上座部大分别（巴利原文）

Theravāda Vinaya

Mahāvibhaṅga

Pācittiyakaṇḍa

Musāvādavagga

7. Dhammadesanāsikkhāpada

Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

Tena kho pana samayena āyasmā udāyī sāvatthiyaṁ kulūpako hoti, bahukāni kulāni upasaṅkamati.

Atha kho āyasmā udāyī pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena aññataraṁ kulaṁ tenupasaṅkami.

Tena kho pana samayena gharaṇī nivesanadvāre nisinnā hoti, gharasuṇhā āvasathadvāre nisinnā hoti.

Atha kho āyasmā udāyī yena gharaṇī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā gharaṇiyā upakaṇṇake dhammaṁ desesi.

Atha kho gharasuṇhāya etadahosi—

“kiṁ nu kho so samaṇo sassuyā jāro udāhu obhāsatī”ti?

Atha kho āyasmā udāyī gharaṇiyā upakaṇṇake dhammaṁ desetvā yena gharasuṇhā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā gharasuṇhāya upakaṇṇake dhammaṁ desesi.

Atha kho gharaṇiyā etadahosi—

“kiṁ nu kho so samaṇo gharasuṇhāya jāro udāhu obhāsatī”ti?

Atha kho āyasmā udāyī gharasuṇhāya upakaṇṇake dhammaṁ desetvā pakkāmi.

Atha kho gharaṇī gharasuṇhaṁ etadavoca—

“he je, kiṁ te eso samaṇo avocā”ti?

“Dhammaṁ me, ayye, desesi”.

“Ayyāya pana kiṁ avocā”ti?

“Mayhampi dhammaṁ desesī”ti.

Tā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—

“kathañhi nāma ayyo udāyī upakaṇṇake dhammaṁ desessati.

Nanu nāma vissaṭṭhena vivaṭena dhammo desetabbo”ti?

Assosuṁ kho bhikkhū tāsaṁ itthīnaṁ ujjhāyantīnaṁ khiyyantīnaṁ vipācentīnaṁ.

Ye te bhikkhū appicchā …pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—

“kathañhi nāma āyasmā udāyī mātugāmassa dhammaṁ desessatī”ti.

Atha kho te bhikkhū āyasmantaṁ udāyiṁ anekapariyāyena vigarahitvā bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ …pe…

“saccaṁ kira tvaṁ, udāyi, mātugāmassa dhammaṁ desesī”ti?

“Saccaṁ, bhagavā”ti.

Vigarahi buddho bhagavā …pe…

kathañhi nāma tvaṁ, moghapurisa, mātugāmassa dhammaṁ desessasi.

Netaṁ moghapurisa, appasannānaṁ vā pasādāya …pe…

evañca pana, bhikkhave, imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha—

“Yo pana bhikkhu mātugāmassa dhammaṁ deseyya pācittiyan”ti.

Evañcidaṁ bhagavatā bhikkhūnaṁ sikkhāpadaṁ paññattaṁ hoti.

Tena kho pana samayena upāsikā bhikkhū passitvā etadavocuṁ—

“iṅghāyyā, dhammaṁ desethā”ti.

“Na, bhaginī, kappati mātugāmassa dhammaṁ desetun”ti.

“Iṅghāyyā, chappañcavācāhi dhammaṁ desetha, sakkā ettakenapi dhammo aññātun”ti.

“Na, bhaginī, kappati mātugāmassa dhammaṁ desetun”ti.

Kukkuccāyantā na desesuṁ.

Upāsikā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—

“kathañhi nāma, ayyā, amhehi yācīyamānā dhammaṁ na desessantī”ti.

Assosuṁ kho bhikkhū tāsaṁ upāsikānaṁ ujjhāyantīnaṁ khiyyantīnaṁ vipācentīnaṁ.

Atha kho te bhikkhū bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.

Atha kho bhagavā etasmiṁ nidāne etasmiṁ pakaraṇe dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi—

“anujānāmi, bhikkhave, mātugāmassa chappañcavācāhi dhammaṁ desetuṁ.

Evañca pana, bhikkhave, imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha—

“Yo pana bhikkhū mātugāmassa uttarichappañcavācāhi dhammaṁ deseyya, pācittiyan”ti.

Evañcidaṁ bhagavatā bhikkhūnaṁ sikkhāpadaṁ paññattaṁ hoti.

Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū—“bhagavatā anuññātaṁ mātugāmassa chappañcavācāhi dhammaṁ desetun”ti te aviññuṁ purisaviggahaṁ upanisīdāpetvā mātugāmassa uttarichappañcavācāhi dhammaṁ desenti.

Ye te bhikkhū appicchā …pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—

“kathañhi nāma chabbaggiyā bhikkhū aviññuṁ purisaviggahaṁ upanisīdāpetvā mātugāmassa uttarichappañcavācāhi dhammaṁ desessantī”ti.

Atha kho te bhikkhū chabbaggiye bhikkhū anekapariyāyena vigarahitvā bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ …pe…

“saccaṁ kira tumhe, bhikkhave, aviññuṁ purisaviggahaṁ upanisīdāpetvā mātugāmassa uttarichappañcavācāhi dhammaṁ desethā”ti?

“Saccaṁ, bhagavā”ti.

Vigarahi buddho bhagavā …pe…

kathañhi nāma tumhe, moghapurisā, aviññuṁ purisaviggahaṁ upanisīdāpetvā mātugāmassa uttarichappañcavācāhi dhammaṁ desessatha.

Netaṁ, moghapurisā, appasannānaṁ vā pasādāya …pe…

evañca pana, bhikkhave, imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha—

“Yo pana bhikkhu mātugāmassa uttarichappañcavācāhi dhammaṁ deseyya, aññatra viññunā purisaviggahena, pācittiyan”ti.

Yo panāti

yo yādiso …pe…

bhikkhūti

…pe… ayaṁ imasmiṁ atthe adhippeto bhikkhūti.

Mātugāmo nāma

manussitthī; na yakkhī na petī na tiracchānagatā; viññū, paṭibalā subhāsitadubbhāsitaṁ duṭṭhullāduṭṭhullaṁ ājānituṁ.

Uttarichappañcavācāhīti

atirekachappañcavācāhi.

Dhammo nāma

buddhabhāsito, sāvakabhāsito, isibhāsito, devatābhāsito, atthūpasañhito, dhammūpasañhito.

Deseyyāti

padena deseti, pade pade āpatti pācittiyassa.

Akkharāya deseti, akkharakkharāya āpatti pācittiyassa.

Aññatra viññunā purisaviggahenāti

ṭhapetvā viññuṁ purisaviggahaṁ.

Viññū nāma purisaviggaho,

paṭibalo hoti subhāsitadubbhāsitaṁ duṭṭhullāduṭṭhullaṁ ājānituṁ.

Mātugāme mātugāmasaññī uttarichappañcavācāhi dhammaṁ deseti, aññatra viññunā purisaviggahena, āpatti pācittiyassa.

Mātugāme vematiko uttarichappañcavācāhi dhammaṁ deseti, aññatra viññunā purisaviggahena, āpatti pācittiyassa.

Mātugāme amātugāmasaññī uttarichappañcavācāhi dhammaṁ deseti, aññatra viññunā purisaviggahena, āpatti pācittiyassa.

Yakkhiyā vā petiyā vā paṇḍakassa vā tiracchānagatamanussaviggahitthiyā vā uttarichappañcavācāhi dhammaṁ deseti, aññatra viññunā purisaviggahena, āpatti dukkaṭassa.

Amātugāme mātugāmasaññī, āpatti dukkaṭassa.

Amātugāme vematiko, āpatti dukkaṭassa.

Amātugāme amātugāmasaññī, anāpatti.

Anāpatti—

viññunā purisaviggahena,

chappañcavācāhi dhammaṁ deseti,

ūnakachappañcavācāhi dhammaṁ deseti,

uṭṭhahitvā puna nisīditvā deseti,

mātugāmo uṭṭhahitvā puna nisīdati tasmiṁ deseti,

aññassa mātugāmassa deseti,

pañhaṁ pucchati,

pañhaṁ puṭṭho katheti,

aññassatthāya bhaṇantaṁ mātugāmo suṇāti,

ummattakassa,

ādikammikassāti.

Dhammadesanāsikkhāpadaṁ niṭṭhitaṁ sattamaṁ.