上座部律藏犍度（巴利原文）

Addasāsuṁ kho te sakyakumārā upāliṁ kappakaṁ dūratova āgacchantaṁ.

Disvāna upāliṁ kappakaṁ etadavocuṁ—

“kissa, bhaṇe upāli, nivattesī”ti?

“Idha me, ayyaputtā, nivattantassa etadahosi—

‘caṇḍā kho sākiyā;

iminā kumārā nippātitāti ghātāpeyyumpi maṁ.

Ime hi nāma sakyakumārā agārasmā anagāriyaṁ pabbajissanti.

Kimaṅgaṁ panāhan’ti.

So kho ahaṁ, ayyaputtā, bhaṇḍikaṁ muñcitvā taṁ bhaṇḍaṁ rukkhe ālaggetvā ‘yo passati, dinnaññeva haratū’ti vatvā tatomhi paṭinivatto”ti.

“Suṭṭhu, bhaṇe upāli, akāsi yampi na nivatto.

Caṇḍā kho sākiyā;

iminā kumārā nippātitāti ghātāpeyyumpi tan”ti.

Atha kho sakyakumārā upāliṁ kappakaṁ ādāya yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu, upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu.

Ekamantaṁ nisinnā kho te sakyakumārā bhagavantaṁ etadavocuṁ—

“mayaṁ, bhante, sākiyā nāma mānassino.

Ayaṁ, bhante, upāli kappako amhākaṁ dīgharattaṁ paricārako.

Imaṁ bhagavā paṭhamaṁ pabbājetu.

Imassa mayaṁ abhivādanapaccuṭṭhānaañjalikammasāmīcikammaṁ karissāma.

Evaṁ amhākaṁ sākiyānaṁ sākiyamāno nimmānāyissatī”ti.

Atha kho bhagavā upāliṁ kappakaṁ paṭhamaṁ pabbājesi, pacchā te sakyakumāre.

Atha kho āyasmā bhaddiyo teneva antaravassena tisso vijjā sacchākāsi.

Āyasmā anuruddho dibbacakkhuṁ uppādesi.

Āyasmā ānando sotāpattiphalaṁ sacchākāsi.

Devadatto pothujjanikaṁ iddhiṁ abhinipphādesi.

Tena kho pana samayena āyasmā bhaddiyo araññagatopi rukkhamūlagatopi suññāgāragatopi abhikkhaṇaṁ udānaṁ udānesi—

“aho sukhaṁ, aho sukhan”ti.

Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu, upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu.

Ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ—

“āyasmā, bhante, bhaddiyo araññagatopi rukkhamūlagatopi suññāgāragatopi abhikkhaṇaṁ udānaṁ udānesi—

‘aho sukhaṁ, aho sukhan’ti.

Nissaṁsayaṁ kho, bhante, āyasmā bhaddiyo anabhiratova brahmacariyaṁ carati.

Taṁyeva vā purimaṁ rajjasukhaṁ samanussaranto araññagatopi rukkhamūlagatopi suññāgāragatopi abhikkhaṇaṁ udānaṁ udānesi—

‘aho sukhaṁ, aho sukhan’”ti.

Atha kho bhagavā aññataraṁ bhikkhuṁ āmantesi—

“ehi tvaṁ, bhikkhu, mama vacanena bhaddiyaṁ bhikkhuṁ āmantehi—

‘satthā taṁ, āvuso bhaddiya, āmantetī’”ti.

“Evaṁ, bhante”ti kho so bhikkhu bhagavato paṭissutvā yenāyasmā bhaddiyo tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṁ bhaddiyaṁ etadavoca—

“satthā taṁ, āvuso bhaddiya, āmantetī”ti.

“Evamāvuso”ti kho āyasmā bhaddiyo tassa bhikkhuno paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.

Ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ bhaddiyaṁ bhagavā etadavoca—

“saccaṁ kira tvaṁ, bhaddiya, araññagatopi rukkhamūlagatopi suññāgāragatopi abhikkhaṇaṁ udānaṁ udānesi—

‘aho sukhaṁ, aho sukhan’”ti?

“Evaṁ, bhante”ti.

“Kiṁ pana tvaṁ, bhaddiya, atthavasaṁ sampassamāno araññagatopi rukkhamūlagatopi suññāgāragatopi abhikkhaṇaṁ udānaṁ udānesi—

‘aho sukhaṁ, aho sukhan’”ti?

“Pubbe me, bhante, rañño satopi antopi antepure rakkhā susaṁvihitā hoti, bahipi antepure rakkhā susaṁvihitā hoti, antopi nagare rakkhā susaṁvihitā hoti, bahipi nagare rakkhā susaṁvihitā hoti, antopi janapade rakkhā susaṁvihitā hoti, bahipi janapade rakkhā susaṁvihitā hoti.

So kho ahaṁ, bhante, evaṁ rakkhitopi gopitopi santo bhīto ubbiggo ussaṅkī utrasto viharāmi.

Etarahi kho pana ahaṁ eko, bhante, araññagatopi rukkhamūlagatopi suññāgāragatopi abhīto anubbiggo anussaṅkī anutrasto appossukko pannalomo paradattavutto migabhūtena cetasā viharāmīti.

Imaṁ kho ahaṁ, bhante, atthavasaṁ sampassamāno araññagatopi rukkhamūlagatopi suññāgāragatopi abhikkhaṇaṁ udānaṁ udānemi—

‘aho sukhaṁ, aho sukhan’”ti.

Atha kho bhagavā etamatthaṁ viditvā tāyaṁ velāyaṁ imaṁ udānaṁ udānesi—

“Yassantarato na santi kopā,

Iti bhavābhavatañca vītivatto;

Taṁ vigatabhayaṁ sukhiṁ asokaṁ,

Devā nānubhavanti dassanāyā”ti.

1.2. Devadattavatthu

Atha kho bhagavā anupiyāyaṁ yathābhirantaṁ viharitvā yena kosambī tena cārikaṁ pakkāmi.

Anupubbena cārikaṁ caramāno yena kosambī tadavasari.

Tatra sudaṁ bhagavā kosambiyaṁ viharati ghositārāme.

Atha kho devadattassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi—

“kaṁ nu kho ahaṁ pasādeyyaṁ, yasmiṁ me pasanne bahulābhasakkāro uppajjeyyā”ti?

Atha kho devadattassa etadahosi—

“ayaṁ kho ajātasattu kumāro taruṇo ceva āyatiṁ bhaddo ca.

Yannūnāhaṁ ajātasattuṁ kumāraṁ pasādeyyaṁ.

Tasmiṁ me pasanne bahulābhasakkāro uppajjissatī”ti.

Atha kho devadatto senāsanaṁ saṁsāmetvā pattacīvaramādāya yena rājagahaṁ tena pakkāmi.

Anupubbena yena rājagahaṁ tadavasari.

Atha kho devadatto sakavaṇṇaṁ paṭisaṁharitvā kumārakavaṇṇaṁ abhinimminitvā ahimekhalikāya ajātasattussa kumārassa ucchaṅge pāturahosi.

Atha kho ajātasattu kumāro bhīto ahosi, ubbiggo ussaṅkī utrasto.

Atha kho devadatto ajātasattuṁ kumāraṁ etadavoca—

“bhāyasi maṁ tvaṁ, kumārā”ti?

“Āma bhāyāmi.

Kosi tvan”ti?

“Ahaṁ devadatto”ti.

“Sace kho tvaṁ, bhante, ayyo devadatto, iṅgha sakeneva vaṇṇena pātubhavassū”ti.

Atha kho devadatto kumārakavaṇṇaṁ paṭisaṁharitvā saṅghāṭipattacīvaradharo ajātasattussa kumārassa purato aṭṭhāsi.

Atha kho ajātasattu kumāro devadattassa iminā iddhipāṭihāriyena abhippasanno pañcahi rathasatehi sāyaṁ pātaṁ upaṭṭhānaṁ gacchati, pañca ca thālipākasatāni bhattābhihāro abhiharīyati.

Atha kho devadattassa lābhasakkārasilokena abhibhūtassa pariyādinnacittassa evarūpaṁ icchāgataṁ uppajji—

“ahaṁ bhikkhusaṅghaṁ pariharissāmī”ti.

Saha cittuppādāva devadatto tassā iddhiyā parihāyi.

Tena kho pana samayena kakudho nāma koḷiyaputto, āyasmato mahāmoggallānassa upaṭṭhāko, adhunā kālaṅkato aññataraṁ manomayaṁ kāyaṁ upapanno.

Tassa evarūpo attabhāvappaṭilābho hoti—

seyyathāpi nāma dve vā tīṇi vā māgadhakāni gāmakkhettāni.

So tena attabhāvappaṭilābhena neva attānaṁ na paraṁ byābādheti.

Atha kho kakudho devaputto yenāyasmā mahāmoggallāno tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṁ mahāmoggallānaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi.

Ekamantaṁ ṭhito kho kakudho devaputto āyasmantaṁ mahāmoggallānaṁ etadavoca—

“devadattassa, bhante, lābhasakkārasilokena abhibhūtassa pariyādinnacittassa evarūpaṁ icchāgataṁ uppajji—

‘ahaṁ bhikkhusaṅghaṁ pariharissāmī’ti.

Saha cittuppādāva, bhante, devadatto tassā iddhiyā parihīno”ti.

Idamavoca kakudho devaputto.

Idaṁ vatvā āyasmantaṁ mahāmoggallānaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā tattheva antaradhāyi.

Atha kho āyasmā mahāmoggallāno yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.

Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā mahāmoggallāno bhagavantaṁ etadavoca—

“kakudho nāma, bhante, koḷiyaputto mama upaṭṭhāko adhunā kālaṅkato aññataraṁ manomayaṁ kāyaṁ upapanno.

Tassa evarūpo attabhāvappaṭilābho—

seyyathāpi nāma dve vā tīṇi vā māgadhakāni gāmakkhettāni.

So tena attabhāvappaṭilābhena neva attānaṁ na paraṁ byābādheti.

Atha kho, bhante, kakudho devaputto yenāhaṁ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā maṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi.

Ekamantaṁ ṭhito kho, bhante, kakudho devaputto maṁ etadavoca—

‘devadattassa, bhante, lābhasakkārasilokena abhibhūtassa pariyādinnacittassa evarūpaṁ icchāgataṁ uppajji—

ahaṁ bhikkhusaṅghaṁ pariharissāmīti.

Saha cittuppādāva, bhante, devadatto tassā iddhiyā parihīno’ti.

Idamavoca, bhante, kakudho devaputto.

Idaṁ vatvā maṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā tattheva antaradhāyī”ti.

“Kiṁ pana te, moggallāna, kakudho devaputto cetasā ceto paricca vidito?

Yaṁ kiñci kakudho devaputto bhāsati sabbaṁ taṁ tatheva hoti, no aññathā”ti?

“Cetasā ceto paricca vidito ca me, bhante, kakudho devaputto.

Yaṁ kiñci kakudho devaputto bhāsati sabbaṁ taṁ tatheva hoti, no aññathā”ti.

“Rakkhassetaṁ, moggallāna, vācaṁ.

Rakkhassetaṁ, moggallāna, vācaṁ.

Idāni so moghapuriso attanāva attānaṁ pātukarissati.

1.3. Pañcasatthukathā

Pañcime, moggallāna, satthāro santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

Katame pañca?

Idha, moggallāna, ekacco satthā aparisuddhasīlo samāno ‘parisuddhasīlomhī’ti paṭijānāti ‘parisuddhaṁ me sīlaṁ pariyodātaṁ asaṅkiliṭṭhan’ti ca.

Tamenaṁ sāvakā evaṁ jānanti—

‘ayaṁ kho bhavaṁ satthā aparisuddhasīlo samāno “parisuddhasīlomhī”ti paṭijānāti “parisuddhaṁ me sīlaṁ pariyodātaṁ asaṅkiliṭṭhan”ti ca.

Mayañceva kho pana gihīnaṁ āroceyyāma, nāssassa manāpaṁ.

Yaṁ kho panassa amanāpaṁ, kathaṁ naṁ mayaṁ tena samudācareyyāma?

Sammannati kho pana cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārena—