Dhammasaṅgaṇī · DS2.3.2 · 2.3.2. Dukanikkhepa

Diṭṭhupādānaṁ kāmupādānena upādānañceva upādānasampayuttañca, kāmupādānaṁ diṭṭhupādānena upādānañceva upādānasampayuttañca, sīlabbatupādānaṁ kāmupādānena upādānañceva upādānasampayuttañca, kāmupādānaṁ sīlabbatupādānena upādānañceva upādānasampayuttañca, attavādupādānaṁ kāmupādānena upādānañceva upādānasampayuttañca, kāmupādānaṁ attavādupādānena upādānañceva upādānasampayuttañca—

ds2.3.2:203.2

203.3

ime dhammā upādānā ceva upādānasampayuttā ca.

ds2.3.2:203.3

204.1

Katame dhammā upādānasampayuttā ceva no ca upādānā?

ds2.3.2:204.1

204.2

Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā, te dhamme ṭhapetvā vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho—

ds2.3.2:204.2

204.3

ime dhammā upādānasampayuttā ceva no ca upādānā.

ds2.3.2:204.3

205.0

2.3.2.11.6. Upādānavippayuttaupādāniyaduka

ds2.3.2:205.0

205.1

Katame dhammā upādānavippayuttā upādāniyā?

ds2.3.2:205.1

205.2

Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā;

ds2.3.2:205.2

205.3

rūpakkhandho …pe… viññāṇakkhandho—

ds2.3.2:205.3

205.4

ime dhammā upādānavippayuttā upādāniyā.

ds2.3.2:205.4

206.1

Katame dhammā upādānavippayuttā anupādāniyā?

ds2.3.2:206.1

206.2

Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu—

ds2.3.2:206.2

206.3

ime dhammā upādānavippayuttā anupādāniyā.

ds2.3.2:206.3

206.4

Nikkhepakaṇḍe dutiyabhāṇavāro.

ds2.3.2:206.4

207.0.1

2.3.2.12. Kilesagocchaka

ds2.3.2:207.0.1

207.0.2

2.3.2.12.1. Kilesaduka

ds2.3.2:207.0.2

207.1

Katame dhammā kilesā?

ds2.3.2:207.1

207.2

Dasa kilesavatthūni—

ds2.3.2:207.2

207.3

lobho, doso, moho, māno, diṭṭhi, vicikicchā, thinaṁ, uddhaccaṁ, ahirīkaṁ, anottappaṁ.

ds2.3.2:207.3

208.1

Tattha katamo lobho?

ds2.3.2:208.1

208.2

Yo rāgo sārāgo anunayo anurodho nandī nandīrāgo cittassa sārāgo icchā mucchā ajjhosānaṁ gedho paligedho saṅgo paṅko ejā māyā janikā sañjananī sibbinī jālinī saritā visattikā suttaṁ visaṭā āyūhinī dutiyā paṇidhi bhavanetti vanaṁ vanatho santhavo sineho apekkhā paṭibandhu āsā āsisanā āsisitattaṁ rūpāsā saddāsā gandhāsā rasāsā phoṭṭhabbāsā lābhāsā dhanāsā puttāsā jīvitāsā jappā pajappā abhijappā jappā jappanā jappitattaṁ loluppaṁ loluppāyanā loluppāyitattaṁ pucchañjikatā sādhukamyatā adhammarāgo visamalobho nikanti nikāmanā patthanā pihanā sampatthanā kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā rūpataṇhā arūpataṇhā nirodhataṇhā rūpataṇhā saddataṇhā gandhataṇhā rasataṇhā phoṭṭhabbataṇhā dhammataṇhā ogho yogo gantho upādānaṁ āvaraṇaṁ nīvaraṇaṁ chādanaṁ bandhanaṁ upakkileso anusayo pariyuṭṭhānaṁ latā vevicchaṁ dukkhamūlaṁ dukkhanidānaṁ dukkhappabhavo mārapāso mārabaḷisaṁ māravisayo taṇhānadī taṇhājālaṁ taṇhāgaddulaṁ taṇhāsamuddo abhijjhā lobho akusalamūlaṁ—

ds2.3.2:208.2

208.3

ayaṁ vuccati lobho.

ds2.3.2:208.3

209.1

Tattha katamo doso?

ds2.3.2:209.1

209.2

Anatthaṁ me acarīti āghāto jāyati, anatthaṁ me caratīti āghāto jāyati, anatthaṁ me carissatīti āghāto jāyati, piyassa me manāpassa anatthaṁ acari …pe… anatthaṁ carati …pe…

ds2.3.2:209.2

209.3

anatthaṁ carissatīti āghāto jāyati, appiyassa me amanāpassa atthaṁ acari …pe…

ds2.3.2:209.3

209.4

atthaṁ carati …pe…

ds2.3.2:209.4

209.5

atthaṁ carissatīti āghāto jāyati, aṭṭhāne vā pana āghāto jāyati.

ds2.3.2:209.5

209.6

Yo evarūpo cittassa āghāto paṭighāto paṭighaṁ paṭivirodho kopo pakopo sampakopo doso padoso sampadoso cittassa byāpatti manopadoso kodho kujjhanā kujjhitattaṁ doso dussanā dussitattaṁ byāpatti byāpajjanā byāpajjitattaṁ virodho paṭivirodho caṇḍikkaṁ asuropo anattamanatā cittassa—

ds2.3.2:209.6

209.7

ayaṁ vuccati doso.

ds2.3.2:209.7

210.1

Tattha katamo moho?

ds2.3.2:210.1

210.2

Dukkhe aññāṇaṁ, dukkhasamudaye aññāṇaṁ, dukkhanirodhe aññāṇaṁ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṁ, pubbante aññāṇaṁ, aparante aññāṇaṁ, pubbantāparante aññāṇaṁ, idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu aññāṇaṁ.

ds2.3.2:210.2

210.3

Yaṁ evarūpaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ anabhisamayo ananubodho asambodho appaṭivedho asaṅgāhanā apariyogāhanā asamapekkhanā apaccavekkhaṇā apaccakkhakammaṁ dummejjhaṁ bālyaṁ asampajaññaṁ moho pamoho sammoho avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṁ avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ—

ds2.3.2:210.3

210.4

ayaṁ vuccati moho.

ds2.3.2:210.4

211.1

Tattha katamo māno?

ds2.3.2:211.1

211.2

Seyyohamasmīti māno, sadisohamasmīti māno, hīnohamasmīti māno;

ds2.3.2:211.2

211.3

yo evarūpo māno maññanā maññitattaṁ unnati unnamo dhajo sampaggāho ketukamyatā cittassa—

ds2.3.2:211.3

211.4

ayaṁ vuccati māno.

ds2.3.2:211.4

212.1

Tattha katamā diṭṭhi?

ds2.3.2:212.1

212.2

Sassato lokoti vā, asassato lokoti vā, antavā lokoti vā, anantavā lokoti vā, taṁ jīvaṁ taṁ sarīranti vā, aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīranti vā, hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā, na hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā, neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā;

ds2.3.2:212.2

212.3

yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ diṭṭhigahanaṁ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṁ diṭṭhivipphanditaṁ diṭṭhisaññojanaṁ gāho patiṭṭhāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṁ titthāyatanaṁ vipariyāsaggāho—

ds2.3.2:212.3

212.4

ayaṁ vuccati diṭṭhi.

ds2.3.2:212.4

212.5

Sabbāpi micchādiṭṭhi diṭṭhi.

ds2.3.2:212.5

213.1

Tattha katamā vicikicchā?

ds2.3.2:213.1

213.2

Satthari kaṅkhati vicikicchati, dhamme kaṅkhati vicikicchati, saṅghe kaṅkhati vicikicchati sikkhāya kaṅkhati vicikicchati, pubbante kaṅkhati vicikicchati, aparante kaṅkhati vicikicchati, pubbantāparante kaṅkhati vicikicchati, idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu kaṅkhati vicikicchati;

ds2.3.2:213.2

213.3

yā evarūpā kaṅkhā kaṅkhāyanā kaṅkhāyitattaṁ vimati vicikicchā dveḷhakaṁ dvedhāpatho saṁsayo, anekaṁsaggāho āsappanā parisappanā apariyogāhanā thambhitattaṁ cittassa manovilekho—

ds2.3.2:213.3

213.4

ayaṁ vuccati vicikicchā.

ds2.3.2:213.4

214.1

Tattha katamaṁ thinaṁ?

ds2.3.2:214.1

214.2

Yā cittassa akallatā akammaññatā olīyanā sallīyanā līnaṁ līyanā līyitattaṁ thinaṁ thiyanā thiyitattaṁ cittassa—

ds2.3.2:214.2

214.3

idaṁ vuccati thinaṁ.

ds2.3.2:214.3

215.1

Tattha katamaṁ uddhaccaṁ?

ds2.3.2:215.1

215.2

Yaṁ cittassa uddhaccaṁ avūpasamo cetaso vikkhepo bhantattaṁ cittassa—

ds2.3.2:215.2

215.3

idaṁ vuccati uddhaccaṁ.

ds2.3.2:215.3

216.1

Tattha katamaṁ ahirikaṁ?

ds2.3.2:216.1

216.2

Yaṁ na hirīyati hiriyitabbena, na hirīyati pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā—

ds2.3.2:216.2

216.3

idaṁ vuccati ahirikaṁ.

ds2.3.2:216.3

217.1

Tattha katamaṁ anottappaṁ?

ds2.3.2:217.1

217.2

Yaṁ na ottappati ottappitabbena, na ottappati pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā—

ds2.3.2:217.2

217.3

idaṁ vuccati anottappaṁ.

ds2.3.2:217.3

218.1

Ime dhammā kilesā.

ds2.3.2:218.1

219.1

Katame dhammā no kilesā?

ds2.3.2:219.1

219.2

Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā;

ds2.3.2:219.2

219.3

vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho;

ds2.3.2:219.3

219.4

sabbañca rūpaṁ, asaṅkhatā ca dhātu—

ds2.3.2:219.4

219.5

ime dhammā no kilesā.

ds2.3.2:219.5

220.0

2.3.2.12.2. Saṅkilesikaduka

ds2.3.2:220.0

220.1

Katame dhammā saṅkilesikā?

ds2.3.2:220.1

220.2

Sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā;

ds2.3.2:220.2

220.3

rūpakkhandho …pe… viññāṇakkhandho—

ds2.3.2:220.3

220.4

ime dhammā saṅkilesikā.

ds2.3.2:220.4

221.1

Katame dhammā asaṅkilesikā?

ds2.3.2:221.1

221.2

Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu—

ds2.3.2:221.2

221.3

ime dhammā asaṅkilesikā.

ds2.3.2:221.3

222.0

2.3.2.12.3. Saṅkiliṭṭhaduka

ds2.3.2:222.0

222.1

Katame dhammā saṅkiliṭṭhā?

ds2.3.2:222.1

222.2

Tīṇi akusalamūlāni—

ds2.3.2:222.2

222.3

lobho, doso, moho;

ds2.3.2:222.3

222.4

tadekaṭṭhā ca kilesā, taṁsampayutto vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho, taṁsamuṭṭhānaṁ kāyakammaṁ, vacīkammaṁ, manokammaṁ—

ds2.3.2:222.4

222.5

ime dhammā saṅkiliṭṭhā.

ds2.3.2:222.5

223.1

Katame dhammā asaṅkiliṭṭhā?

ds2.3.2:223.1

223.2

Kusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā;

ds2.3.2:223.2

223.3

vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho;

ds2.3.2:223.3

223.4

sabbañca rūpaṁ, asaṅkhatā ca dhātu—

ds2.3.2:223.4

223.5

ime dhammā asaṅkiliṭṭhā.

ds2.3.2:223.5

224.0

2.3.2.12.4. Kilesasampayuttaduka

ds2.3.2:224.0

224.1

Katame dhammā kilesasampayuttā?

ds2.3.2:224.1

224.2

Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho—

ds2.3.2:224.2

224.3

ime dhammā kilesasampayuttā.

ds2.3.2:224.3

225.1

Katame dhammā kilesavippayuttā?

ds2.3.2:225.1

225.2

Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho;

ds2.3.2:225.2

225.3

sabbañca rūpaṁ, asaṅkhatā ca dhātu—

ds2.3.2:225.3

225.4

ime dhammā kilesavippayuttā.

ds2.3.2:225.4

226.0

2.3.2.12.5. Kilesasaṅkilesikaduka

ds2.3.2:226.0

226.1

Katame dhammā kilesā ceva saṅkilesikā ca?

ds2.3.2:226.1

226.2

Teva kilesā kilesā ceva saṅkilesikā ca.

ds2.3.2:226.2

227.1

Katame dhammā saṅkilesikā ceva no ca kilesā?

ds2.3.2:227.1

227.2

Tehi dhammehi ye dhammā saṅkilesikā, te dhamme ṭhapetvā avasesā sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā;

ds2.3.2:227.2

227.3

rūpakkhandho …pe… viññāṇakkhandho—

ds2.3.2:227.3

227.4

ime dhammā saṅkilesikā ceva no ca kilesā.

ds2.3.2:227.4

228.0

2.3.2.12.6. Kilesasaṅkiliṭṭhaduka

ds2.3.2:228.0

228.1

Katame dhammā kilesā ceva saṅkiliṭṭhā ca?

ds2.3.2:228.1

228.2

Teva kilesā kilesā ceva saṅkiliṭṭhā ca.

ds2.3.2:228.2

229.1

Katame dhammā saṅkiliṭṭhā ceva no ca kilesā?

ds2.3.2:229.1

229.2

Tehi dhammehi ye dhammā saṅkiliṭṭhā, te dhamme ṭhapetvā vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho—

ds2.3.2:229.2

229.3

ime dhammā saṅkiliṭṭhā ceva no ca kilesā.

ds2.3.2:229.3

230.0

2.3.2.12.7. Kilesakilesasampayuttaduka

ds2.3.2:230.0

230.1

Katame dhammā kilesā ceva kilesasampayuttā ca?

ds2.3.2:230.1