上座部律藏犍度（巴利原文）

“dosābhisanno kho, āvuso jīvaka, tathāgatassa kāyo.

Icchati tathāgato virecanaṁ pātun”ti.

“Tena hi, bhante ānanda, bhagavato kāyaṁ katipāhaṁ sinehethā”ti.

Atha kho āyasmā ānando bhagavato kāyaṁ katipāhaṁ sinehetvā yena jīvako komārabhacco tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā jīvakaṁ komārabhaccaṁ etadavoca—

“siniddho kho, āvuso jīvaka, tathāgatassa kāyo.

Yassadāni kālaṁ maññasī”ti.

Atha kho jīvakassa komārabhaccassa etadahosi—

“na kho metaṁ patirūpaṁ yohaṁ bhagavato oḷārikaṁ virecanaṁ dadeyyan”ti.

Tīṇi uppalahatthāni nānābhesajjehi paribhāvetvā yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā ekaṁ uppalahatthaṁ bhagavato upanāmesi—

“imaṁ, bhante, bhagavā paṭhamaṁ uppalahatthaṁ upasiṅghatu.

Idaṁ bhagavantaṁ dasakkhattuṁ virecessatī”ti.

Dutiyaṁ uppalahatthaṁ bhagavato upanāmesi—

“imaṁ, bhante, bhagavā dutiyaṁ uppalahatthaṁ upasiṅghatu.

Idaṁ bhagavantaṁ dasakkhattuṁ virecessatī”ti.

Tatiyaṁ uppalahatthaṁ bhagavato upanāmesi—

“imaṁ, bhante, bhagavā tatiyaṁ uppalahatthaṁ upasiṅghatu.

Idaṁ bhagavantaṁ dasakkhattuṁ virecessatī”ti.

Evaṁ bhagavato samattiṁsāya virecanaṁ bhavissatīti.

Atha kho jīvako komārabhacco bhagavato samattiṁsāya virecanaṁ datvā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.

Atha kho jīvakassa komārabhaccassa bahi dvārakoṭṭhakā nikkhantassa etadahosi—

“mayā kho bhagavato samattiṁsāya virecanaṁ dinnaṁ.

Dosābhisanno tathāgatassa kāyo.

Na bhagavantaṁ samattiṁsakkhattuṁ virecessati, ekūnattiṁsakkhattuṁ bhagavantaṁ virecessati.

Api ca bhagavā viritto nahāyissati.

Nahātaṁ bhagavantaṁ sakiṁ virecessati.

Evaṁ bhagavato samattiṁsāya virecanaṁ bhavissatī”ti.

Atha kho bhagavā jīvakassa komārabhaccassa cetasā cetoparivitakkamaññāya āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi—

“idhānanda, jīvakassa komārabhaccassa bahi dvārakoṭṭhakā nikkhantassa etadahosi—

‘mayā kho bhagavato samattiṁsāya virecanaṁ dinnaṁ.

Dosābhisanno tathāgatassa kāyo.

Na bhagavantaṁ samatiṁsakkhattuṁ virecessati, ekūnattiṁsakkhattuṁ bhagavantaṁ virecessati.

Api ca bhagavā viritto nahāyissati.

Nahātaṁ bhagavantaṁ sakiṁ virecessati.

Evaṁ bhagavato samattiṁsāya virecanaṁ bhavissatī’ti.

Tena hānanda, uṇhodakaṁ paṭiyādehī”ti.

“Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā ānando bhagavato paṭissuṇitvā uṇhodakaṁ paṭiyādesi.

Atha kho jīvako komārabhacco yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.

Ekamantaṁ nisinno kho jīvako komārabhacco bhagavantaṁ etadavoca—

“viritto, bhante, bhagavā”ti?

“Virittomhi, jīvakā”ti.

“Idha mayhaṁ, bhante, bahi dvārakoṭṭhakā nikkhantassa etadahosi—

‘mayā kho bhagavato samattiṁsāya virecanaṁ dinnaṁ.

Dosābhisanno tathāgatassa kāyo.

Na bhagavantaṁ samattiṁsakkhattuṁ virecessati, ekūnattiṁsakkhattuṁ bhagavantaṁ virecessati.

Api ca bhagavā viritto nahāyissati.

Nahātaṁ bhagavantaṁ sakiṁ virecessati.

Evaṁ bhagavato samattiṁsāya virecanaṁ bhavissatī’ti.

Nahāyatu, bhante, bhagavā, nahāyatu sugato”ti.

Atha kho bhagavā uṇhodakaṁ nahāyi.

Nahātaṁ bhagavantaṁ sakiṁ virecesi.

Evaṁ bhagavato samattiṁsāya virecanaṁ ahosi.

Atha kho jīvako komārabhacco bhagavantaṁ etadavoca—

“yāva, bhante, bhagavato kāyo pakatatto hoti, alaṁ yūsapiṇḍapātenā”ti.

9. Varayācanākathā

Atha kho bhagavato kāyo nacirasseva pakatatto ahosi.

Atha kho jīvako komārabhacco taṁ siveyyakaṁ dussayugaṁ ādāya yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.

Ekamantaṁ nisinno kho jīvako komārabhacco bhagavantaṁ etadavoca—

“ekāhaṁ, bhante, bhagavantaṁ varaṁ yācāmī”ti.

“Atikkantavarā kho, jīvaka, tathāgatā”ti.

“Yañca, bhante, kappati yañca anavajjan”ti.

“Vadehi, jīvakā”ti.

“Bhagavā, bhante, paṁsukūliko, bhikkhusaṅgho ca.

Idaṁ me, bhante, siveyyakaṁ dussayugaṁ raññā pajjotena pahitaṁ—

bahūnaṁ dussānaṁ bahūnaṁ dussayugānaṁ bahūnaṁ dussayugasatānaṁ bahūnaṁ dussayugasahassānaṁ bahūnaṁ dussayugasatasahassānaṁ aggañca seṭṭhañca mokkhañca uttamañca pavarañca.

Paṭiggaṇhātu me, bhante, bhagavā siveyyakaṁ dussayugaṁ;

bhikkhusaṅghassa ca gahapaticīvaraṁ anujānātū”ti.

Paṭiggahesi bhagavā siveyyakaṁ dussayugaṁ.

Atha kho bhagavā jīvakaṁ komārabhaccaṁ dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṁsesi.

Atha kho jīvako komārabhacco bhagavatā dhammiyā kathāya sandassito samādapito samuttejito sampahaṁsito uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.

Atha kho bhagavā etasmiṁ nidāne etasmiṁ pakaraṇe dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi—

“anujānāmi, bhikkhave, gahapaticīvaraṁ.

Yo icchati, paṁsukūliko hotu.

Yo icchati, gahapaticīvaraṁ sādiyatu.

Itarītarenapāhaṁ, bhikkhave, santuṭṭhiṁ vaṇṇemī”ti.

Assosuṁ kho rājagahe manussā—

“bhagavatā kira bhikkhūnaṁ gahapaticīvaraṁ anuññātan”ti.

Te ca manussā haṭṭhā ahesuṁ udaggā—

“idāni kho mayaṁ dānāni dassāma puññāni karissāma, yato bhagavatā bhikkhūnaṁ gahapaticīvaraṁ anuññātan”ti.

Ekāheneva rājagahe bahūni cīvarasahassāni uppajjiṁsu.

Assosuṁ kho jānapadā manussā—

“bhagavatā kira bhikkhūnaṁ gahapaticīvaraṁ anuññātan”ti.

Te ca manussā haṭṭhā ahesuṁ udaggā—

“idāni kho mayaṁ dānāni dassāma puññāni karissāma, yato bhagavatā bhikkhūnaṁ gahapaticīvaraṁ anuññātan”ti.

Janapadepi ekāheneva bahūni cīvarasahassāni uppajjiṁsu.

Tena kho pana samayena saṅghassa pāvāro uppanno hoti.

Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.

“Anujānāmi, bhikkhave, pāvāran”ti.

Koseyyapāvāro uppanno hoti.

Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.

“Anujānāmi, bhikkhave, koseyyapāvāran”ti.

Kojavaṁ uppannaṁ hoti.

Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.

“Anujānāmi, bhikkhave, kojavan”ti.

Paṭhamabhāṇavāro niṭṭhito.

10. Kambalānujānanādikathā

Tena kho pana samayena kāsirājā jīvakassa komārabhaccassa aḍḍhakāsikaṁ kambalaṁ pāhesi upaḍḍhakāsinaṁ khamamānaṁ.

Atha kho jīvako komārabhacco taṁ aḍḍhakāsikaṁ kambalaṁ ādāya yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.

Ekamantaṁ nisinno kho jīvako komārabhacco bhagavantaṁ etadavoca—

“ayaṁ me, bhante, aḍḍhakāsiko kambalo kāsiraññā pahito upaḍḍhakāsinaṁ khamamāno.

Paṭiggaṇhātu me, bhante, bhagavā kambalaṁ, yaṁ mamassa dīgharattaṁ hitāya sukhāyā”ti.

Paṭiggahesi bhagavā kambalaṁ.

Atha kho bhagavā jīvakaṁ komārabhaccaṁ dhammiyā kathāya sandassesi …pe…

padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.

Atha kho bhagavā etasmiṁ nidāne etasmiṁ pakaraṇe dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi—

“anujānāmi, bhikkhave, kambalan”ti.

Tena kho pana samayena saṅghassa uccāvacāni cīvarāni uppannāni honti.

Atha kho bhikkhūnaṁ etadahosi—

“kiṁ nu kho bhagavatā cīvaraṁ anuññātaṁ, kiṁ ananuññātan”ti?

Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.

“Anujānāmi, bhikkhave, cha cīvarāni—

khomaṁ kappāsikaṁ koseyyaṁ kambalaṁ sāṇaṁ bhaṅgan”ti.

Tena kho pana samayena ye te bhikkhū gahapaticīvaraṁ sādiyanti te kukkuccāyantā paṁsukūlaṁ na sādiyanti—

“ekaṁyeva bhagavatā cīvaraṁ anuññātaṁ, na dve”ti.

Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.

“Anujānāmi, bhikkhave, gahapaticīvaraṁ sādiyantena paṁsukūlampi sādiyituṁ;

tadubhayenapāhaṁ, bhikkhave, santuṭṭhiṁ vaṇṇemī”ti.

11. Paṁsukūlapariyesanakathā

Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū kosalesu janapade addhānamaggappaṭipannā honti.

Ekacce bhikkhū susānaṁ okkamiṁsu paṁsukūlāya, ekacce bhikkhū nāgamesuṁ.

Ye te bhikkhū susānaṁ okkamiṁsu paṁsukūlāya te paṁsukūlāni labhiṁsu.