上座部律藏犍度（巴利原文）

Addasāsuṁ kho te hatthibhaṇḍā bhagavantaṁ taṁ racchaṁ paṭipannaṁ.

Disvāna nāḷāgiriṁ hatthiṁ muñcitvā taṁ racchaṁ paṭipādesuṁ.

Addasā kho nāḷāgiri hatthī bhagavantaṁ dūratova āgacchantaṁ.

Disvāna soṇḍaṁ ussāpetvā pahaṭṭhakaṇṇavālo yena bhagavā tena abhidhāvi.

Addasāsuṁ kho te bhikkhū nāḷāgiriṁ hatthiṁ dūratova āgacchantaṁ.

Disvāna bhagavantaṁ etadavocuṁ—

“ayaṁ, bhante, nāḷāgiri hatthī caṇḍo manussaghātako imaṁ racchaṁ paṭipanno.

Paṭikkamatu, bhante, bhagavā;

paṭikkamatu sugato”ti.

“Āgacchatha, bhikkhave, mā bhāyittha.

Aṭṭhānametaṁ, bhikkhave, anavakāso, yaṁ parūpakkamena tathāgataṁ jīvitā voropeyya.

Anupakkamena, bhikkhave, tathāgatā parinibbāyantī”ti.

Dutiyampi kho te bhikkhū …pe…

tatiyampi kho te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ—

“ayaṁ, bhante, nāḷāgiri hatthī caṇḍo manussaghātako imaṁ racchaṁ paṭipanno.

Paṭikkamatu, bhante, bhagavā;

paṭikkamatu sugato”ti.

“Āgacchatha, bhikkhave, mā bhāyittha.

Aṭṭhānametaṁ, bhikkhave, anavakāso, yaṁ parūpakkamena tathāgataṁ jīvitā voropeyya.

Anupakkamena, bhikkhave, tathāgatā parinibbāyantī”ti.

Tena kho pana samayena manussā pāsādesupi hammiyesupi chadanesupi āruḷhā acchanti.

Tattha ye te manussā assaddhā appasannā dubbuddhino, te evamāhaṁsu—

“abhirūpo vata, bho, mahāsamaṇo nāgena viheṭhīyissatī”ti.

Ye pana te manussā saddhā pasannā paṇḍitā byattā buddhimanto, te evamāhaṁsu—

“nacirassaṁ vata, bho, nāgo nāgena saṅgāmessatī”ti.

Atha kho bhagavā nāḷāgiriṁ hatthiṁ mettena cittena phari.

Atha kho nāḷāgiri hatthī bhagavato mettena cittena phuṭṭho soṇḍaṁ oropetvā yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavato purato aṭṭhāsi.

Atha kho bhagavā dakkhiṇena hatthena nāḷāgirissa hatthissa kumbhaṁ parāmasanto nāḷāgiriṁ hatthiṁ imāhi gāthāhi ajjhabhāsi—

“Mā kuñjara nāgamāsado,

Dukkhañhi kuñjara nāgamāsado;

Na hi nāgahatassa kuñjara,

Sugati hoti ito paraṁ yato.

Mā ca mado mā ca pamādo,

Na hi pamattā sugatiṁ vajanti te;

Tvaññeva tathā karissasi,

Yena tvaṁ sugatiṁ gamissasī”ti.

Atha kho nāḷāgiri hatthī soṇḍāya bhagavato pādapaṁsūni gahetvā uparimuddhani ākiritvā paṭikuṭiyova osakki, yāva bhagavantaṁ addakkhi.

Atha kho nāḷāgiri hatthī hatthisālaṁ gantvā sake ṭhāne aṭṭhāsi.

Tathā danto ca pana nāḷāgiri hatthī ahosi.

Tena kho pana samayena manussā imaṁ gāthaṁ gāyanti—

“Daṇḍeneke damayanti,

aṅkusehi kasāhi ca;

Adaṇḍena asatthena,

nāgo danto mahesinā”ti.

Manussā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—

“yāva pāpo ayaṁ devadatto, alakkhiko, yatra hi nāma samaṇassa gotamassa evaṁmahiddhikassa evaṁmahānubhāvassa vadhāya parakkamissatī”ti.

Devadattassa lābhasakkāro parihāyi.

Bhagavato ca lābhasakkāro abhivaḍḍhi.

2.6. Pañcavatthuyācanakathā

Tena kho pana samayena devadatto parihīnalābhasakkāro sapariso kulesu viññāpetvā viññāpetvā bhuñjati.

Manussā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—

“kathañhi nāma samaṇā sakyaputtiyā kulesu viññāpetvā viññāpetvā bhuñjissanti.

Kassa sampannaṁ na manāpaṁ, kassa sāduṁ na ruccatī”ti.

Assosuṁ kho bhikkhū tesaṁ manussānaṁ ujjhāyantānaṁ khiyyantānaṁ vipācentānaṁ.

Ye te bhikkhū appicchā …pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—

“kathañhi nāma devadatto sapariso kulesu viññāpetvā viññāpetvā bhuñjissatī”ti.

Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ …pe…

“saccaṁ kira tvaṁ, devadatta, sapariso kulesu viññāpetvā viññāpetvā bhuñjasī”ti?

“Saccaṁ, bhagavā”ti …pe…

vigarahitvā …pe…

dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi—

“tena hi, bhikkhave, bhikkhūnaṁ kulesu tikabhojanaṁ paññapessāmi tayo atthavase paṭicca—

dummaṅkūnaṁ puggalānaṁ niggahāya;

pesalānaṁ bhikkhūnaṁ phāsuvihārāya, ‘mā pāpicchā pakkhaṁ nissāya saṅghaṁ bhindeyyun’ti;

kulānuddayāya ca.

Gaṇabhojane yathādhammo kāretabbo”ti.

Atha kho devadatto yena kokāliko kaṭamodakatissako khaṇḍadeviyā putto samuddadatto tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā kokālikaṁ kaṭamodakatissakaṁ khaṇḍadeviyā puttaṁ samuddadattaṁ etadavoca—

“etha, mayaṁ, āvuso, samaṇassa gotamassa saṅghabhedaṁ karissāma cakkabhedan”ti.

Evaṁ vutte, kokāliko devadattaṁ etadavoca—

“samaṇo kho, āvuso, gotamo mahiddhiko mahānubhāvo.

Kathaṁ mayaṁ samaṇassa gotamassa saṅghabhedaṁ karissāma cakkabhedan”ti?

“Etha, mayaṁ, āvuso, samaṇaṁ gotamaṁ upasaṅkamitvā pañca vatthūni yācissāma—

‘bhagavā, bhante, anekapariyāyena appicchassa santuṭṭhassa sallekhassa dhutassa pāsādikassa apacayassa vīriyārambhassa vaṇṇavādī.

Imāni, bhante, pañca vatthūni anekapariyāyena appicchatāya santuṭṭhiyā sallekhāya dhutatāya pāsādikatāya apacayāya vīriyārambhāya saṁvattanti.

Sādhu, bhante, bhikkhū yāvajīvaṁ āraññikā assu; yo gāmantaṁ osareyya, vajjaṁ naṁ phuseyya.

Yāvajīvaṁ piṇḍapātikā assu; yo nimantanaṁ sādiyeyya, vajjaṁ naṁ phuseyya.

Yāvajīvaṁ paṁsukūlikā assu; yo gahapaticīvaraṁ sādiyeyya, vajjaṁ naṁ phuseyya.

Yāvajīvaṁ rukkhamūlikā assu; yo channaṁ upagaccheyya, vajjaṁ naṁ phuseyya.

Yāvajīvaṁ macchamaṁsaṁ na khādeyyuṁ; yo macchamaṁsaṁ khādeyya, vajjaṁ naṁ phuseyyā’ti.

Imāni pañca vatthūni samaṇo gotamo nānujānissati.

Te mayaṁ imehi pañcahi vatthūhi janaṁ saññāpessāmā”ti.

“Sakkā kho, āvuso, imehi pañcahi vatthūhi samaṇassa gotamassa saṅghabhedo kātuṁ cakkabhedo.

Lūkhappasannā hi, āvuso, manussā”ti.

Atha kho devadatto sapariso yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.

Ekamantaṁ nisinno kho devadatto bhagavantaṁ etadavoca—

“bhagavā, bhante, anekapariyāyena appicchassa santuṭṭhassa sallekhassa dhutassa pāsādikassa apacayassa vīriyārambhassa vaṇṇavādī.

Imāni, bhante, pañca vatthūni anekapariyāyena appicchatāya santuṭṭhiyā sallekhāya dhutatāya pāsādikatāya apacayāya vīriyārambhāya saṁvattanti.

Sādhu, bhante, bhikkhū yāvajīvaṁ āraññikā assu; yo gāmantaṁ osareyya, vajjaṁ naṁ phuseyya.

Yāvajīvaṁ piṇḍapātikā assu; yo nimantanaṁ sādiyeyya, vajjaṁ naṁ phuseyya.

Yāvajīvaṁ paṁsukūlikā assu; yo gahapaticīvaraṁ sādiyeyya, vajjaṁ naṁ phuseyya.

Yāvajīvaṁ rukkhamūlikā assu; yo channaṁ upagaccheyya, vajjaṁ naṁ phuseyya.

Yāvajīvaṁ macchamaṁsaṁ na khādeyyuṁ; yo macchamaṁsaṁ khādeyya, vajjaṁ naṁ phuseyyā”ti.

“Alaṁ, devadatta.

Yo icchati, āraññiko hotu; yo icchati, gāmante viharatu.

Yo icchati, piṇḍapātiko hotu; yo icchati, nimantanaṁ sādiyatu.

Yo icchati, paṁsukūliko hotu; yo icchati, gahapaticīvaraṁ sādiyatu.

Aṭṭhamāse kho mayā, devadatta, rukkhamūlasenāsanaṁ anuññātaṁ;

tikoṭiparisuddhaṁ macchamaṁsaṁ—

adiṭṭhaṁ, assutaṁ, aparisaṅkitan”ti.

Atha kho devadatto—

“na bhagavā imāni pañca vatthūni anujānātī”ti—

haṭṭho udaggo sapariso uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.

Atha kho devadatto sapariso rājagahaṁ pavisitvā pañcahi vatthūhi janaṁ saññāpesi—

“mayaṁ, āvuso, samaṇaṁ gotamaṁ upasaṅkamitvā pañca vatthūni yācimhā—

‘bhagavā, bhante, anekapariyāyena appicchassa …pe…

vīriyārambhassa vaṇṇavādī.

Imāni, bhante, pañca vatthūni anekapariyāyena appicchatāya …pe…

vīriyārambhāya saṁvattanti.

Sādhu, bhante, bhikkhū yāvajīvaṁ āraññikā assu; yo gāmantaṁ osareyya, vajjaṁ naṁ phuseyya …pe…

yāvajīvaṁ macchamaṁsaṁ na khādeyyuṁ; yo macchamaṁsaṁ khādeyya, vajjaṁ naṁ phuseyyā’ti.

Imāni pañca vatthūni samaṇo gotamo nānujānāti.

Te mayaṁ imehi pañcahi vatthūhi samādāya vattāmā”ti.

Tattha ye te manussā assaddhā appasannā dubbuddhino, te evamāhaṁsu—

“ime kho samaṇā sakyaputtiyā dhutā sallekhavuttino.

Samaṇo pana gotamo bāhulliko bāhullāya cetetī”ti.

Ye pana te manussā saddhā pasannā paṇḍitā byattā buddhimanto, te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—

“kathañhi nāma devadatto bhagavato saṅghabhedāya parakkamissati cakkabhedāyā”ti.

Assosuṁ kho bhikkhū tesaṁ manussānaṁ ujjhāyantānaṁ khiyyantānaṁ vipācentānaṁ.

Ye te bhikkhū appicchā …pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—

“kathañhi nāma devadatto saṅghabhedāya parakkamissati cakkabhedāyā”ti.