上座部律藏犍度（巴利原文）

Anujānāmi, bhikkhave, uposathe pātimokkhaṁ uddisitun”ti.

Tena kho pana samayena bhikkhū—

“bhagavatā uposathe pātimokkhuddeso anuññāto”ti—

pakkhassa tikkhattuṁ pātimokkhaṁ uddisanti, cātuddase pannarase aṭṭhamiyā ca pakkhassa.

Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.

“Na, bhikkhave, pakkhassa tikkhattuṁ pātimokkhaṁ uddisitabbaṁ.

Yo uddiseyya, āpatti dukkaṭassa.

Anujānāmi, bhikkhave, sakiṁ pakkhassa cātuddase vā pannarase vā pātimokkhaṁ uddisitun”ti.

Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū yathāparisāya pātimokkhaṁ uddisanti sakāya sakāya parisāya.

Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.

“Na, bhikkhave, yathāparisāya pātimokkhaṁ uddisitabbaṁ sakāya sakāya parisāya.

Yo uddiseyya, āpatti dukkaṭassa.

Anujānāmi, bhikkhave, samaggānaṁ uposathakamman”ti.

Atha kho bhikkhūnaṁ etadahosi—

“bhagavatā paññattaṁ—

‘samaggānaṁ uposathakamman’ti.

Kittāvatā nu kho sāmaggī hoti, yāvatā ekāvāso, udāhu sabbā pathavī”ti?

Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.

“Anujānāmi, bhikkhave, ettāvatā sāmaggī yāvatā ekāvāso”ti.

3. Mahākappinavatthu

Tena kho pana samayena āyasmā mahākappino rājagahe viharati maddakucchimhi migadāye.

Atha kho āyasmato mahākappinassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi—

“gaccheyyaṁ vāhaṁ uposathaṁ na vā gaccheyyaṁ, gaccheyyaṁ vāhaṁ saṅghakammaṁ na vā gaccheyyaṁ, atha khvāhaṁ visuddho paramāya visuddhiyā”ti?

Atha kho bhagavā āyasmato mahākappinassa cetasā cetoparivitakkamaññāya—

seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya, pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evameva—gijjhakūṭe pabbate antarahito maddakucchimhi migadāye āyasmato mahākappinassa sammukhe pāturahosi.

Nisīdi bhagavā paññatte āsane.

Āyasmāpi kho mahākappino bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.

Ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ mahākappinaṁ bhagavā etadavoca—

“nanu te, kappina, rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi—

gaccheyyaṁ vāhaṁ uposathaṁ na vā gaccheyyaṁ, gaccheyyaṁ vāhaṁ saṅghakammaṁ na vā gaccheyyaṁ, atha khvāhaṁ visuddho paramāya visuddhiyā”ti?

“Evaṁ, bhante”.

“Tumhe ce brāhmaṇā uposathaṁ na sakkarissatha na garukarissatha na mānessatha na pūjessatha, atha ko carahi uposathaṁ sakkarissati garukarissati mānessati pūjessati?

Gaccha tvaṁ, brāhmaṇa, uposathaṁ, mā no agamāsi.

Gaccha tvaṁ saṅghakammaṁ, mā no agamāsī”ti.

“Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā mahākappino bhagavato paccassosi.

Atha kho bhagavā āyasmantaṁ mahākappinaṁ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṁsetvā—

seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya, pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evameva—maddakucchimhi migadāye āyasmato mahākappinassa sammukhe antarahito gijjhakūṭe pabbate pāturahosi.

4. Sīmānujānana

Atha kho bhikkhūnaṁ etadahosi—

“bhagavatā paññattaṁ—

‘ettāvatā sāmaggī yāvatā ekāvāso’ti, kittāvatā nu kho ekāvāso hotī”ti?

Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.

“Anujānāmi, bhikkhave, sīmaṁ sammannituṁ.

Evañca pana, bhikkhave, sammannitabbā—

paṭhamaṁ nimittā kittetabbā—

pabbatanimittaṁ, pāsāṇanimittaṁ, vananimittaṁ, rukkhanimittaṁ, magganimittaṁ, vammikanimittaṁ, nadīnimittaṁ, udakanimittaṁ.

Nimitte kittetvā byattena bhikkhunā paṭibalena saṅgho ñāpetabbo—

‘Suṇātu me, bhante, saṅgho.

Yāvatā samantā nimittā kittitā.

Yadi saṅghassa pattakallaṁ, saṅgho etehi nimittehi sīmaṁ sammanneyya samānasaṁvāsaṁ ekuposathaṁ.

Esā ñatti.

Suṇātu me, bhante, saṅgho.

Yāvatā samantā nimittā kittitā.

Saṅgho etehi nimittehi sīmaṁ sammannati samānasaṁvāsaṁ ekuposathaṁ.

Yassāyasmato khamati etehi nimittehi sīmāya sammuti samānasaṁvāsāya ekuposathāya, so tuṇhassa;

yassa nakkhamati, so bhāseyya.

Sammatā sīmā saṅghena etehi nimittehi samānasaṁvāsā ekuposathā.

Khamati saṅghassa, tasmā tuṇhī, evametaṁ dhārayāmī’”ti.

Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū—

“bhagavatā sīmāsammuti anuññātā”ti—

atimahatiyo sīmāyo sammannanti, catuyojanikāpi pañcayojanikāpi chayojanikāpi.

Bhikkhū uposathaṁ āgacchantā uddissamānepi pātimokkhe āgacchanti, uddiṭṭhamattepi āgacchanti, antarāpi parivasanti.

Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.

“Na, bhikkhave, atimahatī sīmā sammannitabbā, catuyojanikā vā pañcayojanikā vā chayojanikā vā.

Yo sammanneyya, āpatti dukkaṭassa.

Anujānāmi, bhikkhave, tiyojanaparamaṁ sīmaṁ sammannitun”ti.

Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū nadīpārasīmaṁ sammannanti.

Uposathaṁ āgacchantā bhikkhūpi vuyhanti, pattāpi vuyhanti, cīvarānipi vuyhanti.

Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.

“Na, bhikkhave, nadīpārasīmā sammannitabbā.

Yo sammanneyya, āpatti dukkaṭassa.

Anujānāmi, bhikkhave, yatthassa dhuvanāvā vā dhuvasetu vā, evarūpaṁ nadīpārasīmaṁ sammannitun”ti.

5. Uposathāgārakathā

Tena kho pana samayena bhikkhū anupariveṇiyaṁ pātimokkhaṁ uddisanti asaṅketena.

Āgantukā bhikkhū na jānanti—

“kattha vā ajjuposatho karīyissatī”ti.

Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.

“Na, bhikkhave, anupariveṇiyaṁ pātimokkhaṁ uddisitabbaṁ asaṅketena.

Yo uddiseyya, āpatti dukkaṭassa.

Anujānāmi, bhikkhave, uposathāgāraṁ sammannitvā uposathaṁ kātuṁ, yaṁ saṅgho ākaṅkhati vihāraṁ vā aḍḍhayogaṁ vā pāsādaṁ vā hammiyaṁ vā guhaṁ vā.

Evañca pana, bhikkhave, sammannitabbaṁ.

Byattena bhikkhunā paṭibalena saṅgho ñāpetabbo—

‘Suṇātu me, bhante, saṅgho.

Yadi saṅghassa pattakallaṁ, saṅgho itthannāmaṁ vihāraṁ uposathāgāraṁ sammanneyya.

Esā ñatti.

Suṇātu me, bhante, saṅgho.

Saṅgho itthannāmaṁ vihāraṁ uposathāgāraṁ sammannati.

Yassāyasmato khamati itthannāmassa vihārassa uposathāgārassa sammuti, so tuṇhassa;

yassa nakkhamati, so bhāseyya.

Sammato saṅghena itthannāmo vihāro uposathāgāraṁ.

Khamati saṅghassa, tasmā tuṇhī, evametaṁ dhārayāmī’”ti.

Tena kho pana samayena aññatarasmiṁ āvāse dve uposathāgārāni sammatāni honti.

Bhikkhū ubhayattha sannipatanti—

“idha uposatho karīyissati, idha uposatho karīyissatī”ti.

Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.

“Na, bhikkhave, ekasmiṁ āvāse dve uposathāgārāni sammannitabbāni.

Yo sammanneyya, āpatti dukkaṭassa.

Anujānāmi, bhikkhave, ekaṁ samūhanitvā ekattha uposathaṁ kātuṁ.

Evañca pana, bhikkhave, samūhantabbaṁ.

Byattena bhikkhunā paṭibalena saṅgho ñāpetabbo—

‘Suṇātu me, bhante, saṅgho.

Yadi saṅghassa pattakallaṁ, saṅgho itthannāmaṁ uposathāgāraṁ samūhaneyya.

Esā ñatti.

Suṇātu me, bhante, saṅgho.

Saṅgho itthannāmaṁ uposathāgāraṁ samūhanati.

Yassāyasmato khamati itthannāmassa uposathāgārassa samugghāto, so tuṇhassa;

yassa nakkhamati, so bhāseyya.

Samūhataṁ saṅghena itthannāmaṁ uposathāgāraṁ.

Khamati saṅghassa, tasmā tuṇhī, evametaṁ dhārayāmī’”ti.

6. Uposathappamukhānujānana

Tena kho pana samayena aññatarasmiṁ āvāse atikhuddakaṁ uposathāgāraṁ sammataṁ hoti, tadahuposathe mahābhikkhusaṅgho sannipatito hoti.

Bhikkhū asammatāya bhūmiyā nisinnā pātimokkhaṁ assosuṁ.

Atha kho tesaṁ bhikkhūnaṁ etadahosi—

“bhagavatā paññattaṁ—

‘uposathāgāraṁ sammannitvā uposatho kātabbo’ti, mayañcamhā asammatāya bhūmiyā nisinnā pātimokkhaṁ assumhā, kato nu kho amhākaṁ uposatho, akato nu kho”ti.

Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.

“Sammatāya vā, bhikkhave, bhūmiyā nisinnā asammatāya vā yato pātimokkhaṁ suṇāti, katovassa uposatho.

Tena hi, bhikkhave, saṅgho yāva mahantaṁ uposathappamukhaṁ ākaṅkhati, tāva mahantaṁ uposathappamukhaṁ sammannatu.

Evañca pana, bhikkhave, sammannitabbaṁ.

Paṭhamaṁ nimittā kittetabbā.