上座部律藏犍度（巴利原文）

Evarūpañce tumhe, bhikkhave, vivādamūlaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā na samanupasseyyātha, tatra tumhe, bhikkhave, tasseva pāpakassa vivādamūlassa āyatiṁ anavassavāya paṭipajjeyyātha.

Evametassa pāpakassa vivādamūlassa pahānaṁ hoti.

Evametassa pāpakassa vivādamūlassa āyatiṁ anavassavo hoti.

Imāni cha vivādamūlāni vivādādhikaraṇassa mūlaṁ.

Katamāni tīṇi akusalamūlāni vivādādhikaraṇassa mūlaṁ?

Idha pana, bhikkhave, bhikkhū luddhacittā vivadanti, duṭṭhacittā vivadanti, mūḷhacittā vivadanti—

dhammoti vā adhammoti vā, vinayoti vā avinayoti vā, bhāsitaṁ lapitaṁ tathāgatenāti vā abhāsitaṁ alapitaṁ tathāgatenāti vā, āciṇṇaṁ tathāgatenāti vā anāciṇṇaṁ tathāgatenāti vā, paññattaṁ tathāgatenāti vā apaññattaṁ tathāgatenāti vā, āpattīti vā anāpattīti vā, lahukā āpattīti vā garukā āpattīti vā, sāvasesā āpattīti vā anavasesā āpattīti vā, duṭṭhullā āpattīti vā aduṭṭhullā āpattīti vā.

Imāni tīṇi akusalamūlāni vivādādhikaraṇassa mūlaṁ.

Katamāni tīṇi kusalamūlāni vivādādhikaraṇassa mūlaṁ?

Idha pana, bhikkhave, bhikkhū aluddhacittā vivadanti, aduṭṭhacittā vivadanti, amūḷhacittā vivadanti—

dhammoti vā adhammoti vā …pe…

duṭṭhullā āpattīti vā aduṭṭhullā āpattīti vā.

Imāni tīṇi kusalamūlāni vivādādhikaraṇassa mūlaṁ.

“Anuvādādhikaraṇassa kiṁ mūlaṁ?

Cha anuvādamūlāni anuvādādhikaraṇassa mūlaṁ.

Tīṇipi akusalamūlāni anuvādādhikaraṇassa mūlaṁ, tīṇipi kusalamūlāni anuvādādhikaraṇassa mūlaṁ, kāyopi anuvādādhikaraṇassa mūlaṁ, vācāpi anuvādādhikaraṇassa mūlaṁ.

Katamāni cha anuvādamūlāni anuvādādhikaraṇassa mūlaṁ?

Idha pana, bhikkhave, bhikkhu kodhano hoti upanāhī.

Yo so, bhikkhave, bhikkhu kodhano hoti upanāhī, so sattharipi agāravo viharati appatisso, dhammepi agāravo viharati appatisso, saṅghepi agāravo viharati appatisso, sikkhāyapi na paripūrakārī hoti.

Yo so, bhikkhave, bhikkhu sattharipi agāravo viharati appatisso, dhammepi …pe…

saṅghepi …pe…

sikkhāyapi na paripūrakārī, so saṅghe anuvādaṁ janeti.

Yo hoti anuvādo bahujanāhitāya bahujanāsukhāya bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṁ.

Evarūpañce tumhe, bhikkhave, anuvādamūlaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā samanupasseyyātha, tatra tumhe, bhikkhave, tasseva pāpakassa anuvādamūlassa pahānāya vāyameyyātha.

Evarūpañce tumhe, bhikkhave, anuvādamūlaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā na samanupasseyyātha, tatra tumhe, bhikkhave, tasseva pāpakassa anuvādamūlassa āyatiṁ anavassavāya paṭipajjeyyātha.

Evametassa pāpakassa anuvādamūlassa pahānaṁ hoti.

Evametassa pāpakassa anuvādamūlassa āyatiṁ anavassavo hoti.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu makkhī hoti paḷāsī …pe…

issukī hoti maccharī, saṭho hoti māyāvī, pāpiccho hoti micchādiṭṭhī, sandiṭṭhiparāmāsī hoti ādhānaggāhī duppaṭinissaggī.

Yo so, bhikkhave, bhikkhu sandiṭṭhiparāmāsī hoti ādhānaggāhī duppaṭinissaggī, so sattharipi agāravo viharati appatisso, dhammepi agāravo viharati appatisso, saṅghepi agāravo viharati appatisso, sikkhāyapi na paripūrakārī hoti.

Yo so, bhikkhave, bhikkhu sattharipi agāravo viharati appatisso, dhammepi …pe…

saṅghepi …pe…

sikkhāyapi na paripūrakārī, so saṅghe anuvādaṁ janeti.

Yo hoti anuvādo bahujanāhitāya bahujanāsukhāya bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṁ.

Evarūpañce tumhe, bhikkhave, anuvādamūlaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā samanupasseyyātha, tatra tumhe, bhikkhave, tasseva pāpakassa anuvādamūlassa pahānāya vāyameyyātha.

Evarūpañce tumhe, bhikkhave, anuvādamūlaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā na samanupasseyyātha, tatra tumhe, bhikkhave, tasseva pāpakassa anuvādamūlassa āyatiṁ anavassavāya paṭipajjeyyātha.

Evametassa pāpakassa anuvādamūlassa pahānaṁ hoti.

Evametassa pāpakassa anuvādamūlassa āyatiṁ anavassavo hoti.

Imāni cha anuvādamūlāni anuvādādhikaraṇassa mūlaṁ.

Katamāni tīṇi akusalamūlāni anuvādādhikaraṇassa mūlaṁ?

Idha pana, bhikkhave, bhikkhū bhikkhuṁ luddhacittā anuvadanti, duṭṭhacittā anuvadanti, mūḷhacittā anuvadanti—

sīlavipattiyā vā, ācāravipattiyā vā, diṭṭhivipattiyā vā, ājīvavipattiyā vā.

Imāni tīṇi akusalamūlāni anuvādādhikaraṇassa mūlaṁ.

Katamāni tīṇi kusalamūlāni anuvādādhikaraṇassa mūlaṁ?

Idha pana, bhikkhave, bhikkhū bhikkhuṁ aluddhacittā anuvadanti, aduṭṭhacittā anuvadanti, amūḷhacittā anuvadanti—

sīlavipattiyā vā, ācāravipattiyā vā, diṭṭhivipattiyā vā, ājīvavipattiyā vā.

Imāni tīṇi kusalamūlāni anuvādādhikaraṇassa mūlaṁ.

Katamo kāyo anuvādādhikaraṇassa mūlaṁ?

Idhekacco dubbaṇṇo hoti, duddassiko, okoṭimako, bahvābādho, kāṇo vā, kuṇī vā, khañjo vā, pakkhahato vā, yena naṁ anuvadanti.

Ayaṁ kāyo anuvādādhikaraṇassa mūlaṁ.

Katamā vācā anuvādādhikaraṇassa mūlaṁ?

Idhekacco dubbaco hoti, mammano, eḷagalavāco, yāya naṁ anuvadanti.

Ayaṁ vācā anuvādādhikaraṇassa mūlaṁ.

Āpattādhikaraṇassa kiṁ mūlaṁ?

Cha āpattisamuṭṭhānā āpattādhikaraṇassa mūlaṁ.

Atthāpatti kāyato samuṭṭhāti, na vācato, na cittato.

Atthāpatti vācato samuṭṭhāti, na kāyato, na cittato.

Atthāpatti kāyato ca vācato ca samuṭṭhāti, na cittato.

Atthāpatti kāyato ca cittato ca samuṭṭhāti, na vācato.

Atthāpatti vācato ca cittato ca samuṭṭhāti, na kāyato.

Atthāpatti kāyato ca vācato ca cittato ca samuṭṭhāti.

Ime cha āpattisamuṭṭhānā āpattādhikaraṇassa mūlaṁ.

Kiccādhikaraṇassa kiṁ mūlaṁ?

Kiccādhikaraṇassa ekaṁ mūlaṁ—

saṅgho.

Vivādādhikaraṇaṁ kusalaṁ, akusalaṁ, abyākataṁ.

Vivādādhikaraṇaṁ siyā kusalaṁ, siyā akusalaṁ, siyā abyākataṁ.

Tattha katamaṁ vivādādhikaraṇaṁ kusalaṁ?

Idha pana, bhikkhave, bhikkhū kusalacittā vivadanti—

dhammoti vā adhammoti vā …pe…

duṭṭhullā āpattīti vā aduṭṭhullā āpattīti vā.

Yaṁ tattha bhaṇḍanaṁ kalaho viggaho vivādo nānāvādo aññathāvādo vipaccatāya vohāro medhagaṁ—

idaṁ vuccati vivādādhikaraṇaṁ kusalaṁ.

Tattha katamaṁ vivādādhikaraṇaṁ akusalaṁ?

Idha pana, bhikkhave, bhikkhū akusalacittā vivadanti—

dhammoti vā adhammoti vā …pe…

duṭṭhullā āpattīti vā aduṭṭhullā āpattīti vā.

Yaṁ tattha bhaṇḍanaṁ kalaho viggaho vivādo nānāvādo aññathāvādo vipaccatāya vohāro medhagaṁ—

idaṁ vuccati vivādādhikaraṇaṁ akusalaṁ.

Tattha katamaṁ vivādādhikaraṇaṁ abyākataṁ?

Idha pana, bhikkhave, bhikkhū abyākatacittā vivadanti—

dhammoti vā adhammoti vā …pe…

duṭṭhullā āpattīti vā aduṭṭhullā āpattīti vā.

Yaṁ tattha bhaṇḍanaṁ kalaho viggaho vivādo nānāvādo aññathāvādo vipaccatāya vohāro medhagaṁ—

idaṁ vuccati vivādādhikaraṇaṁ abyākataṁ.

Anuvādādhikaraṇaṁ kusalaṁ, akusalaṁ, abyākataṁ.

Anuvādādhikaraṇaṁ siyā kusalaṁ, siyā akusalaṁ, siyā abyākataṁ.

Tattha katamaṁ anuvādādhikaraṇaṁ kusalaṁ?

Idha pana, bhikkhave, bhikkhū bhikkhuṁ kusalacittā anuvadanti—

sīlavipattiyā vā, ācāravipattiyā vā, diṭṭhivipattiyā vā, ājīvavipattiyā vā.

Yo tattha anuvādo anuvadanā anullapanā anubhaṇanā anusampavaṅkatā abbhussahanatā anubalappadānaṁ—

idaṁ vuccati anuvādādhikaraṇaṁ kusalaṁ.

Tattha katamaṁ anuvādādhikaraṇaṁ akusalaṁ?

Idha pana, bhikkhave, bhikkhū bhikkhuṁ akusalacittā anuvadanti—

sīlavipattiyā vā, ācāravipattiyā vā, diṭṭhivipattiyā vā, ājīvavipattiyā vā.

Yo tattha anuvādo anuvadanā anullapanā anubhaṇanā anusampavaṅkatā abbhussahanatā anubalappadānaṁ—

idaṁ vuccati anuvādādhikaraṇaṁ akusalaṁ.

Tattha katamaṁ anuvādādhikaraṇaṁ abyākataṁ?

Idha pana, bhikkhave, bhikkhū bhikkhuṁ abyākatacittā anuvadanti—

sīlavipattiyā vā, ācāravipattiyā vā, diṭṭhivipattiyā vā, ājīvavipattiyā vā.

Yo tattha anuvādo anuvadanā anullapanā anubhaṇanā anusampavaṅkatā abbhussahanatā anubalappadānaṁ—

idaṁ vuccati anuvādādhikaraṇaṁ abyākataṁ.

Āpattādhikaraṇaṁ kusalaṁ, akusalaṁ, abyākataṁ?

Āpattādhikaraṇaṁ siyā akusalaṁ, siyā abyākataṁ;

natthi āpattādhikaraṇaṁ kusalaṁ.

Tattha katamaṁ āpattādhikaraṇaṁ akusalaṁ?

Yaṁ jānanto sañjānanto cecca abhivitaritvā vītikkamo—

idaṁ vuccati āpattādhikaraṇaṁ akusalaṁ.

Tattha katamaṁ āpattādhikaraṇaṁ abyākataṁ?

Yaṁ ajānanto asañjānanto acecca anabhivitaritvā vītikkamo—

idaṁ vuccati āpattādhikaraṇaṁ abyākataṁ.

Kiccādhikaraṇaṁ kusalaṁ, akusalaṁ, abyākataṁ?

Kiccādhikaraṇaṁ siyā kusalaṁ, siyā akusalaṁ, siyā abyākataṁ.

Tattha katamaṁ kiccādhikaraṇaṁ kusalaṁ?

Yaṁ saṅgho kusalacitto kammaṁ karoti—

apalokanakammaṁ, ñattikammaṁ, ñattidutiyakammaṁ, ñatticatutthakammaṁ—

idaṁ vuccati kiccādhikaraṇaṁ kusalaṁ.

Tattha katamaṁ kiccādhikaraṇaṁ akusalaṁ?

Yaṁ saṅgho akusalacitto kammaṁ karoti—

apalokanakammaṁ, ñattikammaṁ, ñattidutiyakammaṁ, ñatticatutthakammaṁ—