上座部律藏犍度（巴利原文）

Atha kho te bhikkhū bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ …pe…

“saccaṁ kira tvaṁ, devadatta, saṅghabhedāya parakkamasi cakkabhedāyā”ti?

“Saccaṁ, bhagavā”ti.

“Alaṁ, devadatta.

Mā te rucci saṅghabhedo.

Garuko kho, devadatta, saṅghabhedo.

Yo kho, devadatta, samaggaṁ saṅghaṁ bhindati, kappaṭṭhikaṁ kibbisaṁ pasavati, kappaṁ nirayamhi paccati.

Yo ca kho, devadatta, bhinnaṁ saṅghaṁ samaggaṁ karoti, brahmaṁ puññaṁ pasavati, kappaṁ saggamhi modati.

Alaṁ, devadatta.

Mā te rucci saṅghabhedo.

Garuko kho, devadatta, saṅghabhedo”ti.

Atha kho āyasmā ānando pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṁ piṇḍāya pāvisi.

Addasā kho devadatto āyasmantaṁ ānandaṁ rājagahe piṇḍāya carantaṁ.

Disvāna yenāyasmā ānando tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca—

“ajjataggedānāhaṁ, āvuso ānanda, aññatreva bhagavatā, aññatreva bhikkhusaṅghā, uposathaṁ karissāmi saṅghakammaṁ karissāmī”ti.

Atha kho āyasmā ānando rājagahe piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.

Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca—

“idhāhaṁ, bhante, pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṁ piṇḍāya pāvisiṁ.

Addasā kho maṁ, bhante, devadatto rājagahe piṇḍāya carantaṁ.

Disvāna yenāhaṁ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā maṁ etadavoca—

‘ajjataggedānāhaṁ, āvuso ānanda, aññatreva bhagavatā, aññatreva bhikkhusaṅghā, uposathaṁ karissāmi saṅghakammaṁ karissāmī’ti.

Ajjatagge, bhante, devadatto saṅghaṁ bhindissatī”ti.

Atha kho bhagavā etamatthaṁ viditvā tāyaṁ velāyaṁ imaṁ udānaṁ udānesi—

“Sukaraṁ sādhunā sādhuṁ,

Sādhuṁ pāpena dukkaraṁ;

Pāpaṁ pāpena sukaraṁ,

Pāpamariyehi dukkaran”ti.

Dutiyabhāṇavāro niṭṭhito.

3.1. Saṅghabhedakathā

Atha kho devadatto tadahuposathe uṭṭhāyāsanā salākaṁ gāhesi—

“mayaṁ, āvuso, samaṇaṁ gotamaṁ upasaṅkamitvā pañca vatthūni yācimhā—

‘bhagavā, bhante, anekapariyāyena appicchassa …pe…

vīriyārambhassa vaṇṇavādī.

Imāni, bhante, pañca vatthūni anekapariyāyena appicchatāya …pe…

vīriyārambhāya saṁvattanti.

Sādhu, bhante, bhikkhū yāvajīvaṁ āraññikā assu; yo gāmantaṁ osareyya, vajjaṁ naṁ phuseyya …pe…

yāvajīvaṁ macchamaṁsaṁ na khādeyyuṁ; yo macchamaṁsaṁ khādeyya, vajjaṁ naṁ phuseyyā’ti.

Imāni pañca vatthūni samaṇo gotamo nānujānāti.

Te mayaṁ imehi pañcahi vatthūhi samādāya vattāma.

Yassāyasmato imāni pañca vatthūni khamanti, so salākaṁ gaṇhātū”ti.

Tena kho pana samayena vesālikā vajjiputtakā pañcamattāni bhikkhusatāni navakā ceva honti appakataññuno ca.

Te—“ayaṁ dhammo, ayaṁ vinayo, idaṁ satthusāsanan”ti salākaṁ gaṇhiṁsu.

Atha kho devadatto saṅghaṁ bhinditvā pañcamattāni bhikkhusatāni ādāya yena gayāsīsaṁ tena pakkāmi.

Atha kho sāriputtamoggallānā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu, upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu.

Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā sāriputto bhagavantaṁ etadavoca—

“devadatto, bhante, saṅghaṁ bhinditvā pañcamattāni bhikkhusatāni ādāya yena gayāsīsaṁ tena pakkanto”ti.

“Na hi nāma tumhākaṁ, sāriputtā, tesu navakesu bhikkhūsu kāruññampi bhavissati?

Gacchatha tumhe, sāriputtā, purā te bhikkhū anayabyasanaṁ āpajjantī”ti.

“Evaṁ, bhante”ti kho sāriputtamoggallānā bhagavato paṭissutvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā yena gayāsīsaṁ tenupasaṅkamiṁsu.

Tena kho pana samayena aññataro bhikkhu bhagavato avidūre rodamāno ṭhito hoti.

Atha kho bhagavā taṁ bhikkhuṁ etadavoca—

“kissa tvaṁ, bhikkhu, rodasī”ti?

“Yepi te, bhante, bhagavato aggasāvakā sāriputtamoggallānā tepi devadattassa santike gacchanti devadattassa dhammaṁ rocentā”ti.

“Aṭṭhānametaṁ, bhikkhu, anavakāso, yaṁ sāriputtamoggallānā devadattassa dhammaṁ roceyyuṁ, api ca te gatā bhikkhūnaṁ saññattiyā”ti.

Tena kho pana samayena devadatto mahatiyā parisāya parivuto dhammaṁ desento nisinno hoti.

Addasā kho devadatto sāriputtamoggallāne dūratova āgacchante.

Disvāna bhikkhū āmantesi—

“passatha, bhikkhave, yāva svākkhāto mayā dhammo, yepi te samaṇassa gotamassa aggasāvakā sāriputtamoggallānā tepi mama santike āgacchanti.

Mama dhammaṁ rocentā”ti.

Evaṁ vutte, kokāliko devadattaṁ etadavoca—

“mā, āvuso devadatta, sāriputtamoggallāne vissasi.

Pāpicchā sāriputtamoggallānā, pāpikānaṁ icchānaṁ vasaṁ gatā”ti.

“Alaṁ, āvuso.

Svāgataṁ tesaṁ yato me dhammaṁ rocentī”ti.

Atha kho devadatto āyasmantaṁ sāriputtaṁ upaḍḍhāsanena nimantesi—

“ehāvuso sāriputta, idha nisīdāhī”ti.

“Alaṁ, āvuso”ti kho āyasmā sāriputto aññataraṁ āsanaṁ gahetvā ekamantaṁ nisīdi.

Āyasmāpi kho mahāmoggallāno aññataraṁ āsanaṁ gahetvā ekamantaṁ nisīdi.

Atha kho devadatto bahudeva rattiṁ bhikkhū dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṁsetvā āyasmantaṁ sāriputtaṁ ajjhesi—

“vigatathinamiddho kho, āvuso sāriputta, bhikkhusaṅgho.

Paṭibhātu taṁ, āvuso sāriputta, bhikkhūnaṁ dhammī kathā, piṭṭhi me āgilāyati, tamahaṁ āyamissāmī”ti.

“Evamāvuso”ti kho āyasmā sāriputto devadattassa paccassosi.

Atha kho devadatto catugguṇaṁ saṅghāṭiṁ paññapetvā dakkhiṇena passena seyyaṁ kappesi.

Tassa kilamantassa muṭṭhassatissa asampajānassa muhuttakeneva niddā okkami.

Atha kho āyasmā sāriputto ādesanāpāṭihāriyānusāsaniyā bhikkhū dhammiyā kathāya ovadi anusāsi.

Āyasmā mahāmoggallāno iddhipāṭihāriyānusāsaniyā bhikkhū dhammiyā kathāya ovadi anusāsi.

Atha kho tesaṁ bhikkhūnaṁ āyasmatā sāriputtena ādesanāpāṭihāriyānusāsaniyā āyasmatā ca mahāmoggallānena iddhipāṭihāriyānusāsaniyā ovadiyamānānaṁ anusāsiyamānānaṁ virajaṁ vītamalaṁ dhammacakkhuṁ udapādi—

“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti.

Atha kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi—

“gacchāma mayaṁ, āvuso, bhagavato santike.

Yo tassa bhagavato dhammaṁ rocesi so āgacchatū”ti.

Atha kho sāriputtamoggallānā tāni pañcabhikkhusatāni ādāya yena veḷuvanaṁ tenupasaṅkamiṁsu.

Atha kho kokāliko devadattaṁ uṭṭhāpesi—

“uṭṭhehi, āvuso devadatta, nītā te bhikkhū sāriputtamoggallānehi.

Nanu tvaṁ, āvuso devadatta, mayā vutto—

‘mā, āvuso devadatta, sāriputtamoggallāne vissāsi.

Pāpicchā sāriputtamoggallānā, pāpikānaṁ icchānaṁ vasaṁ gatā’”ti?

Atha kho devadattassa tattheva uṇhaṁ lohitaṁ mukhato uggañchi.

Atha kho sāriputtamoggallānā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu, upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdisuṁ.

Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā sāriputto bhagavantaṁ etadavoca—

“sādhu, bhante, bhedakānuvattakā bhikkhū puna upasampajjeyyun”ti.

“Alaṁ, sāriputta.

Mā te rucci bhedakānuvattakānaṁ bhikkhūnaṁ puna upasampadā.

Tena hi tvaṁ, sāriputta, bhedakānuvattake bhikkhū thullaccayaṁ desāpehi.

Kathaṁ pana te, sāriputta, devadatto paṭipajjī”ti?

“Yatheva, bhante, bhagavā bahudeva rattiṁ bhikkhū dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṁsetvā maṁ ajjhesati—

‘vigatathinamiddho kho, sāriputta, bhikkhusaṅgho;

paṭibhātu taṁ, sāriputta, bhikkhūnaṁ dhammī kathā, piṭṭhi me āgilāyati, tamahaṁ āyamissāmī’ti.

Evameva kho, bhante, devadatto paṭipajjī”ti.

Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi—

“bhūtapubbaṁ, bhikkhave, araññāyatane mahāsarasī.

Taṁ nāgā upanissāya vihariṁsu.

Te taṁ sarasiṁ ogāhetvā, soṇḍāya bhisamuḷālaṁ abbuhitvā, suvikkhālitaṁ vikkhāletvā, akaddamaṁ saṅkhāditvā ajjhoharanti.

Tesaṁ taṁ vaṇṇāya ceva hoti, balāya ca.

Na ca tatonidānaṁ maraṇaṁ vā nigacchanti, maraṇamattaṁ vā dukkhaṁ.

Tesaṁyeva kho pana, bhikkhave, mahānāgānaṁ anusikkhamānā taruṇā bhiṅkacchāpā.

Te taṁ sarasiṁ ogāhetvā, soṇḍāya bhisamuḷālaṁ abbuhitvā, na suvikkhālitaṁ vikkhāletvā, sakaddamaṁ saṅkhāditvā, ajjhoharanti.

Tesaṁ taṁ neva vaṇṇāya hoti, na balāya.

Tatonidānañca maraṇaṁ vā nigacchanti, maraṇamattaṁ vā dukkhaṁ.

Evameva kho, bhikkhave, devadatto mamānukrubbaṁ kapaṇo marissatīti.

Mahāvarāhassa mahiṁ vikrubbato,

Bhisaṁ ghasānassa nadīsu jaggato;

Bhiṅkova paṅkaṁ abhibhakkhayitvā,

Mamānukrubbaṁ kapaṇo marissatīti.

Aṭṭhahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato bhikkhu dūteyyaṁ gantumarahati.

Katamehi aṭṭhahi?

Idha, bhikkhave, bhikkhu sotā ca hoti, sāvetā ca, uggahetā ca, dhāretā ca, viññātā ca, viññāpetā ca, kusalo ca sahitāsahitassa, no ca kalahakārako—

imehi kho, bhikkhave, aṭṭhahaṅgehi samannāgato bhikkhu dūteyyaṁ gantumarahati.

Aṭṭhahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato sāriputto dūteyyaṁ gantumarahati.

Katamehi aṭṭhahi?