamanti dhammassavanāya.

Te labhanti aññatitthiyesu paribbājakesu pemaṁ, labhanti pasādaṁ, labhanti aññatitthiyā paribbājakā pakkhaṁ.

Atha kho rañño māgadhassa seniyassa bimbisārassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi—

“etarahi kho aññatitthiyā paribbājakā cātuddase pannarase aṭṭhamiyā ca pakkhassa sannipatitvā dhammaṁ bhāsanti.

Te manussā upasaṅkamanti dhammassavanāya.

Te labhanti aññatitthiyesu paribbājakesu pemaṁ, labhanti pasādaṁ, labhanti aññatitthiyā paribbājakā pakkhaṁ.

Yannūna ayyāpi cātuddase pannarase aṭṭhamiyā ca pakkhassa sannipateyyun”ti.

Atha kho rājā māgadho seniyo bimbisāro yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.

Ekamantaṁ nisinno kho rājā māgadho seniyo bimbisāro bhagavantaṁ etadavoca—

“idha mayhaṁ, bhante, rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi ‘etarahi kho aññatitthiyā paribbājakā cātuddase pannarase aṭṭhamiyā ca pakkhassa sannipatitvā dhammaṁ bhāsanti.

Te manussā upasaṅkamanti dhammassavanāya.

Te labhanti aññatitthiyesu paribbājakesu pemaṁ, labhanti pasādaṁ, labhanti aññatitthiyā paribbājakā pakkhaṁ.

Yannūna ayyāpi cātuddase pannarase aṭṭhamiyā ca pakkhassa sannipateyyun’ti.

Sādhu, bhante, ayyāpi cātuddase pannarase aṭṭhamiyā ca pakkhassa sannipateyyun”ti.

Atha kho bhagavā rājānaṁ māgadhaṁ seniyaṁ bimbisāraṁ dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṁsesi.

Atha kho rājā māgadho seniyo bimbisāro bhagavatā dhammiyā kathāya sandassito samādapito samuttejito sampahaṁsito uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.

Atha kho bhagavā etasmiṁ nidāne etasmiṁ pakaraṇe dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi—

“anujānāmi, bhikkhave, cātuddase pannarase aṭṭhamiyā ca pakkhassa sannipatitun”ti.

Tena kho pana samayena bhikkhū—

“bhagavatā anuññātā cātuddase pannarase aṭṭhamiyā ca pakkhassa sannipatitun”ti—

cātuddase pannarase aṭṭhamiyā ca pakkhassa sannipatitvā tuṇhī nisīdanti.

Te manussā upasaṅkamanti dhammassavanāya.

Te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—

“kathañhi nāma samaṇā sakyaputtiyā cātuddase pannarase aṭṭhamiyā ca pakkhassa sannipatitvā tuṇhī nisīdissanti, seyyathāpi mūgasūkarā.

Nanu nāma sannipatitehi dhammo bhāsitabbo”ti.

Assosuṁ kho bhikkhū tesaṁ manussānaṁ ujjhāyantānaṁ khiyyantānaṁ vipācentānaṁ.

Atha kho te bhikkhū bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ …pe…

atha kho bhagavā etasmiṁ nidāne etasmiṁ pakaraṇe dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi—

“anujānāmi, bhikkhave, cātuddase pannarase aṭṭhamiyā ca pakkhassa sannipatitvā dhammaṁ bhāsitun”ti.

2. Pātimokkhuddesānujānana

Atha kho bhagavato rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi—

“yannūnāhaṁ yāni mayā bhikkhūnaṁ paññattāni sikkhāpadāni, tāni nesaṁ pātimokkhuddesaṁ anujāneyyaṁ.

So nesaṁ bhavissati uposathakamman”ti.

Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito etasmiṁ nidāne etasmiṁ pakaraṇe dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi—

“idha mayhaṁ, bhikkhave, rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi ‘yannūnāhaṁ yāni mayā bhikkhūnaṁ paññattāni sikkhāpadāni, tāni nesaṁ pātimokkhuddesaṁ anujāneyyaṁ.

So nesaṁ bhavissati uposathakamman’ti.

Anujānāmi, bhikkhave, pātimokkhaṁ uddisituṁ.

Evañca pana, bhikkhave, uddisitabbaṁ.

Byattena bhikkhunā paṭibalena saṅgho ñāpetabbo—

‘Suṇātu me, bhante, saṅgho.

Yadi saṅghassa pattakallaṁ, saṅgho uposathaṁ kareyya, pātimokkhaṁ uddiseyya.

Kiṁ saṅghassa pubbakiccaṁ?

Pārisuddhiṁ āyasmanto ārocetha.

Pātimokkhaṁ uddisissāmi.

Taṁ sabbeva santā sādhukaṁ suṇoma manasi karoma.

Yassa siyā āpatti, so āvikareyya.

Asantiyā āpattiyā tuṇhī bhavitabbaṁ.

Tuṇhībhāvena kho panāyasmante parisuddhāti vedissāmi.

Yathā kho pana paccekapuṭṭhassa veyyākaraṇaṁ hoti, evamevaṁ evarūpāya parisāya yāvatatiyaṁ anussāvitaṁ hoti.

Yo pana bhikkhu yāvatatiyaṁ anussāviyamāne saramāno santiṁ āpattiṁ nāvikareyya, sampajānamusāvādassa hoti.

Sampajānamusāvādo kho panāyasmanto antarāyiko dhammo vutto bhagavatā.

Tasmā, saramānena bhikkhunā āpannena visuddhāpekkhena santī āpatti āvikātabbā;

āvikatā hissa phāsu hotī’”ti.

Pātimokkhanti

ādimetaṁ mukhametaṁ pamukhametaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ. Tena vuccati pātimokkhanti.

Āyasmantoti

piyavacanametaṁ garuvacanametaṁ sagāravasappatissādhivacanametaṁ āyasmantoti.

Uddisissāmīti

ācikkhissāmi desessāmi paññapessāmi paṭṭhapessāmi vivarissāmi vibhajissāmi uttāniṁ karissāmi pakāsessāmi.

Tanti

pātimokkhaṁ vuccati.

Sabbeva santāti

yāvatikā tassā parisāya therā ca navā ca majjhimā ca, ete vuccanti sabbeva santāti.

Sādhukaṁ suṇomāti

aṭṭhiṁ katvā manasi katvā sabbacetasā samannāharāma.

Manasi karomāti

ekaggacittā avikkhittacittā avisāhaṭacittā nisāmema.

Yassa siyā āpattīti

therassa vā navassa vā majjhimassa vā, pañcannaṁ vā āpattikkhandhānaṁ aññatarā āpatti, sattannaṁ vā āpattikkhandhānaṁ aññatarā āpatti.

So āvikareyyāti

so deseyya, so vivareyya, so uttāniṁ kareyya, so pakāseyya saṅghamajjhe vā gaṇamajjhe vā ekapuggale vā.

Asantī nāma āpatti

anajjhāpannā vā hoti, āpajjitvā vā vuṭṭhitā.

Tuṇhī bhavitabbanti

adhivāsetabbaṁ na byāharitabbaṁ.

Parisuddhāti vedissāmīti

jānissāmi dhāressāmi.

Yathā kho pana paccekapuṭṭhassa veyyākaraṇaṁ hotīti

yathā ekena eko puṭṭho byākareyya, evameva tassā parisāya jānitabbaṁ maṁ pucchatīti.

Evarūpā nāma parisā

bhikkhuparisā vuccati.

Yāvatatiyaṁ anussāvitaṁ hotīti

sakimpi anussāvitaṁ hoti, dutiyampi anussāvitaṁ hoti, tatiyampi anussāvitaṁ hoti.

Saramānoti

jānamāno sañjānamāno.

Santī nāma āpatti

ajjhāpannā vā hoti, āpajjitvā vā avuṭṭhitā.

Nāvikareyyāti

na deseyya, na vivareyya, na uttāniṁ kareyya, na pakāseyya saṅghamajjhe vā gaṇamajjhe vā ekapuggale vā.

Sampajānamusāvādassa hotīti

sampajānamusāvāde kiṁ hoti?

Dukkaṭaṁ hoti.

Antarāyiko dhammo vutto bhagavatāti.

Kissa antarāyiko?

Paṭhamassa jhānassa adhigamāya antarāyiko, dutiyassa jhānassa adhigamāya antarāyiko, tatiyassa jhānassa adhigamāya antarāyiko, catutthassa jhānassa adhigamāya antarāyiko, jhānānaṁ vimokkhānaṁ samādhīnaṁ samāpattīnaṁ nekkhammānaṁ nissaraṇānaṁ pavivekānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ adhigamāya antarāyiko.

Tasmāti

taṅkāraṇā.

Saramānenāti

jānamānena sañjānamānena.

Visuddhāpekkhenāti

vuṭṭhātukāmena visujjhitukāmena.

Santī nāma āpatti

ajjhāpannā vā hoti, āpajjitvā vā avuṭṭhitā.

Āvikātabbāti

āvikātabbā saṅghamajjhe vā gaṇamajjhe vā ekapuggale vā.

Āvikatā hissa phāsu hotīti

kissa phāsu hoti?

Paṭhamassa jhānassa adhigamāya phāsu hoti, dutiyassa jhānassa adhigamāya phāsu hoti, tatiyassa jhānassa adhigamāya phāsu hoti, catutthassa jhānassa adhigamāya phāsu hoti, jhānānaṁ vimokkhānaṁ samādhīnaṁ samāpattīnaṁ nekkhammānaṁ nissaraṇānaṁ pavivekānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ adhigamāya phāsu hotīti.

Tena kho pana samayena bhikkhū—

“bhagavatā pātimokkhuddeso anuññāto”ti—

devasikaṁ pātimokkhaṁ uddisanti.

Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.

“Na, bhikkhave, devasikaṁ pātimokkhaṁ uddisitabbaṁ.

Yo uddiseyya, āpatti dukkaṭassa.