长部第 33 经

Cattāro āhārā—

kabaḷīkāro āhāro oḷāriko vā sukhumo vā, phasso dutiyo, manosañcetanā tatiyā, viññāṇaṁ catutthaṁ.

Catasso viññāṇaṭṭhitiyo.

Rūpūpāyaṁ vā, āvuso, viññāṇaṁ tiṭṭhamānaṁ tiṭṭhati rūpārammaṇaṁ rūpappatiṭṭhaṁ nandūpasecanaṁ vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjati;

vedanūpāyaṁ vā āvuso …

saññūpāyaṁ vā, āvuso …pe…

saṅkhārūpāyaṁ vā, āvuso, viññāṇaṁ tiṭṭhamānaṁ tiṭṭhati saṅkhārārammaṇaṁ saṅkhārappatiṭṭhaṁ nandūpasecanaṁ vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjati.

Cattāri agatigamanāni—

chandāgatiṁ gacchati, dosāgatiṁ gacchati, mohāgatiṁ gacchati, bhayāgatiṁ gacchati.

Cattāro taṇhuppādā—

cīvarahetu vā, āvuso, bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati;

piṇḍapātahetu vā, āvuso, bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati;

senāsanahetu vā, āvuso, bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati;

itibhavābhavahetu vā, āvuso, bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati.

Catasso paṭipadā—

dukkhā paṭipadā dandhābhiññā, dukkhā paṭipadā khippābhiññā, sukhā paṭipadā dandhābhiññā, sukhā paṭipadā khippābhiññā.

Aparāpi catasso paṭipadā—

akkhamā paṭipadā, khamā paṭipadā, damā paṭipadā, samā paṭipadā.

Cattāri dhammapadāni—

anabhijjhā dhammapadaṁ, abyāpādo dhammapadaṁ, sammāsati dhammapadaṁ, sammāsamādhi dhammapadaṁ.

Cattāri dhammasamādānāni—

atthāvuso, dhammasamādānaṁ paccuppannadukkhañceva āyatiñca dukkhavipākaṁ.

Atthāvuso, dhammasamādānaṁ paccuppannadukkhaṁ āyatiṁ sukhavipākaṁ.

Atthāvuso, dhammasamādānaṁ paccuppannasukhaṁ āyatiṁ dukkhavipākaṁ.

Atthāvuso, dhammasamādānaṁ paccuppannasukhañceva āyatiñca sukhavipākaṁ.

Cattāro dhammakkhandhā—

sīlakkhandho, samādhikkhandho, paññākkhandho, vimuttikkhandho.

Cattāri balāni—

vīriyabalaṁ, satibalaṁ, samādhibalaṁ, paññābalaṁ.

Cattāri adhiṭṭhānāni—

paññādhiṭṭhānaṁ, saccādhiṭṭhānaṁ, cāgādhiṭṭhānaṁ, upasamādhiṭṭhānaṁ.

Cattāri pañhabyākaraṇāni—

ekaṁsabyākaraṇīyo pañho, paṭipucchābyākaraṇīyo pañho, vibhajjabyākaraṇīyo pañho, ṭhapanīyo pañho.

Cattāri kammāni—

atthāvuso, kammaṁ kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ.

Atthāvuso, kammaṁ sukkaṁ sukkavipākaṁ.

Atthāvuso, kammaṁ kaṇhasukkaṁ kaṇhasukkavipākaṁ.

Atthāvuso, kammaṁ akaṇhaasukkaṁ akaṇhaasukkavipākaṁ kammakkhayāya saṁvattati.

Cattāro sacchikaraṇīyā dhammā—

pubbenivāso satiyā sacchikaraṇīyo;

sattānaṁ cutūpapāto cakkhunā sacchikaraṇīyo;

aṭṭha vimokkhā kāyena sacchikaraṇīyā;

āsavānaṁ khayo paññāya sacchikaraṇīyo.

Cattāro oghā—

kāmogho, bhavogho, diṭṭhogho, avijjogho.

Cattāro yogā—

kāmayogo, bhavayogo, diṭṭhiyogo, avijjāyogo.

Cattāro visaññogā—

kāmayogavisaññogo, bhavayogavisaññogo, diṭṭhiyogavisaññogo, avijjāyogavisaññogo.

Cattāro ganthā—

abhijjhā kāyagantho, byāpādo kāyagantho, sīlabbataparāmāso kāyagantho, idaṁsaccābhiniveso kāyagantho.

Cattāri upādānāni—

kāmupādānaṁ, diṭṭhupādānaṁ, sīlabbatupādānaṁ, attavādupādānaṁ.

Catasso yoniyo—

aṇḍajayoni, jalābujayoni, saṁsedajayoni, opapātikayoni.

Catasso gabbhāvakkantiyo.

Idhāvuso, ekacco asampajāno mātukucchiṁ okkamati, asampajāno mātukucchismiṁ ṭhāti, asampajāno mātukucchimhā nikkhamati, ayaṁ paṭhamā gabbhāvakkanti.

Puna caparaṁ, āvuso, idhekacco sampajāno mātukucchiṁ okkamati, asampajāno mātukucchismiṁ ṭhāti, asampajāno mātukucchimhā nikkhamati, ayaṁ dutiyā gabbhāvakkanti.

Puna caparaṁ, āvuso, idhekacco sampajāno mātukucchiṁ okkamati, sampajāno mātukucchismiṁ ṭhāti, asampajāno mātukucchimhā nikkhamati, ayaṁ tatiyā gabbhāvakkanti.

Puna caparaṁ, āvuso, idhekacco sampajāno mātukucchiṁ okkamati, sampajāno mātukucchismiṁ ṭhāti, sampajāno mātukucchimhā nikkhamati, ayaṁ catutthā gabbhāvakkanti.

Cattāro attabhāvapaṭilābhā.

Atthāvuso, attabhāvapaṭilābho, yasmiṁ attabhāvapaṭilābhe attasañcetanāyeva kamati, no parasañcetanā.

Atthāvuso, attabhāvapaṭilābho, yasmiṁ attabhāvapaṭilābhe parasañcetanāyeva kamati, no attasañcetanā.

Atthāvuso, attabhāvapaṭilābho, yasmiṁ attabhāvapaṭilābhe attasañcetanā ceva kamati parasañcetanā ca.

Atthāvuso, attabhāvapaṭilābho, yasmiṁ attabhāvapaṭilābhe neva attasañcetanā kamati, no parasañcetanā.

Catasso dakkhiṇāvisuddhiyo.

Atthāvuso, dakkhiṇā dāyakato visujjhati no paṭiggāhakato.

Atthāvuso, dakkhiṇā paṭiggāhakato visujjhati no dāyakato.

Atthāvuso, dakkhiṇā neva dāyakato visujjhati no paṭiggāhakato.

Atthāvuso, dakkhiṇā dāyakato ceva visujjhati paṭiggāhakato ca.

Cattāri saṅgahavatthūni—

dānaṁ, peyyavajjaṁ, atthacariyā, samānattatā.

Cattāro anariyavohārā—

musāvādo, pisuṇāvācā, pharusāvācā, samphappalāpo.

Cattāro ariyavohārā—

musāvādā veramaṇī, pisuṇāya vācāya veramaṇī, pharusāya vācāya veramaṇī, samphappalāpā veramaṇī.

Aparepi cattāro anariyavohārā—

adiṭṭhe diṭṭhavāditā, assute sutavāditā, amute mutavāditā, aviññāte viññātavāditā.

Aparepi cattāro ariyavohārā—

adiṭṭhe adiṭṭhavāditā, assute assutavāditā, amute amutavāditā, aviññāte aviññātavāditā.

Aparepi cattāro anariyavohārā—

diṭṭhe adiṭṭhavāditā, sute assutavāditā, mute amutavāditā, viññāte aviññātavāditā.

Aparepi cattāro ariyavohārā—

diṭṭhe diṭṭhavāditā, sute sutavāditā, mute mutavāditā, viññāte viññātavāditā.

Cattāro puggalā.

Idhāvuso, ekacco puggalo attantapo hoti attaparitāpanānuyogamanuyutto.

Idhāvuso, ekacco puggalo parantapo hoti paraparitāpanānuyogamanuyutto.

Idhāvuso, ekacco puggalo attantapo ca hoti attaparitāpanānuyogamanuyutto, parantapo ca paraparitāpanānuyogamanuyutto.

Idhāvuso, ekacco puggalo neva attantapo hoti na attaparitāpanānuyogamanuyutto na parantapo na paraparitāpanānuyogamanuyutto.

So anattantapo aparantapo diṭṭheva dhamme nicchāto nibbuto sītībhūto sukhappaṭisaṁvedī brahmabhūtena attanā viharati.

Aparepi cattāro puggalā.

Idhāvuso, ekacco puggalo attahitāya paṭipanno hoti no parahitāya.

Idhāvuso, ekacco puggalo parahitāya paṭipanno hoti no attahitāya.

Idhāvuso, ekacco puggalo neva attahitāya paṭipanno hoti no parahitāya.

Idhāvuso, ekacco puggalo attahitāya ceva paṭipanno hoti parahitāya ca.

Aparepi cattāro puggalā—

tamo tamaparāyano, tamo jotiparāyano, joti tamaparāyano, joti jotiparāyano.

Aparepi cattāro puggalā—

samaṇamacalo, samaṇapadumo, samaṇapuṇḍarīko, samaṇesu samaṇasukhumālo.

Ime kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cattāro dhammā sammadakkhātā;

tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṁ …pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ.

Paṭhamabhāṇavāro niṭṭhito.

5. Pañcaka

Atthi kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena pañca dhammā sammadakkhātā.

Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṁ …pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ.

Katame pañca?

Pañcakkhandhā.

Rūpakkhandho vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho.

Pañcupādānakkhandhā.

Rūpupādānakkhandho vedanupādānakkhandho saññupādānakkhandho saṅkhārupādānakkhandho viññāṇupādānakkhandho.

Pañca kāmaguṇā.

Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasañhitā rajanīyā,

sotaviññeyyā saddā …

ghānaviññeyyā gandhā …

jivhāviññeyyā rasā …

kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasañhitā rajanīyā.

Pañca gatiyo—

nirayo, tiracchānayoni, pettivisayo, manussā, devā.

Pañca macchariyāni—

āvāsamacchariyaṁ, kulamacchariyaṁ, lābhamacchariyaṁ, vaṇṇamacchariyaṁ, dhammamacchariyaṁ.