Dhammasaṅgaṇī · DS2.3.2 · 2.3.2. Dukanikkhepa

Dukkhe ñāṇaṁ, dukkhasamudaye ñāṇaṁ, dukkhanirodhe ñāṇaṁ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṁ, pubbante ñāṇaṁ, aparante ñāṇaṁ, pubbantāparante ñāṇaṁ, idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu ñāṇaṁ, yā evarūpā paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṁ kosallaṁ nepuññaṁ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūrī medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṁ patodo paññā paññindriyaṁ paññābalaṁ paññāsatthaṁ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṁ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—

ds2.3.2:5.2

5.3

ayaṁ vuccati amoho.

ds2.3.2:5.3

6.1

Ime tayo kusalahetū.

ds2.3.2:6.1

7.1

Tattha katame tayo akusalahetū?

ds2.3.2:7.1

7.2

Lobho, doso, moho.

ds2.3.2:7.2

8.1

Tattha katamo lobho?

ds2.3.2:8.1

8.2

Yo rāgo sārāgo anunayo anurodho nandī nandīrāgo cittassa sārāgo icchā mucchā ajjhosānaṁ gedho paligedho saṅgo paṅko ejā māyā janikā sañjananī sibbinī jālinī saritā visattikā suttaṁ visaṭā āyūhinī dutiyā paṇidhi bhavanetti vanaṁ vanatho santhavo sineho apekkhā paṭibandhu āsā āsisanā āsisitattaṁ rūpāsā saddāsā gandhāsā rasāsā phoṭṭhabbāsā lābhāsā dhanāsā puttāsā jīvitāsā jappā pajappā abhijappā jappā jappanā jappitattaṁ loluppaṁ loluppāyanā loluppāyitattaṁ pucchañjikatā sādhukamyatā adhammarāgo visamalobho nikanti nikāmanā patthanā pihanā sampatthanā kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā rūpataṇhā arūpataṇhā nirodhataṇhā rūpataṇhā saddataṇhā gandhataṇhā rasataṇhā phoṭṭhabbataṇhā dhammataṇhā ogho yogo gantho upādānaṁ āvaraṇaṁ nīvaraṇaṁ chādanaṁ bandhanaṁ upakkileso anusayo pariyuṭṭhānaṁ latā vevicchaṁ dukkhamūlaṁ dukkhanidānaṁ dukkhappabhavo mārapāso mārabaḷisaṁ māravisayo taṇhānadī taṇhājālaṁ taṇhāgaddulaṁ taṇhāsamuddo abhijjhā lobho akusalamūlaṁ—

ds2.3.2:8.2

8.3

ayaṁ vuccati lobho.

ds2.3.2:8.3

9.1

Tattha katamo doso?

ds2.3.2:9.1

9.2

Anatthaṁ me acarīti āghāto jāyati, anatthaṁ me caratīti āghāto jāyati, anatthaṁ me carissatīti āghāto jāyati, piyassa me manāpassa anatthaṁ acari …pe… anatthaṁ carati …pe…

ds2.3.2:9.2

9.3

anatthaṁ carissatīti āghāto jāyati, appiyassa me amanāpassa atthaṁ acari …pe…

ds2.3.2:9.3

9.4

atthaṁ carati …pe…

ds2.3.2:9.4

9.5

atthaṁ carissatīti āghāto jāyati, aṭṭhāne vā pana āghāto jāyati.

ds2.3.2:9.5

9.6

Yo evarūpo cittassa āghāto paṭighāto paṭighaṁ paṭivirodho kopo pakopo sampakopo doso padoso sampadoso cittassa byāpatti manopadoso kodho kujjhanā kujjhitattaṁ doso dussanā dussitattaṁ byāpatti byāpajjanā byāpajjitattaṁ virodho paṭivirodho caṇḍikkaṁ asuropo anattamanatā cittassa—

ds2.3.2:9.6

9.7

ayaṁ vuccati doso.

ds2.3.2:9.7

10.1

Tattha katamo moho?

ds2.3.2:10.1

10.2

Dukkhe aññāṇaṁ, dukkhasamudaye aññāṇaṁ, dukkhanirodhe aññāṇaṁ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṁ, pubbante aññāṇaṁ, aparante aññāṇaṁ, pubbantāparante aññāṇaṁ, idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu aññāṇaṁ, yaṁ evarūpaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ anabhisamayo ananubodho asambodho appaṭivedho asaṅgāhanā apariyogāhanā asamapekkhanā apaccavekkhaṇā apaccakkhakammaṁ dummejjhaṁ bālyaṁ asampajaññaṁ moho pamoho sammoho avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṁ avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ—

ds2.3.2:10.2

10.3

ayaṁ vuccati moho.

ds2.3.2:10.3

11.1

Ime tayo akusalahetū.

ds2.3.2:11.1

12.1

Tattha katame tayo abyākatahetū?

ds2.3.2:12.1

12.2

Kusalānaṁ vā dhammānaṁ vipākato kiriyābyākatesu vā dhammesu alobho adoso amoho—

ds2.3.2:12.2

12.3

ime tayo abyākatahetū.

ds2.3.2:12.3

13.1

Tattha katame nava kāmāvacarahetū?

ds2.3.2:13.1

13.2

Tayo kusalahetū, tayo akusalahetū, tayo abyākatahetū—

ds2.3.2:13.2

13.3

ime nava kāmāvacarahetū.

ds2.3.2:13.3

14.1

Tattha katame cha rūpāvacarahetū?

ds2.3.2:14.1

14.2

Tayo kusalahetū, tayo abyākatahetū—

ds2.3.2:14.2

14.3

ime cha rūpāvacarahetū.

ds2.3.2:14.3

15.1

Tattha katame cha arūpāvacarahetū?

ds2.3.2:15.1

15.2

Tayo kusalahetū, tayo abyākatahetū—

ds2.3.2:15.2

15.3

ime cha arūpāvacarahetū.

ds2.3.2:15.3

16.1

Tattha katame cha apariyāpannahetū?

ds2.3.2:16.1

16.2

Tayo kusalahetū, tayo abyākatahetū—

ds2.3.2:16.2

16.3

ime cha apariyāpannahetū.

ds2.3.2:16.3

17.1

Tattha katame tayo kusalahetū?

ds2.3.2:17.1

17.2

Alobho, adoso, amoho.

ds2.3.2:17.2

18.1

Tattha katamo alobho?

ds2.3.2:18.1

18.2

Yo alobho alubbhanā alubbhitattaṁ asārāgo asārajjanā asārajjitattaṁ anabhijjhā alobho kusalamūlaṁ—

ds2.3.2:18.2

18.3

ayaṁ vuccati alobho.

ds2.3.2:18.3

19.1

Tattha katamo adoso?

ds2.3.2:19.1

19.2

Yo adoso adussanā adussitattaṁ …pe… abyāpādo abyāpajjo adoso kusalamūlaṁ—

ds2.3.2:19.2

19.3

ayaṁ vuccati adoso.

ds2.3.2:19.3

20.1

Tattha katamo amoho?

ds2.3.2:20.1

20.2

ds2.3.2:20.2

20.3

ayaṁ vuccati amoho.

ds2.3.2:20.3

21.1

Ime tayo kusalahetū.

ds2.3.2:21.1

22.1

Tattha katame tayo abyākatahetū?

ds2.3.2:22.1

22.2

Kusalānaṁ dhammānaṁ vipākato alobho adoso amoho—

ds2.3.2:22.2

22.3

ime tayo abyākatahetū.

ds2.3.2:22.3

22.4

Ime cha apariyāpannahetū—

ds2.3.2:22.4

22.5

ime dhammā hetū.

ds2.3.2:22.5

23.1

Katame dhammā na hetū?

ds2.3.2:23.1

23.2

Te dhamme ṭhapetvā, avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā;

ds2.3.2:23.2

23.3

vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho;

ds2.3.2:23.3

23.4

sabbañca rūpaṁ, asaṅkhatā ca dhātu—

ds2.3.2:23.4

23.5

ime dhammā na hetū.

ds2.3.2:23.5

24.0

2.3.2.1.2. Sahetukaduka

ds2.3.2:24.0

24.1

Katame dhammā sahetukā?

ds2.3.2:24.1

24.2

Tehi dhammehi ye dhammā sahetukā vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho—

ds2.3.2:24.2

24.3

ime dhammā sahetukā.

ds2.3.2:24.3

25.1

Katame dhammā ahetukā?

ds2.3.2:25.1

25.2

Tehi dhammehi ye dhammā ahetukā vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho, sabbañca rūpaṁ, asaṅkhatā ca dhātu—

ds2.3.2:25.2

25.3

ime dhammā ahetukā.

ds2.3.2:25.3

26.0

2.3.2.1.3. Hetusampayuttaduka

ds2.3.2:26.0

26.1

Katame dhammā hetusampayuttā?

ds2.3.2:26.1

26.2

Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho—

ds2.3.2:26.2

26.3

ime dhammā hetusampayuttā.

ds2.3.2:26.3

27.1

Katame dhammā hetuvippayuttā?

ds2.3.2:27.1

27.2

Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho, sabbañca rūpaṁ, asaṅkhatā ca dhātu—

ds2.3.2:27.2

27.3

ime dhammā hetuvippayuttā.

ds2.3.2:27.3

28.0

2.3.2.1.4. Hetusahetukaduka

ds2.3.2:28.0

28.1

Katame dhammā hetū ceva sahetukā ca?

ds2.3.2:28.1

28.2

Lobho mohena hetu ceva sahetuko ca, moho lobhena hetu ceva sahetuko ca, doso mohena hetu ceva sahetuko ca, moho dosena hetu ceva sahetuko ca;

ds2.3.2:28.2

28.3

alobho adoso amoho, te aññamaññaṁ hetū ceva sahetukā ca—

ds2.3.2:28.3

28.4

ime dhammā hetū ceva sahetukā ca.

ds2.3.2:28.4

29.1

Katame dhammā sahetukā ceva na ca hetū?

ds2.3.2:29.1

29.2

Tehi dhammehi ye dhammā sahetukā te dhamme ṭhapetvā, vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho—

ds2.3.2:29.2

29.3

ime dhammā sahetukā ceva na ca hetū.

ds2.3.2:29.3

30.0

2.3.2.1.5. Hetuhetusampayuttaduka

ds2.3.2:30.0

30.1

Katame dhammā hetū ceva hetusampayuttā ca?

ds2.3.2:30.1

30.2

Lobho mohena hetu ceva hetusampayutto ca, moho lobhena hetu ceva hetusampayutto ca, doso mohena hetu ceva hetusampayutto ca, moho dosena hetu ceva hetusampayutto ca;

ds2.3.2:30.2

30.3

alobho adoso amoho, te aññamaññaṁ hetū ceva hetusampayuttā ca—

ds2.3.2:30.3

30.4

ime dhammā hetū ceva hetusampayuttā ca.

ds2.3.2:30.4

31.1

Katame dhammā hetusampayuttā ceva na ca hetū?

ds2.3.2:31.1

31.2

Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā te dhamme ṭhapetvā, vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho—