上座部律藏犍度（巴利原文）

Atha kho, bhikkhave, dīghāvu kumāro araññaṁ gantvā yāvadatthaṁ kanditvā roditvā khappaṁ puñchitvā bārāṇasiṁ pavisitvā antepurassa sāmantā hatthisālaṁ gantvā hatthācariyaṁ etadavoca—

‘icchāmahaṁ, ācariya, sippaṁ sikkhitun’ti.

‘Tena hi, bhaṇe māṇavaka, sikkhassū’ti.

Atha kho, bhikkhave, dīghāvu kumāro rattiyā paccūsasamayaṁ paccuṭṭhāya hatthisālāyaṁ mañjunā sarena gāyi, vīṇañca vādesi.

Assosi kho, bhikkhave, brahmadatto kāsirājā rattiyā paccūsasamayaṁ paccuṭṭhāya hatthisālāyaṁ mañjunā sarena gītaṁ vīṇañca vāditaṁ, sutvāna manusse pucchi—

‘ko, bhaṇe, rattiyā paccūsasamayaṁ paccuṭṭhāya hatthisālāyaṁ mañjunā sarena gāyi, vīṇañca vādesī’ti?

‘Amukassa, deva, hatthācariyassa antevāsī māṇavako rattiyā paccūsasamayaṁ paccuṭṭhāya hatthisālāyaṁ mañjunā sarena gāyi, vīṇañca vādesī’ti.

‘Tena hi, bhaṇe, taṁ māṇavakaṁ ānethā’ti.

‘Evaṁ, devā’ti kho, bhikkhave, te manussā brahmadattassa kāsirañño paṭissutvā dīghāvuṁ kumāraṁ ānesuṁ.

‘Tvaṁ, bhaṇe māṇavaka, rattiyā paccūsasamayaṁ paccuṭṭhāya hatthisālāyaṁ mañjunā sarena gāyi, vīṇañca vādesī’ti?

‘Evaṁ, devā’ti.

‘Tena hi tvaṁ, bhaṇe māṇavaka, gāyassu, vīṇañca vādehī’ti.

‘Evaṁ, devā’ti kho, bhikkhave, dīghāvu kumāro brahmadattassa kāsirañño paṭissutvā ārādhāpekkho mañjunā sarena gāyi, vīṇañca vādesi.

‘Tvaṁ, bhaṇe māṇavaka, maṁ upaṭṭhahā’ti.

‘Evaṁ, devā’ti kho, bhikkhave, dīghāvu kumāro brahmadattassa kāsirañño paccassosi.

Atha kho, bhikkhave, dīghāvu kumāro brahmadattassa kāsirañño pubbuṭṭhāyī ahosi pacchānipātī kiṅkārapaṭissāvī manāpacārī piyavādī.

Atha kho, bhikkhave, brahmadatto kāsirājā dīghāvuṁ kumāraṁ nacirasseva abbhantarime vissāsikaṭṭhāne ṭhapesi.

Atha kho, bhikkhave, brahmadatto kāsirājā dīghāvuṁ kumāraṁ etadavoca—

‘tena hi, bhaṇe māṇavaka, rathaṁ yojehi, migavaṁ gamissāmā’ti.

‘Evaṁ, devā’ti kho, bhikkhave, dīghāvu kumāro brahmadattassa kāsirañño paṭissutvā rathaṁ yojetvā brahmadattaṁ kāsirājānaṁ etadavoca—

‘yutto kho te, deva, ratho, yassadāni kālaṁ maññasī’ti.

Atha kho, bhikkhave, brahmadatto kāsirājā rathaṁ abhiruhi.

Dīghāvu kumāro rathaṁ pesesi.

Tathā tathā rathaṁ pesesi yathā yathā aññeneva senā agamāsi aññeneva ratho.

Atha kho, bhikkhave, brahmadatto kāsirājā dūraṁ gantvā dīghāvuṁ kumāraṁ etadavoca—

‘tena hi, bhaṇe māṇavaka, rathaṁ muñcassu, kilantomhi, nipajjissāmī’ti.

‘Evaṁ, devā’ti kho, bhikkhave, dīghāvu kumāro brahmadattassa kāsirañño paṭissutvā rathaṁ muñcitvā pathaviyaṁ pallaṅkena nisīdi.

Atha kho, bhikkhave, brahmadatto kāsirājā dīghāvussa kumārassa ucchaṅge sīsaṁ katvā seyyaṁ kappesi.

Tassa kilantassa muhuttakeneva niddā okkami.

Atha kho, bhikkhave, dīghāvussa kumārassa etadahosi—

‘ayaṁ kho brahmadatto kāsirājā bahuno amhākaṁ anatthassa kārako.

Iminā amhākaṁ balañca vāhanañca janapado ca koso ca koṭṭhāgārañca acchinnaṁ.

Iminā ca me mātāpitaro hatā.

Ayaṁ khvassa kālo yohaṁ veraṁ appeyyan’ti kosiyā khaggaṁ nibbāhi.

Atha kho, bhikkhave, dīghāvussa kumārassa etadahosi—

‘pitā kho maṁ maraṇakāle avaca “mā kho tvaṁ, tāta dīghāvu, dīghaṁ passa, mā rassaṁ.

Na hi, tāta dīghāvu, verena verā sammanti;

averena hi, tāta dīghāvu, verā sammantī”ti.

Na kho metaṁ patirūpaṁ, yvāhaṁ pituvacanaṁ atikkameyyan’ti kosiyā khaggaṁ pavesesi.

Dutiyampi kho, bhikkhave, dīghāvussa kumārassa etadahosi—

‘ayaṁ kho brahmadatto kāsirājā bahuno amhākaṁ anatthassa kārako, iminā amhākaṁ balañca vāhanañca janapado ca koso ca koṭṭhāgārañca acchinnaṁ, iminā ca me mātāpitaro hatā, ayaṁ khvassa kālo yohaṁ veraṁ appeyyan’ti kosiyā khaggaṁ nibbāhi.

Dutiyampi kho, bhikkhave, dīghāvussa kumārassa etadahosi—

‘pitā kho maṁ maraṇakāle avaca “mā kho tvaṁ, tāta dīghāvu, dīghaṁ passa, mā rassaṁ, na hi, tāta dīghāvu, verena verā sammanti;

averena hi, tāta dīghāvu, verā sammantī”ti.

Na kho metaṁ patirūpaṁ, yvāhaṁ pituvacanaṁ atikkameyyan’ti.

Punadeva kosiyā khaggaṁ pavesesi.

Tatiyampi kho, bhikkhave, dīghāvussa kumārassa etadahosi—

‘ayaṁ kho brahmadatto kāsirājā bahuno amhākaṁ anatthassa kārako.

Iminā amhākaṁ balañca vāhanañca janapado ca koso ca koṭṭhāgārañca acchinnaṁ.

Iminā ca me mātāpitaro hatā.

Ayaṁ khvassa kālo yohaṁ veraṁ appeyyan’ti kosiyā khaggaṁ nibbāhi.

Tatiyampi kho, bhikkhave, dīghāvussa kumārassa etadahosi—

‘pitā kho maṁ maraṇakāle avaca “mā kho tvaṁ, tāta dīghāvu, dīghaṁ passa, mā rassaṁ.

Na hi, tāta dīghāvu, verena verā sammanti;

averena hi, tāta dīghāvu, verā sammantī”ti.

Na kho metaṁ patirūpaṁ, yvāhaṁ pituvacanaṁ atikkameyyan’ti punadeva kosiyā khaggaṁ pavesesi.

Atha kho, bhikkhave, brahmadatto kāsirājā bhīto ubbiggo ussaṅkī utrasto sahasā vuṭṭhāsi.

Atha kho, bhikkhave, dīghāvu kumāro brahmadattaṁ kāsirājānaṁ etadavoca—‘kissa tvaṁ, deva, bhīto ubbiggo ussaṅkī utrasto sahasā vuṭṭhāsī’ti?

‘Idha maṁ, bhaṇe māṇavaka, dīghītissa kosalarañño putto dīghāvu kumāro supinantena khaggena paripātesi.

Tenāhaṁ bhīto ubbiggo ussaṅkī utrasto sahasā vuṭṭhāsin’ti.

Atha kho, bhikkhave, dīghāvu kumāro vāmena hatthena brahmadattassa kāsirañño sīsaṁ parāmasitvā dakkhiṇena hatthena khaggaṁ nibbāhetvā brahmadattaṁ kāsirājānaṁ etadavoca—

‘ahaṁ kho so, deva, dīghītissa kosalarañño putto dīghāvu kumāro.

Bahuno tvaṁ amhākaṁ anatthassa kārako.

Tayā amhākaṁ balañca vāhanañca janapado ca koso ca koṭṭhāgārañca acchinnaṁ.

Tayā ca me mātāpitaro hatā.

Ayaṁ khvassa kālo yvāhaṁ veraṁ appeyyan’ti.

Atha kho, bhikkhave, brahmadatto kāsirājā dīghāvussa kumārassa pādesu sirasā nipatitvā dīghāvuṁ kumāraṁ etadavoca—

‘jīvitaṁ me, tāta dīghāvu, dehi. Jīvitaṁ me, tāta dīghāvu, dehī’ti.

‘Kyāhaṁ ussahāmi devassa jīvitaṁ dātuṁ?

Devo kho me jīvitaṁ dadeyyā’ti.

‘Tena hi, tāta dīghāvu, tvañceva me jīvitaṁ dehi, ahañca te jīvitaṁ dammī’ti.

Atha kho, bhikkhave, brahmadatto ca kāsirājā dīghāvu ca kumāro aññamaññassa jīvitaṁ adaṁsu, pāṇiñca aggahesuṁ, sapathañca akaṁsu addūbhāya.

Atha kho, bhikkhave, brahmadatto kāsirājā dīghāvuṁ kumāraṁ etadavoca—

‘tena hi, tāta dīghāvu, rathaṁ yojehi, gamissāmā’ti.

‘Evaṁ, devā’ti kho, bhikkhave, dīghāvu kumāro brahmadattassa kāsirañño paṭissutvā rathaṁ yojetvā brahmadattaṁ kāsirājānaṁ etadavoca—

‘yutto kho te, deva, ratho, yassadāni kālaṁ maññasī’ti.

Atha kho, bhikkhave, brahmadatto kāsirājā rathaṁ abhiruhi.

Dīghāvu kumāro rathaṁ pesesi.

Tathā tathā rathaṁ pesesi yathā yathā nacirasseva senāya samāgañchi.

Atha kho, bhikkhave, brahmadatto kāsirājā bārāṇasiṁ pavisitvā amacce pārisajje sannipātāpetvā etadavoca—

‘sace, bhaṇe, dīghītissa kosalarañño puttaṁ dīghāvuṁ kumāraṁ passeyyātha, kinti naṁ kareyyāthā’ti?

Ekacce evamāhaṁsu—

‘mayaṁ, deva, hatthe chindeyyāma.

Mayaṁ, deva, pāde chindeyyāma.

Mayaṁ, deva, hatthapāde chindeyyāma.

Mayaṁ, deva, kaṇṇe chindeyyāma.

Mayaṁ, deva, nāsaṁ chindeyyāma.

Mayaṁ, deva, kaṇṇanāsaṁ chindeyyāma.

Mayaṁ, deva, sīsaṁ chindeyyāmā’ti.

‘Ayaṁ kho, bhaṇe, dīghītissa kosalarañño putto dīghāvu kumāro.

Nāyaṁ labbhā kiñci kātuṁ.

Iminā ca me jīvitaṁ dinnaṁ, mayā ca imassa jīvitaṁ dinnan’ti.

Atha kho, bhikkhave, brahmadatto kāsirājā dīghāvuṁ kumāraṁ etadavoca—

‘yaṁ kho te, tāta dīghāvu, pitā maraṇakāle avaca “mā kho tvaṁ, tāta dīghāvu, dīghaṁ passa, mā rassaṁ.

Na hi, tāta dīghāvu, verena verā sammanti;

averena hi, tāta dīghāvu, verā sammantī”ti, kiṁ te pitā sandhāya avacā’ti?

‘Yaṁ kho me, deva, pitā maraṇakāle avaca “mā dīghan”ti mā ciraṁ veraṁ akāsīti.

Imaṁ kho me, deva, pitā maraṇakāle avaca “mā dīghan”ti.

Yaṁ kho me, deva, pitā maraṇakāle avaca “mā rassan”ti mā khippaṁ mittehi bhijjitthāti.

Imaṁ kho me, deva, pitā maraṇakāle avaca “mā rassan”ti.

Yaṁ kho me, deva, pitā maraṇakāle avaca “na hi, tāta dīghāvu, verena verā sammanti, averena hi, tāta dīghāvu, verā sammantī”ti devena me mātāpitaro hatāti.

Sacāhaṁ devaṁ jīvitā voropeyyaṁ, ye devassa atthakāmā te maṁ jīvitā voropeyyuṁ, ye me atthakāmā te te jīvitā voropeyyuṁ—

evaṁ taṁ veraṁ verena na vūpasameyya.

Idāni ca pana me devena jīvitaṁ dinnaṁ, mayā ca devassa jīvitaṁ dinnaṁ.

Evaṁ taṁ veraṁ averena vūpasantaṁ.

Imaṁ kho me, deva, pitā maraṇakāle avaca—

“na hi, tāta dīghāvu, verena verā sammanti;

averena hi, tāta dīghāvu, verā sammantī”’ti.

Atha kho, bhikkhave, brahmadatto kāsirājā—

‘acchariyaṁ vata bho, abbhutaṁ vata bho.

Yāva paṇḍito ayaṁ dīghāvu kumāro, yatra hi nāma pituno saṅkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṁ ājānissatī’ti pettikaṁ balañca vāhanañca janapadañca kosañca koṭṭhāgārañca paṭipādesi, dhītarañca adāsi.

Tesañhi nāma, bhikkhave, rājūnaṁ ādinnadaṇḍānaṁ ādinnasatthānaṁ evarūpaṁ khantisoraccaṁ bhavissati.

Idha kho pana taṁ, bhikkhave, sobhetha yaṁ tumhe evaṁ svākkhāte dhammavinaye pabbajitā samānā khamā ca bhaveyyātha soratā cā”ti?

Tatiyampi kho bhagavā te bhikkhū etadavoca—

“alaṁ, bhikkhave, mā bhaṇḍanaṁ mā kalahaṁ mā viggahaṁ mā vivādan”ti.

Tatiyampi kho so adhammavādī bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca—

“āgametu, bhante, bhagavā dhammassāmī;

appossukko, bhante, bhagavā diṭṭhadhammasukhavihāramanuyutto viharatu.

Mayametena bhaṇḍanena kalahena viggahena vivādena paññāyissāmā”ti.

Atha kho bhagavā—