上座部律藏犍度（巴利原文）

Atha kho jīvako komārabhacco yena seṭṭhibhariyā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā seṭṭhibhariyāya vikāraṁ sallakkhetvā seṭṭhibhariyaṁ etadavoca—

“pasatena, ayye, sappinā attho”ti.

Atha kho seṭṭhibhariyā jīvakassa komārabhaccassa pasataṁ sappiṁ dāpesi.

Atha kho jīvako komārabhacco taṁ pasataṁ sappiṁ nānābhesajjehi nippacitvā seṭṭhibhariyaṁ mañcake uttānaṁ nipātetvā natthuto adāsi.

Atha kho taṁ sappi natthuto dinnaṁ mukhato uggañchi.

Atha kho seṭṭhibhariyā paṭiggahe niṭṭhubhitvā dāsiṁ āṇāpesi—

“handa, je, imaṁ sappiṁ picunā gaṇhāhī”ti.

Atha kho jīvakassa komārabhaccassa etadahosi—

“acchariyaṁ yāva lūkhāyaṁ gharaṇī, yatra hi nāma imaṁ chaḍḍanīyadhammaṁ sappiṁ picunā gāhāpessati.

Bahukāni ca me mahagghāni bhesajjāni upagatāni.

Kimpi māyaṁ kiñci deyyadhammaṁ dassatī”ti.

Atha kho seṭṭhibhariyā jīvakassa komārabhaccassa vikāraṁ sallakkhetvā jīvakaṁ komārabhaccaṁ etadavoca—

“kissa tvaṁ, ācariya, vimanosī”ti?

Idha me etadahosi—

“acchariyaṁ yāva lūkhāyaṁ gharaṇī, yatra hi nāma imaṁ chaḍḍanīyadhammaṁ sappiṁ picunā gāhāpessati.

Bahukāni ca me mahagghāni bhesajjāni upagatāni.

Kimpi māyaṁ kiñci deyyadhammaṁ dassatī”ti.

“Mayaṁ kho, ācariya, āgārikā nāma upajānāmetassa saṁyamassa.

Varametaṁ sappi dāsānaṁ vā kammakarānaṁ vā pādabbhañjanaṁ vā padīpakaraṇe vā āsittaṁ.

Mā kho tvaṁ, ācariya, vimano ahosi.

Na te deyyadhammo hāyissatī”ti.

Atha kho jīvako komārabhacco seṭṭhibhariyāya sattavassikaṁ sīsābādhaṁ ekeneva natthukammena apakaḍḍhi.

Atha kho seṭṭhibhariyā arogā samānā jīvakassa komārabhaccassa cattāri sahassāni pādāsi.

Putto—

“mātā me arogā ṭhitā”ti cattāri sahassāni pādāsi.

Suṇisā—

“sassu me arogā ṭhitā”ti cattāri sahassāni pādāsi.

Seṭṭhi gahapati—

“bhariyā me arogā ṭhitā”ti cattāri sahassāni pādāsi dāsañca dāsiñca assarathañca.

Atha kho jīvako komārabhacco tāni soḷasasahassāni ādāya dāsañca dāsiñca assarathañca yena rājagahaṁ tena pakkāmi.

Anupubbena yena rājagahaṁ yena abhayo rājakumāro tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā abhayaṁ rājakumāraṁ etadavoca—

“idaṁ me, deva, paṭhamakammaṁ soḷasasahassāni dāso ca dāsī ca assaratho ca.

Paṭiggaṇhātu me devo posāvanikan”ti.

“Alaṁ, bhaṇe jīvaka;

tuyhameva hotu.

Amhākaññeva antepure nivesanaṁ māpehī”ti.

“Evaṁ, devā”ti kho jīvako komārabhacco abhayassa rājakumārassa paṭissutvā abhayassa rājakumārassa antepure nivesanaṁ māpesi.

3. Bimbisārarājavatthu

Tena kho pana samayena rañño māgadhassa seniyassa bimbisārassa bhagandalābādho hoti.

Sāṭakā lohitena makkhiyanti.

Deviyo disvā uppaṇḍenti—

“utunī dāni devo, pupphaṁ devassa uppannaṁ, na ciraṁ devo vijāyissatī”ti.

Tena rājā maṅku hoti.

Atha kho rājā māgadho seniyo bimbisāro abhayaṁ rājakumāraṁ etadavoca—

“mayhaṁ kho, bhaṇe abhaya, tādiso ābādho, sāṭakā lohitena makkhiyanti, deviyo maṁ disvā uppaṇḍenti—

‘utunī dāni devo, pupphaṁ devassa uppannaṁ, na ciraṁ devo vijāyissatī’ti.

Iṅgha, bhaṇe abhaya, tādisaṁ vejjaṁ jānāhi yo maṁ tikiccheyyā”ti.

“Ayaṁ, deva, amhākaṁ jīvako vejjo taruṇo bhadrako.

So devaṁ tikicchissatī”ti.

“Tena hi, bhaṇe abhaya, jīvakaṁ vejjaṁ āṇāpehi;

so maṁ tikicchissatī”ti.

Atha kho abhayo rājakumāro jīvakaṁ komārabhaccaṁ āṇāpesi—

“gaccha, bhaṇe jīvaka, rājānaṁ tikicchāhī”ti.

“Evaṁ, devā”ti kho jīvako komārabhacco abhayassa rājakumārassa paṭissutvā nakhena bhesajjaṁ ādāya yena rājā māgadho seniyo bimbisāro tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā rājānaṁ māgadhaṁ seniyaṁ bimbisāraṁ etadavoca—

“ābādhaṁ te, deva, passāmā”ti.

Atha kho jīvako komārabhacco rañño māgadhassa seniyassa bimbisārassa bhagandalābādhaṁ ekeneva ālepena apakaḍḍhi.

Atha kho rājā māgadho seniyo bimbisāro arogo samāno pañca itthisatāni sabbālaṅkāraṁ bhūsāpetvā omuñcāpetvā puñjaṁ kārāpetvā jīvakaṁ komārabhaccaṁ etadavoca—

“etaṁ, bhaṇe jīvaka, pañcannaṁ itthisatānaṁ sabbālaṅkāraṁ tuyhaṁ hotū”ti.

“Alaṁ, deva, adhikāraṁ me devo saratū”ti.

“Tena hi, bhaṇe jīvaka, maṁ upaṭṭhaha, itthāgārañca, buddhappamukhañca bhikkhusaṅghan”ti.

“Evaṁ, devā”ti kho jīvako komārabhacco rañño māgadhassa seniyassa bimbisārassa paccassosi.

4. Rājagahaseṭṭhivatthu

Tena kho pana samayena rājagahakassa seṭṭhissa sattavassiko sīsābādho hoti.

Bahū mahantā mahantā disāpāmokkhā vejjā āgantvā nāsakkhiṁsu arogaṁ kātuṁ.

Bahuṁ hiraññaṁ ādāya agamaṁsu.

Api ca vejjehi paccakkhāto hoti.

Ekacce vejjā evamāhaṁsu—

“pañcamaṁ divasaṁ seṭṭhi gahapati kālaṁ karissatī”ti.

Ekacce vejjā evamāhaṁsu—

“sattamaṁ divasaṁ seṭṭhi gahapati kālaṁ karissatī”ti.

Atha kho rājagahakassa negamassa etadahosi—

“ayaṁ kho seṭṭhi gahapati bahūpakāro rañño ceva negamassa ca.

Api ca vejjehi paccakkhāto.

Ekacce vejjā evamāhaṁsu—

‘pañcamaṁ divasaṁ seṭṭhi gahapati kālaṁ karissatī’ti.

Ekacce vejjā evamāhaṁsu—

‘sattamaṁ divasaṁ seṭṭhi gahapati kālaṁ karissatī’ti.

Ayañca rañño jīvako vejjo taruṇo bhadrako.

Yannūna mayaṁ rājānaṁ jīvakaṁ vejjaṁ yāceyyāma seṭṭhiṁ gahapatiṁ tikicchitun”ti.

Atha kho rājagahako negamo yena rājā māgadho seniyo bimbisāro tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rājānaṁ māgadhaṁ seniyaṁ bimbisāraṁ etadavoca—

“ayaṁ, deva, seṭṭhi gahapati bahūpakāro devassa ceva negamassa ca;

api ca vejjehi paccakkhāto.

Ekacce vejjā evamāhaṁsu—

‘pañcamaṁ divasaṁ seṭṭhi gahapati kālaṁ karissatī’ti.

Ekacce vejjā evamāhaṁsu—

‘sattamaṁ divasaṁ seṭṭhi gahapati kālaṁ karissatī’ti.

Sādhu devo jīvakaṁ vejjaṁ āṇāpetu seṭṭhiṁ gahapatiṁ tikicchitun”ti.

Atha kho rājā māgadho seniyo bimbisāro jīvakaṁ komārabhaccaṁ āṇāpesi—

“gaccha, bhaṇe jīvaka, seṭṭhiṁ gahapatiṁ tikicchāhī”ti.

“Evaṁ, devā”ti kho jīvako komārabhacco rañño māgadhassa seniyassa bimbisārassa paṭissutvā yena seṭṭhi gahapati tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā seṭṭhissa gahapatissa vikāraṁ sallakkhetvā seṭṭhiṁ gahapatiṁ etadavoca—

“sace tvaṁ, gahapati, arogo bhaveyyāsi, kiṁ me assa deyyadhammo”ti?

“Sabbaṁ sāpateyyañca te, ācariya, hotu, ahañca te dāso”ti.

“Sakkhissasi pana tvaṁ, gahapati, ekena passena sattamāse nipajjitun”ti?

“Sakkomahaṁ, ācariya, ekena passena sattamāse nipajjitun”ti.

“Sakkhissasi pana tvaṁ, gahapati, dutiyena passena sattamāse nipajjitun”ti?

“Sakkomahaṁ, ācariya, dutiyena passena sattamāse nipajjitun”ti.

“Sakkhissasi pana tvaṁ, gahapati, uttāno sattamāse nipajjitun”ti?

“Sakkomahaṁ, ācariya, uttāno sattamāse nipajjitun”ti.

Atha kho jīvako komārabhacco seṭṭhiṁ gahapatiṁ mañcake nipātetvā mañcake sambandhitvā sīsacchaviṁ uppāṭetvā sibbiniṁ vināmetvā dve pāṇake nīharitvā mahājanassa dassesi—

“passathayye, ime dve pāṇake, ekaṁ khuddakaṁ ekaṁ mahallakaṁ.

Ye te ācariyā evamāhaṁsu—

‘pañcamaṁ divasaṁ seṭṭhi gahapati kālaṁ karissatī’ti—

tehāyaṁ mahallako pāṇako diṭṭho.

Pañcamaṁ divasaṁ seṭṭhissa gahapatissa matthaluṅgaṁ pariyādiyissati.

Matthaluṅgassa pariyādānā seṭṭhi gahapati kālaṁ karissati.

Sudiṭṭho tehi ācariyehi.

Ye te ācariyā evamāhaṁsu—

‘sattamaṁ divasaṁ seṭṭhi gahapati kālaṁ karissatī’ti—

tehāyaṁ khuddako pāṇako diṭṭho.

Sattamaṁ divasaṁ seṭṭhissa gahapatissa matthaluṅgaṁ pariyādiyissati.

Matthaluṅgassa pariyādānā seṭṭhi gahapati kālaṁ karissati.

Sudiṭṭho tehi ācariyehī”ti.

Sibbiniṁ sampaṭipāṭetvā sīsacchaviṁ sibbitvā ālepaṁ adāsi.

Atha kho seṭṭhi gahapati sattāhassa accayena jīvakaṁ komārabhaccaṁ etadavoca—

“nāhaṁ, ācariya, sakkomi ekena passena sattamāse nipajjitun”ti.

“Nanu me tvaṁ, gahapati, paṭissuṇi—

sakkomahaṁ, ācariya, ekena passena sattamāse nipajjitun”ti?

“Saccāhaṁ, ācariya, paṭissuṇiṁ, apāhaṁ marissāmi, nāhaṁ sakkomi ekena passena sattamāse nipajjitun”ti.

“Tena hi tvaṁ, gahapati, dutiyena passena sattamāse nipajjāhī”ti.

Atha kho seṭṭhi gahapati sattāhassa accayena jīvakaṁ komārabhaccaṁ etadavoca—