相应部第 45 相应

Saṁyutta Nikāya 45.160

12. Balakaraṇīyavagga

Nadīsutta

“Seyyathāpi, bhikkhave, gaṅgā nadī pācīnaninnā pācīnapoṇā pācīnapabbhārā.

Atha mahājanakāyo āgaccheyya kuddālapiṭakaṁ ādāya:

‘mayaṁ imaṁ gaṅgaṁ nadiṁ pacchāninnaṁ karissāma pacchāpoṇaṁ pacchāpabbhāran’ti.

Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,

api nu so mahājanakāyo gaṅgaṁ nadiṁ pacchāninnaṁ kareyya pacchāpoṇaṁ pacchāpabbhāran”ti?

“No hetaṁ, bhante”.

“Taṁ kissa hetu”?

“Gaṅgā, bhante, nadī pācīnaninnā pācīnapoṇā pācīnapabbhārā.

Sā na sukarā pacchāninnaṁ kātuṁ pacchāpoṇaṁ pacchāpabbhāraṁ.

Yāvadeva pana so mahājanakāyo kilamathassa vighātassa bhāgī assā”ti.

“Evameva kho, bhikkhave, bhikkhuṁ ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bhāventaṁ ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bahulīkarontaṁ rājāno vā rājamahāmattā vā mittā vā amaccā vā ñātī vā ñātisālohitā vā bhogehi abhihaṭṭhuṁ pavāreyyuṁ:

‘ehambho purisa, kiṁ te ime kāsāvā anudahanti,

kiṁ muṇḍo kapālamanusaṁcarasi.

Ehi, hīnāyāvattitvā bhoge ca bhuñjassu, puññāni ca karohī’ti.

So vata, bhikkhave, bhikkhu ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bhāvento ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bahulīkaronto sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattissatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.

Taṁ kissa hetu?

Yañhi taṁ, bhikkhave, cittaṁ dīgharattaṁ vivekaninnaṁ vivekapoṇaṁ vivekapabbhāraṁ taṁ vata hīnāyāvattissatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bhāveti ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bahulīkaroti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṁ bhāveti vivekanissitaṁ …pe… sammāsamādhiṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ …

evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bhāveti, ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bahulīkarotī”ti.

(Yadapi balakaraṇīyaṁ, tadapi vitthāretabbaṁ.)

Dvādasamaṁ.

Balakaraṇīyavaggo chaṭṭho.

Tassuddānaṁ

Balaṁ bījañca nāgo ca,

rukkho kumbhena sūkiyā;

Ākāsena ca dve meghā,

nāvā āgantukā nadīti.