上座部大分别（巴利原文）

Theravāda Vinaya

Mahāvibhaṅga

Pārājikakaṇḍa

3. Tatiyapārājikasikkhāpada

Tena samayena buddho bhagavā vesāliyaṁ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ.

Tena kho pana samayena bhagavā bhikkhūnaṁ anekapariyāyena asubhakathaṁ katheti, asubhāya vaṇṇaṁ bhāsati, asubhabhāvanāya vaṇṇaṁ bhāsati, ādissa ādissa asubhasamāpattiyā vaṇṇaṁ bhāsati.

Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi—

“icchāmahaṁ, bhikkhave, addhamāsaṁ paṭisallīyituṁ.

Namhi kenaci upasaṅkamitabbo, aññatra ekena piṇḍapātanīhārakenā”ti.

“Evaṁ, bhante”ti, kho te bhikkhū bhagavato paṭissuṇitvā nāssudha koci bhagavantaṁ upasaṅkamati, aññatra ekena piṇḍapātanīhārakena.

Bhikkhū—“bhagavā kho anekapariyāyena asubhakathaṁ katheti, asubhāya vaṇṇaṁ bhāsati, asubhabhāvanāya vaṇṇaṁ bhāsati, ādissa ādissa asubhasamāpattiyā vaṇṇaṁ bhāsatī”ti,

te anekākāravokāraṁ asubhabhāvanānuyogamanuyuttā viharanti.

Te sakena kāyena aṭṭīyanti harāyanti jigucchanti.

Seyyathāpi nāma itthī vā puriso vā daharo yuvā maṇḍanakajātiko sīsaṁnhāto ahikuṇapena vā kukkurakuṇapena vā manussakuṇapena vā kaṇṭhe āsattena aṭṭīyeyya harāyeyya jiguccheyya;

evameva te bhikkhū sakena kāyena aṭṭīyantā harāyantā jigucchantā

attanāpi attānaṁ jīvitā voropenti, aññamaññampi jīvitā voropenti,

migalaṇḍikampi samaṇakuttakaṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadanti—

“sādhu no, āvuso, jīvitā voropehi.

Idaṁ te pattacīvaraṁ bhavissatī”ti.

Atha kho migalaṇḍiko samaṇakuttako pattacīvarehi bhaṭo sambahule bhikkhū jīvitā voropetvā lohitakaṁ asiṁ ādāya yena vaggumudā nadī tenupasaṅkami.

Atha kho migalaṇḍikassa samaṇakuttakassa lohitakaṁ taṁ asiṁ dhovantassa ahudeva kukkuccaṁ ahu vippaṭisāro—

“alābhā vata me, na vata me lābhā; dulladdhaṁ vata me, na vata me suladdhaṁ.

Bahuṁ vata mayā apuññaṁ pasutaṁ, yohaṁ bhikkhū sīlavante kalyāṇadhamme jīvitā voropesin”ti.

Atha kho aññatarā mārakāyikā devatā abhijjamāne udake āgantvā migalaṇḍikaṁ samaṇakuttakaṁ etadavoca—

“sādhu sādhu, sappurisa, lābhā te, sappurisa, suladdhaṁ te, sappurisa.

Bahuṁ tayā, sappurisa, puññaṁ pasutaṁ, yaṁ tvaṁ atiṇṇe tāresī”ti.

Atha kho migalaṇḍiko samaṇakuttako—

“lābhā kira me, suladdhaṁ kira me, bahuṁ kira mayā puññaṁ pasutaṁ, atiṇṇe kirāhaṁ tāremī”ti,

tiṇhaṁ asiṁ ādāya vihārena vihāraṁ pariveṇena pariveṇaṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadeti—

“ko atiṇṇo, kaṁ tāremī”ti?

Tattha ye te bhikkhū avītarāgā tesaṁ tasmiṁ samaye hotiyeva bhayaṁ hoti chambhitattaṁ hoti lomahaṁso.

Ye pana te bhikkhū vītarāgā tesaṁ tasmiṁ samaye na hoti bhayaṁ na hoti chambhitattaṁ na hoti lomahaṁso.

Atha kho migalaṇḍiko samaṇakuttako ekampi bhikkhuṁ ekāhena jīvitā voropesi, dvepi bhikkhū ekāhena jīvitā voropesi, tayopi bhikkhū ekāhena jīvitā voropesi, cattāropi bhikkhū ekāhena jīvitā voropesi, pañcapi bhikkhū ekāhena jīvitā voropesi, dasapi bhikkhū ekāhena jīvitā voropesi, vīsampi bhikkhū ekāhena jīvitā voropesi, tiṁsampi bhikkhū ekāhena jīvitā voropesi, cattālīsampi bhikkhū ekāhena jīvitā voropesi, paññāsampi bhikkhū ekāhena jīvitā voropesi, saṭṭhimpi bhikkhū ekāhena jīvitā voropesi.

Atha kho bhagavā tassa addhamāsassa accayena paṭisallānā vuṭṭhito āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi—

“kiṁ nu kho, ānanda, tanubhūto viya bhikkhusaṅgho”ti?

“Tathā hi pana, bhante, bhagavā bhikkhūnaṁ anekapariyāyena asubhakathaṁ katheti, asubhāya vaṇṇaṁ bhāsati, asubhabhāvanāya vaṇṇaṁ bhāsati, ādissa ādissa asubhasamāpattiyā vaṇṇaṁ bhāsati.

Te ca, bhante, bhikkhū— ‘bhagavā kho anekapariyāyena asubhakathaṁ katheti, asubhāya vaṇṇaṁ bhāsati, asubhabhāvanāya vaṇṇaṁ bhāsati, ādissa ādissa asubhasamāpattiyā vaṇṇaṁ bhāsatī’ti, te anekākāravokāraṁ asubhabhāvanānuyogamanuyuttā viharanti.

Te sakena kāyena aṭṭīyanti harāyanti jigucchanti.

Seyyathāpi nāma itthī vā puriso vā daharo yuvā maṇḍanakajātiko sīsaṁnhāto ahikuṇapena vā kukkurakuṇapena vā manussakuṇapena vā kaṇṭhe āsattena aṭṭīyeyya harāyeyya jiguccheyya;

evameva te bhikkhū sakena kāyena aṭṭīyantā harāyantā jigucchantā

attanāpi attānaṁ jīvitā voropenti, aññamaññampi jīvitā voropenti,

migalaṇḍikampi samaṇakuttakaṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadanti—

‘sādhu no, āvuso, jīvitā voropehi.

Idaṁ te pattacīvaraṁ bhavissatī’ti.

Atha kho, bhante, migalaṇḍiko samaṇakuttako pattacīvarehi bhaṭo ekampi bhikkhuṁ ekāhena jīvitā voropesi …pe… saṭṭhimpi bhikkhū ekāhena jīvitā voropesi.

Sādhu, bhante, bhagavā aññaṁ pariyāyaṁ ācikkhatu yathāyaṁ bhikkhusaṅgho aññāya saṇṭhaheyyā”ti.

“Tenahānanda, yāvatikā bhikkhū vesāliṁ upanissāya viharanti te sabbe upaṭṭhānasālāyaṁ sannipātehī”ti.

“Evaṁ, bhante”ti,

kho āyasmā ānando bhagavato paṭissuṇitvā yāvatikā bhikkhū vesāliṁ upanissāya viharanti te sabbe upaṭṭhānasālāyaṁ sannipātetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ etadavoca—

“sannipatito, bhante, bhikkhusaṅgho;

yassadāni, bhante, bhagavā kālaṁ maññatī”ti.

Atha kho bhagavā yena upaṭṭhānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi—

“Ayampi kho, bhikkhave, ānāpānassatisamādhi bhāvito bahulīkato santo ceva paṇīto ca asecanako ca sukho ca vihāro uppannuppanne ca pāpake akusale dhamme ṭhānaso antaradhāpeti vūpasameti.

Seyyathāpi, bhikkhave, gimhānaṁ pacchime māse uhataṁ rajojallaṁ tamenaṁ mahāakālamegho ṭhānaso antaradhāpeti vūpasameti;

evameva kho, bhikkhave, ānāpānassatisamādhi bhāvito bahulīkato santo ceva paṇīto ca asecanako ca sukho ca vihāro uppannuppanne ca pāpake akusale dhamme ṭhānaso antaradhāpeti vūpasameti.

Kathaṁ bhāvito ca, bhikkhave, ānāpānassatisamādhi kathaṁ bahulīkato santo ceva paṇīto ca asecanako ca sukho ca vihāro uppannuppanne ca pāpake akusale dhamme ṭhānaso antaradhāpeti vūpasameti?

Idha, bhikkhave, bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā nisīdati pallaṅkaṁ ābhujitvā ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā.

So satova assasati, sato passasati.

Dīghaṁ vā assasanto dīghaṁ assasāmīti pajānāti, dīghaṁ vā passasanto dīghaṁ passasāmīti pajānāti.

Rassaṁ vā assasanto rassaṁ assasāmīti pajānāti, rassaṁ vā passasanto rassaṁ passasāmīti pajānāti.

Sabbakāyappaṭisaṁvedī assasissāmīti sikkhati. Sabbakāyappaṭisaṁvedī passasissāmīti sikkhati.

Passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ assasissāmīti sikkhati. Passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ passasissāmīti sikkhati.

Pītippaṭisaṁvedī assasissāmīti sikkhati. Pītippaṭisaṁvedī passasissāmīti sikkhati.

Sukhappaṭisaṁvedī assasissāmīti sikkhati. Sukhappaṭisaṁvedī passasissāmīti sikkhati.

Cittasaṅkhārappaṭisaṁvedī assasissāmīti sikkhati. Cittasaṅkhārappaṭisaṁvedī passasissāmīti sikkhati.

Passambhayaṁ cittasaṅkhāraṁ assasissāmīti sikkhati. Passambhayaṁ cittasaṅkhāraṁ passasissāmīti sikkhati.

Cittappaṭisaṁvedī assasissāmīti sikkhati. Cittappaṭisaṁvedī passasissāmīti sikkhati.

Abhippamodayaṁ cittaṁ …pe…

samādahaṁ cittaṁ …pe…

vimocayaṁ cittaṁ …pe…

Aniccānupassī …pe…

virāgānupassī …pe…

nirodhānupassī …pe…

paṭinissaggānupassī assasissāmīti sikkhati. Paṭinissaggānupassī passasissāmīti sikkhati.

Evaṁ bhāvito kho, bhikkhave, ānāpānassatisamādhi evaṁ bahulīkato santo ceva paṇīto ca asecanako ca sukho ca vihāro uppannuppanne ca pāpake akusale dhamme ṭhānaso antaradhāpeti vūpasametī”ti.

Atha kho bhagavā etasmiṁ nidāne etasmiṁ pakaraṇe bhikkhusaṅghaṁ sannipātāpetvā bhikkhū paṭipucchi—

“saccaṁ kira, bhikkhave, bhikkhū attanāpi attānaṁ jīvitā voropenti, aññamaññampi jīvitā voropenti migalaṇḍikampi samaṇakuttakaṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadanti—

‘sādhu no, āvuso, jīvitā voropehi, idaṁ te pattacīvaraṁ bhavissatī’”ti?

“Saccaṁ, bhagavā”ti.

Vigarahi buddho bhagavā—

“ananucchavikaṁ, bhikkhave, tesaṁ bhikkhūnaṁ ananulomikaṁ appaṭirūpaṁ assāmaṇakaṁ akappiyaṁ akaraṇīyaṁ.

Kathañhi nāma te, bhikkhave, bhikkhū attanāpi attānaṁ jīvitā voropessanti, aññamaññampi jīvitā voropessanti, migalaṇḍikampi samaṇakuttakaṁ upasaṅkamitvā evaṁ vakkhanti—

‘sādhu no, āvuso, jīvitā voropehi, idaṁ te pattacīvaraṁ bhavissatī’ti.

Netaṁ, bhikkhave, appasannānaṁ vā pasādāya …pe…

evañca pana, bhikkhave, imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha—

“Yo pana bhikkhu sañcicca manussaviggahaṁ jīvitā voropeyya satthahārakaṁ vāssa pariyeseyya,

ayampi pārājiko hoti asaṁvāso”ti.

Evañcidaṁ bhagavatā bhikkhūnaṁ sikkhāpadaṁ paññattaṁ hoti.

Tena kho pana samayena aññataro upāsako gilāno hoti.

Tassa pajāpati abhirūpā hoti dassanīyā pāsādikā.

Chabbaggiyā bhikkhū tassā itthiyā paṭibaddhacittā honti.

Atha kho chabbaggiyānaṁ bhikkhūnaṁ etadahosi—

“sace kho so, āvuso, upāsako jīvissati na mayaṁ taṁ itthiṁ labhissāma.

Handa mayaṁ, āvuso, tassa upāsakassa maraṇavaṇṇaṁ saṁvaṇṇemā”ti.

Atha kho chabbaggiyā bhikkhū yena so upāsako tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā taṁ upāsakaṁ etadavocuṁ—

“tvaṁ khosi, upāsaka, katakalyāṇo katakusalo katabhīruttāṇo akatapāpo akataluddo akatakibbiso.

Kataṁ tayā kalyāṇaṁ, akataṁ tayā pāpaṁ.

Kiṁ tuyhiminā pāpakena dujjīvitena.

Mataṁ te jīvitā seyyo.

Ito tvaṁ kālaṅkato kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjissasi.

Tattha dibbehi pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāressasī”ti.

Atha kho so upāsako—

“saccaṁ kho ayyā āhaṁsu.

Ahañhi katakalyāṇo katakusalo katabhīruttāṇo akatapāpo akataluddo akatakibbiso.

Kataṁ mayā kalyāṇaṁ, akataṁ mayā pāpaṁ.

Kiṁ mayhiminā pāpakena dujjīvitena.

Mataṁ me jīvitā seyyo.

Ito ahaṁ kālaṅkato kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjissāmi.

Tattha dibbehi pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāressāmī”ti,

so asappāyāni ceva bhojanāni bhuñji asappāyāni ca khādanīyāni khādi asappāyāni ca sāyanīyāni sāyi asappāyāni ca pānāni pivi.

Tassa asappāyāni ceva bhojanāni bhuñjato asappāyāni ca khādanīyāni khādato asappāyāni ca sāyanīyāni sāyato asappāyāni ca pānāni pivato kharo ābādho uppajji.

So teneva ābādhena kālamakāsi.

Tassa pajāpati ujjhāyati khiyyati vipāceti—

“alajjino ime samaṇā sakyaputtiyā dussīlā musāvādino.

Ime hi nāma dhammacārino samacārino brahmacārino saccavādino sīlavanto kalyāṇadhammā paṭijānissanti.

Natthi imesaṁ sāmaññaṁ natthi imesaṁ brahmaññaṁ,

naṭṭhaṁ imesaṁ sāmaññaṁ naṭṭhaṁ imesaṁ brahmaññaṁ, kuto imesaṁ sāmaññaṁ kuto imesaṁ brahmaññaṁ, apagatā ime sāmaññā apagatā ime brahmaññā.

Ime me sāmikassa maraṇavaṇṇaṁ saṁvaṇṇesuṁ.

Imehi me sāmiko mārito”ti.

Aññepi manussā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—