上座部律藏犍度（巴利原文）

“brahmajālaṁ, āvuso ānanda, kattha bhāsitan”ti?

“Antarā ca, bhante, rājagahaṁ antarā ca nāḷandaṁ rājāgārake ambalaṭṭhikāyā”ti.

“Kaṁ ārabbhā”ti?

“Suppiyañca paribbājakaṁ brahmadattañca māṇavan”ti.

Atha kho āyasmā mahākassapo āyasmantaṁ ānandaṁ brahmajālassa nidānampi pucchi, puggalampi pucchi.

“Sāmaññaphalaṁ panāvuso ānanda, kattha bhāsitan”ti?

“Rājagahe, bhante, jīvakambavane”ti.

“Kena saddhin”ti?

“Ajātasattunā vedehiputtena saddhin”ti.

Atha kho āyasmā mahākassapo āyasmantaṁ ānandaṁ sāmaññaphalassa nidānampi pucchi, puggalampi pucchi.

Eteneva upāyena pañcapi nikāye pucchi.

Puṭṭho puṭṭho āyasmā ānando vissajjesi.

2. Khuddānukhuddakasikkhāpadakathā

Atha kho āyasmā ānando there bhikkhū etadavoca—

“bhagavā maṁ, bhante, parinibbānakāle evamāha—

‘ākaṅkhamāno, ānanda, saṅgho mamaccayena khuddānukhuddakāni sikkhāpadāni samūhaneyyā’”ti.

“Pucchi pana tvaṁ, āvuso ānanda, bhagavantaṁ—

‘katamāni pana, bhante, khuddānukhuddakāni sikkhāpadānī’”ti?

“Na khohaṁ, bhante, bhagavantaṁ pucchiṁ—

‘katamāni pana, bhante, khuddānukhuddakāni sikkhāpadānī’”ti.

Ekacce therā evamāhaṁsu—

“cattāri pārājikāni ṭhapetvā, avasesāni khuddānukhuddakāni sikkhāpadānī”ti.

Ekacce therā evamāhaṁsu—

“cattāri pārājikāni ṭhapetvā, terasa saṅghādisese ṭhapetvā, avasesāni khuddānukhuddakāni sikkhāpadānī”ti.

Ekacce therā evamāhaṁsu—

“cattāri pārājikāni ṭhapetvā, terasa saṅghādisese ṭhapetvā, dve aniyate ṭhapetvā, avasesāni khuddānukhuddakāni sikkhāpadānī”ti.

Ekacce therā evamāhaṁsu—

“cattāri pārājikāni ṭhapetvā, terasa saṅghādisese ṭhapetvā, dve aniyate ṭhapetvā, tiṁsa nissaggiye pācittiye ṭhapetvā, avasesāni khuddānukhuddakāni sikkhāpadānī”ti.

Ekacce therā evamāhaṁsu—

“cattāri pārājikāni ṭhapetvā, terasa saṅghādisese ṭhapetvā, dve aniyate ṭhapetvā, tiṁsa nissaggiye pācittiye ṭhapetvā, dvenavuti pācittiye ṭhapetvā, avasesāni khuddānukhuddakāni sikkhāpadānī”ti.

Ekacce therā evamāhaṁsu—

“cattāri pārājikāni ṭhapetvā, terasa saṅghādisese ṭhapetvā, dve aniyate ṭhapetvā, tiṁsa nissaggiye pācittiye ṭhapetvā, dvenavuti pācittiye ṭhapetvā, cattāro pāṭidesanīye ṭhapetvā, avasesāni khuddānukhuddakāni sikkhāpadānī”ti.

Atha kho āyasmā mahākassapo saṅghaṁ ñāpesi—

“Suṇātu me, āvuso, saṅgho.

Santamhākaṁ sikkhāpadāni gihigatāni.

Gihinopi jānanti—

‘idaṁ vo samaṇānaṁ sakyaputtiyānaṁ kappati, idaṁ vo na kappatī’ti.

Sace mayaṁ khuddānukhuddakāni sikkhāpadāni samūhanissāma, bhavissanti vattāro—

‘dhūmakālikaṁ samaṇena gotamena sāvakānaṁ sikkhāpadaṁ paññattaṁ.

Yāvimesaṁ satthā aṭṭhāsi tāvime sikkhāpadesu sikkhiṁsu.

Yato imesaṁ satthā parinibbuto, na dānime sikkhāpadesu sikkhantī’ti.

Yadi saṅghassa pattakallaṁ, saṅgho apaññattaṁ nappaññapeyya, paññattaṁ na samucchindeyya, yathāpaññattesu sikkhāpadesu samādāya vatteyya.

Esā ñatti.

Suṇātu me, āvuso, saṅgho.

Santamhākaṁ sikkhāpadāni gihigatāni.

Gihinopi jānanti—

‘idaṁ vo samaṇānaṁ sakyaputtiyānaṁ kappati, idaṁ vo na kappatī’ti.

Sace mayaṁ khuddānukhuddakāni sikkhāpadāni samūhanissāma, bhavissanti vattāro—

‘dhūmakālikaṁ samaṇena gotamena sāvakānaṁ sikkhāpadaṁ paññattaṁ.

Yāvimesaṁ satthā aṭṭhāsi tāvime sikkhāpadesu sikkhiṁsu.

Yato imesaṁ satthā parinibbuto, na dānime sikkhāpadesu sikkhantī’ti.

Saṅgho apaññattaṁ nappaññapeti, paññattaṁ na samucchindati, yathāpaññattesu sikkhāpadesu samādāya vattati.

Yassāyasmato khamati apaññattassa appaññāpanā, paññattassa asamucchedo, yathāpaññattesu sikkhāpadesu samādāya vattanā, so tuṇhassa;

yassa nakkhamati, so bhāseyya.

Saṅgho apaññattaṁ nappaññapeti, paññattaṁ na samucchindati, yathāpaññattesu sikkhāpadesu samādāya vattati.

Khamati saṅghassa, tasmā tuṇhī, evametaṁ dhārayāmī”ti.

Atha kho therā bhikkhū āyasmantaṁ ānandaṁ etadavocuṁ—

“idaṁ te, āvuso ānanda, dukkaṭaṁ, yaṁ tvaṁ bhagavantaṁ na pucchi—‘katamāni pana, bhante, khuddānukhuddakāni sikkhāpadānī’ti.

Desehi taṁ dukkaṭan”ti.

“Ahaṁ kho, bhante, assatiyā bhagavantaṁ na pucchiṁ—‘katamāni pana, bhante, khuddānukhuddakāni sikkhāpadānī’ti.

Nāhaṁ taṁ dukkaṭaṁ passāmi, api cāyasmantānaṁ saddhāya desemi taṁ dukkaṭan”ti.

“Idampi te, āvuso ānanda, dukkaṭaṁ, yaṁ tvaṁ bhagavato vassikasāṭikaṁ akkamitvā sibbesi.

Desehi taṁ dukkaṭan”ti.

“Ahaṁ kho, bhante, na agāravena bhagavato vassikasāṭikaṁ akkamitvā sibbesiṁ.

Nāhaṁ taṁ dukkaṭaṁ passāmi, api cāyasmantānaṁ saddhāya desemi taṁ dukkaṭan”ti.

“Idampi te, āvuso ānanda, dukkaṭaṁ, yaṁ tvaṁ mātugāmehi bhagavato sarīraṁ paṭhamaṁ vandāpesi, tāsaṁ rodantīnaṁ bhagavato sarīraṁ assukena makkhitaṁ.

Desehi taṁ dukkaṭan”ti.

“Ahaṁ kho, bhante—māyimāsaṁ vikāle ahesunti—mātugāmehi bhagavato sarīraṁ paṭhamaṁ vandāpesiṁ.

Nāhaṁ taṁ dukkaṭaṁ passāmi, api cāyasmantānaṁ saddhāya desemi taṁ dukkaṭan”ti.

“Idampi te, āvuso ānanda, dukkaṭaṁ, yaṁ tvaṁ bhagavatā oḷārike nimitte kayiramāne, oḷārike obhāse kayiramāne, na bhagavantaṁ yāci—

‘tiṭṭhatu bhagavā kappaṁ, tiṭṭhatu sugato kappaṁ, bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānan’ti.

Desehi taṁ dukkaṭan”ti.

“Ahaṁ kho, bhante, mārena pariyuṭṭhitacitto na bhagavantaṁ yāciṁ—

‘tiṭṭhatu bhagavā kappaṁ, tiṭṭhatu sugato kappaṁ, bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānan’ti.

Nāhaṁ taṁ dukkaṭaṁ passāmi, api cāyasmantānaṁ saddhāya desemi taṁ dukkaṭan”ti.

“Idampi te, āvuso ānanda, dukkaṭaṁ yaṁ tvaṁ mātugāmassa tathāgatappavedite dhammavinaye pabbajjaṁ ussukkaṁ akāsi.

Desehi taṁ dukkaṭan”ti.

“Ahaṁ kho, bhante, ayaṁ mahāpajāpati gotamī bhagavato mātucchā āpādikā posikā khīrassa dāyikā bhagavantaṁ janettiyā kālaṅkatāya thaññaṁ pāyesīti mātugāmassa tathāgatappavedite dhammavinaye pabbajjaṁ ussukkaṁ akāsiṁ.

Nāhaṁ taṁ dukkaṭaṁ passāmi, api cāyasmantānaṁ saddhāya desemi taṁ dukkaṭan”ti.

Tena kho pana samayena āyasmā purāṇo dakkhiṇāgirismiṁ cārikaṁ carati mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ pañcamattehi bhikkhusatehi.

Atha kho āyasmā purāṇo therehi bhikkhūhi dhamme ca vinaye ca saṅgīte dakkhiṇāgirismiṁ yathābhirantaṁ viharitvā yena rājagahaṁ yena veḷuvanaṁ kalandakanivāpo yena therā bhikkhū tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā therehi bhikkhūhi saddhiṁ paṭisammoditvā ekamantaṁ nisīdi.

Ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ purāṇaṁ therā bhikkhū etadavocuṁ—

“therehi, āvuso purāṇa, dhammo ca vinayo ca saṅgīto.

Upehi taṁ saṅgītin”ti.

“Susaṅgītāvuso, therehi dhammo ca vinayo ca.

Api ca yatheva mayā bhagavato sammukhā sutaṁ, sammukhā paṭiggahitaṁ, tathevāhaṁ dhāressāmī”ti.

3. Brahmadaṇḍakathā

Atha kho āyasmā ānando there bhikkhū etadavoca—

“bhagavā maṁ, bhante, parinibbānakāle evamāha—

‘tena hānanda, saṅgho mamaccayena channassa bhikkhuno brahmadaṇḍaṁ āṇāpetū’”ti.

“Pucchi pana tvaṁ, āvuso ānanda, bhagavantaṁ—

‘katamo pana, bhante, brahmadaṇḍo’”ti?

“Pucchiṁ khohaṁ, bhante, bhagavantaṁ—

‘katamo pana, bhante, brahmadaṇḍo’ti?

‘Channo, ānanda, bhikkhu yaṁ iccheyya taṁ vadeyya.

Bhikkhūhi channo bhikkhu neva vattabbo, na ovaditabbo, nānusāsitabbo’”ti.

“Tena hāvuso ānanda, tvaṁyeva channassa bhikkhuno brahmadaṇḍaṁ āṇāpehī”ti.

“Kathāhaṁ, bhante, channassa bhikkhuno brahmadaṇḍaṁ āṇāpemi, caṇḍo so bhikkhu pharuso”ti?

“Tena hāvuso ānanda, bahukehi bhikkhūhi saddhiṁ gacchāhī”ti.

“Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā ānando therānaṁ bhikkhūnaṁ paṭissutvā mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ pañcamattehi bhikkhusatehi nāvāya ujjavanikāya kosambiṁ ujjavi, nāvāya paccorohitvā rañño udenassa uyyānassa avidūre aññatarasmiṁ rukkhamūle nisīdi.

Tena kho pana samayena rājā udeno uyyāne paricāresi saddhiṁ orodhena.

Assosi kho rañño udenassa orodho—

“amhākaṁ kira ācariyo ayyo ānando uyyānassa avidūre aññatarasmiṁ rukkhamūle nisinno”ti.

Atha kho rañño udenassa orodho rājānaṁ udenaṁ etadavoca—

“amhākaṁ kira, deva, ācariyo ayyo ānando uyyānassa avidūre aññatarasmiṁ rukkhamūle nisinno.

Icchāma mayaṁ, deva, ayyaṁ ānandaṁ passitun”ti.

“Tena hi tumhe samaṇaṁ ānandaṁ passathā”ti.

Atha kho rañño udenassa orodho yenāyasmā ānando tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṁ ānandaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.

Ekamantaṁ nisinnaṁ kho rañño udenassa orodhaṁ āyasmā ānando dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṁsesi.

Atha kho rañño udenassa orodho āyasmatā ānandena dhammiyā kathāya sandassito samādapito samuttejito sampahaṁsito āyasmato ānandassa pañca uttarāsaṅgasatāni pādāsi.

Atha kho rañño udenassa orodho āyasmato ānandassa bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā āyasmantaṁ ānandaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā yena rājā udeno tenupasaṅkami.

Addasā kho rājā udeno orodhaṁ dūratova āgacchantaṁ.

Disvāna orodhaṁ etadavoca—

“api nu kho tumhe samaṇaṁ ānandaṁ passitthā”ti?

“Apassimhā kho mayaṁ, deva, ayyaṁ ānandan”ti.

“Api nu tumhe samaṇassa ānandassa kiñci adatthā”ti?

“Adamhā kho mayaṁ, deva, ayyassa ānandassa pañca uttarāsaṅgasatānī”ti.

Rājā udeno ujjhāyati khiyyati vipāceti—

“kathañhi nāma samaṇo ānando tāva bahuṁ cīvaraṁ paṭiggahessati.

Dussavāṇijjaṁ vā samaṇo ānando karissati, paggāhikasālaṁ vā pasāressatī”ti.