上座部律藏犍度（巴利原文）

Theravāda Vinayapiṭaka

Cūḷavagga

16. Senāsanakkhandhaka

1.1. Vihārānujānana

Tena samayena buddho bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe.

Tena kho pana samayena bhagavatā bhikkhūnaṁ senāsanaṁ apaññattaṁ hoti.

Te ca bhikkhū tahaṁ tahaṁ viharanti—

araññe, rukkhamūle, pabbate, kandarāyaṁ, giriguhāyaṁ, susāne, vanapatthe, ajjhokāse, palālapuñje.

Te kālasseva tato tato upanikkhamanti—

araññā rukkhamūlā pabbatā kandarā giriguhā susānā vanapatthā ajjhokāsā palālapuñjā, pāsādikena abhikkantena paṭikkantena, ālokitena vilokitena, samiñjitena pasāritena, okkhittacakkhū, iriyāpathasampannā.

Tena kho pana samayena rājagahako seṭṭhī kālasseva uyyānaṁ agamāsi.

Addasā kho rājagahako seṭṭhī te bhikkhū kālasseva tato tato upanikkhamante—

araññā rukkhamūlā pabbatā kandarā giriguhā susānā vanapatthā ajjhokāsā palālapuñjā, pāsādikena abhikkantena paṭikkantena, ālokitena vilokitena, samiñjitena pasāritena, okkhittacakkhū, iriyāpathasampanne.

Disvānassa cittaṁ pasīdi.

Atha kho rājagahako seṭṭhī yena te bhikkhū tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā te bhikkhū etadavoca—

“sacāhaṁ, bhante, vihāre kārāpeyyaṁ, vaseyyātha me vihāresū”ti?

“Na kho, gahapati, bhagavatā vihārā anuññātā”ti.

“Tena hi, bhante, bhagavantaṁ paṭipucchitvā mama āroceyyāthā”ti.

“Evaṁ, gahapatī”ti

kho te bhikkhū rājagahakassa seṭṭhissa paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu, upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu.

Ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ—

“rājagahako, bhante, seṭṭhī vihāre kārāpetukāmo.

Kathaṁ nu kho, bhante, amhehi paṭipajjitabban”ti?

Atha kho bhagavā etasmiṁ nidāne etasmiṁ pakaraṇe dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi—

“anujānāmi, bhikkhave, pañca leṇāni—

vihāraṁ, aḍḍhayogaṁ, pāsādaṁ, hammiyaṁ, guhan”ti.

Atha kho te bhikkhū yena rājagahako seṭṭhī tenupasaṅkamiṁsu, upasaṅkamitvā rājagahakaṁ seṭṭhiṁ etadavocuṁ—

“anuññātā kho, gahapati, bhagavatā vihārā;

yassadāni kālaṁ maññasī”ti.

Atha kho rājagahako seṭṭhī ekāheneva saṭṭhivihāre patiṭṭhāpesi.

Atha kho rājagahako seṭṭhī te saṭṭhivihāre pariyosāpetvā yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.

Ekamantaṁ nisinno kho rājagahako seṭṭhī bhagavantaṁ etadavoca—

“adhivāsetu me, bhante, bhagavā svātanāya bhattaṁ saddhiṁ bhikkhusaṅghenā”ti.

Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.

Atha kho rājagahako seṭṭhī bhagavato adhivāsanaṁ viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.

Atha kho rājagahako seṭṭhī tassā rattiyā accayena paṇītaṁ khādanīyaṁ bhojanīyaṁ paṭiyādāpetvā bhagavato kālaṁ ārocāpesi—

“kālo, bhante, niṭṭhitaṁ bhattan”ti.

Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena rājagahakassa seṭṭhissa nivesanaṁ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi saddhiṁ bhikkhusaṅghena.

Atha kho rājagahako seṭṭhī buddhappamukhaṁ bhikkhusaṅghaṁ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappetvā sampavāretvā, bhagavantaṁ bhuttāviṁ onītapattapāṇiṁ, ekamantaṁ nisīdi.

Ekamantaṁ nisinno kho rājagahako seṭṭhī bhagavantaṁ etadavoca—

“ete me, bhante, saṭṭhivihārā puññatthikena saggatthikena kārāpitā.

Kathāhaṁ, bhante, tesu vihāresu paṭipajjāmī”ti?

“Tena hi tvaṁ, gahapati, te saṭṭhivihāre āgatānāgatassa cātuddisassa saṅghassa patiṭṭhāpehī”ti.

“Evaṁ, bhante”ti kho rājagahako seṭṭhī bhagavato paṭissutvā te saṭṭhivihāre āgatānāgatassa cātuddisassa saṅghassa patiṭṭhāpesi.

Atha kho bhagavā rājagahakaṁ seṭṭhiṁ imāhi gāthāhi anumodi—

“Sītaṁ uṇhaṁ paṭihanti,

tato vāḷamigāni ca;

Sarīsape ca makase,

sisire cāpi vuṭṭhiyo.

Tato vātātapo ghoro,

sañjāto paṭihaññati;

Leṇatthañca sukhatthañca,

jhāyituñca vipassituṁ.

Vihāradānaṁ saṅghassa,

Aggaṁ buddhena vaṇṇitaṁ;

Tasmā hi paṇḍito poso,

Sampassaṁ atthamattano.

Vihāre kāraye ramme,

vāsayettha bahussute;

Tesaṁ annañca pānañca,

vatthasenāsanāni ca.

Dadeyya ujubhūtesu,

Vippasannena cetasā;

Te tassa dhammaṁ desenti,

Sabbadukkhāpanūdanaṁ;

Yaṁ so dhammaṁ idhaññāya,

Parinibbāti anāsavo”ti.

Atha kho bhagavā rājagahakaṁ seṭṭhiṁ imāhi gāthāhi anumoditvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.

Assosuṁ kho manussā—

“bhagavatā kira vihārā anuññātā”ti sakkaccaṁ vihāre kārāpenti.

Te vihārā akavāṭakā honti;

ahīpi vicchikāpi satapadiyopi pavisanti.

Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.

“Anujānāmi, bhikkhave, kavāṭan”ti.

Bhittichiddaṁ karitvā valliyāpi rajjuyāpi kavāṭaṁ bandhanti.

Undūrehipi upacikāhipi khajjanti.

Khayitabandhanāni kavāṭāni patanti.

Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.

“Anujānāmi, bhikkhave, piṭṭhasaṅghāṭaṁ udukkhalikaṁ uttarapāsakan”ti.

Kavāṭā na phusīyanti.

Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.

“Anujānāmi, bhikkhave, āviñchanacchiddaṁ āviñchanarajjun”ti.

Kavāṭā na thakiyanti.

Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.

“Anujānāmi, bhikkhave, aggaḷavaṭṭiṁ kapisīsakaṁ sūcikaṁ ghaṭikan”ti.

Tena kho pana samayena bhikkhū na sakkonti kavāṭaṁ apāpurituṁ.

Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.

“Anujānāmi, bhikkhave, tāḷacchiddaṁ.

Tīṇi tāḷāni—

lohatāḷaṁ, kaṭṭhatāḷaṁ, visāṇatāḷan”ti.

Yehi te ugghāṭetvā pavisanti, vihārā aguttā honti.

Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.

“Anujānāmi, bhikkhave, yantakaṁ sūcikan”ti.

Tena kho pana samayena vihārā tiṇacchadanā honti;

sītakāle sītā, uṇhakāle uṇhā.

Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.

“Anujānāmi, bhikkhave, ogumphetvā ullittāvalittaṁ kātun”ti.

Tena kho pana samayena vihārā avātapānakā honti acakkhussā duggandhā.

Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.

“Anujānāmi, bhikkhave, tīṇi vātapānāni—

vedikāvātapānaṁ, jālavātapānaṁ, salākavātapānan”ti.

Vātapānantarikāya kāḷakāpi vagguliyopi pavisanti.

Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.

“Anujānāmi, bhikkhave, vātapānacakkalikan”ti.

Cakkalikantarikāyapi kāḷakāpi vagguliyopi pavisanti.

Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.

“Anujānāmi, bhikkhave, vātapānakavāṭakaṁ vātapānabhisikan”ti.

Tena kho pana samayena bhikkhū chamāyaṁ sayanti.

Gattānipi cīvarānipi paṁsukitāni honti.

Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.

“Anujānāmi, bhikkhave, tiṇasanthārakan”ti.

Tiṇasanthārako undūrehipi upacikāhipi khajjati.

Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.

“Anujānāmi, bhikkhave, miḍḍhin”ti.

Miḍḍhiyā gattāni dukkhā honti.

Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.

“Anujānāmi, bhikkhave, bidalamañcakan”ti.

1.2. Mañcapīṭhādianujānana

Tena kho pana samayena saṅghassa sosāniko masārako mañco uppanno hoti.

Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.