完整巴利原文 · 稳定分页 当前仅加载第 16 阅读页;保留 Bilara 原生段落标识,每页最多 120 段。
Puggalapaññatti
pp2.3:0.1Niddesa
pp2.3:0.23. Tikapuggalapaññatti
pp2.3:0.3Katamo ca puggalo nirāso?
pp2.3:1.1Idhekacco puggalo dussīlo hoti pāpadhammo asuci saṅkassarasamācāro paṭicchannakammanto assamaṇo samaṇapaṭiñño abrahmacārī brahmacāripaṭiñño antopūti avassuto kasambujāto.
pp2.3:1.2So suṇāti—
pp2.3:1.3“itthannāmo kira bhikkhu āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī”ti.
pp2.3:1.4Tassa na evaṁ hoti—
pp2.3:1.5“kudāssu nāmāhampi āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissāmī”ti.
pp2.3:1.6Ayaṁ vuccati puggalo “nirāso”.
pp2.3:1.7Katamo ca puggalo āsaṁso?
pp2.3:2.1Idhekacco puggalo sīlavā hoti kalyāṇadhammo.
pp2.3:2.2So suṇāti—
pp2.3:2.3“itthannāmo kira bhikkhu āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī”ti.
pp2.3:2.4Tassa evaṁ hoti—
pp2.3:2.5“kudāssu nāmāhampi āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissāmī”ti.
pp2.3:2.6Ayaṁ vuccati puggalo “āsaṁso”.
pp2.3:2.7Katamo ca puggalo vigatāso?
pp2.3:3.1Idhekacco puggalo āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati.
pp2.3:3.2So suṇāti—
pp2.3:3.3“itthannāmo kira bhikkhu āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī”ti.
pp2.3:3.4Tassa na evaṁ hoti—
pp2.3:3.5“kudāssu nāmāhampi āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissāmī”ti.
pp2.3:3.6Taṁ kissa hetu?
pp2.3:3.7Yā hissa pubbe avimuttassa vimuttāsā, sā paṭippassaddhā.
pp2.3:3.8Ayaṁ vuccati puggalo “vigatāso”.
pp2.3:3.9Tattha katame tayo gilānūpamā puggalā?
pp2.3:4.1Tayo gilānā—
pp2.3:4.2idhekacco gilāno labhanto vā sappāyāni bhojanāni alabhanto vā sappāyāni bhojanāni, labhanto vā sappāyāni bhesajjāni alabhanto vā sappāyāni bhesajjāni, labhanto vā patirūpaṁ upaṭṭhākaṁ alabhanto vā patirūpaṁ upaṭṭhākaṁ, neva vuṭṭhāti tamhā ābādhā.
pp2.3:4.3Idha panekacco gilāno labhanto vā sappāyāni bhojanāni alabhanto vā sappāyāni bhojanāni, labhanto vā sappāyāni bhesajjāni alabhanto vā sappāyāni bhesajjāni, labhanto vā patirūpaṁ upaṭṭhākaṁ alabhanto vā patirūpaṁ upaṭṭhākaṁ, vuṭṭhāti tamhā ābādhā.
pp2.3:5.1Idha panekacco gilāno labhanto sappāyāni bhojanāni no alabhanto, labhanto sappāyāni bhesajjāni no alabhanto, labhanto patirūpaṁ upaṭṭhākaṁ no alabhanto, vuṭṭhāti tamhā ābādhā.
pp2.3:6.1Tatra yvāyaṁ gilāno labhanto sappāyāni bhojanāni no alabhanto, labhanto sappāyāni bhesajjāni no alabhanto, labhanto patirūpaṁ upaṭṭhākaṁ no alabhanto, vuṭṭhāti tamhā ābādhā, imaṁ gilānaṁ paṭicca bhagavatā gilānabhattaṁ anuññātaṁ gilānabhesajjaṁ anuññātaṁ gilānupaṭṭhāko anuññāto.
pp2.3:7.1Imañca pana gilānaṁ paṭicca aññepi gilānā upaṭṭhātabbā.
pp2.3:7.2Evamevaṁ tayo gilānūpamā puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.
pp2.3:8.1Katame tayo?
pp2.3:8.2Idhekacco puggalo labhanto vā tathāgataṁ dassanāya alabhanto vā tathāgataṁ dassanāya, labhanto vā tathāgatappaveditaṁ dhammavinayaṁ savaṇāya alabhanto vā tathāgatappaveditaṁ dhammavinayaṁ savaṇāya, neva okkamati niyāmaṁ kusalesu dhammesu sammattaṁ.
pp2.3:8.3Idha panekacco puggalo labhanto vā tathāgataṁ dassanāya alabhanto vā tathāgataṁ dassanāya, labhanto vā tathāgatappaveditaṁ dhammavinayaṁ savaṇāya alabhanto vā tathāgatappaveditaṁ dhammavinayaṁ savaṇāya, okkamati niyāmaṁ kusalesu dhammesu sammattaṁ.
pp2.3:9.1Idha panekacco puggalo labhanto tathāgataṁ dassanāya no alabhanto, labhanto tathāgatappaveditaṁ dhammavinayaṁ savaṇāya no alabhanto, okkamati niyāmaṁ kusalesu dhammesu sammattaṁ.
pp2.3:10.1Tatra yvāyaṁ puggalo labhanto tathāgataṁ dassanāya no alabhanto, labhanto tathāgatappaveditaṁ dhammavinayaṁ savaṇāya no alabhanto, okkamati niyāmaṁ kusalesu dhammesu sammattaṁ, imaṁ puggalaṁ paṭicca bhagavatā dhammadesanā anuññātā, imañca puggalaṁ paṭicca aññesampi dhammo desetabbo.
pp2.3:11.1Ime tayo gilānūpamā puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.
pp2.3:11.2Katamo ca puggalo kāyasakkhī?
pp2.3:12.1Idhekacco puggalo aṭṭha vimokkhe kāyena phusitvā viharati, paññāya cassa disvā ekacce āsavā parikkhīṇā honti—
pp2.3:12.2ayaṁ vuccati puggalo “kāyasakkhī”.
pp2.3:12.3Katamo ca puggalo diṭṭhippatto?
pp2.3:13.1Idhekacco puggalo “idaṁ dukkhan”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ dukkhasamudayo”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ dukkhanirodho”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā”ti yathābhūtaṁ pajānāti, tathāgatappaveditā cassa dhammā paññāya vodiṭṭhā honti vocaritā, paññāya cassa disvā ekacce āsavā parikkhīṇā honti—
pp2.3:13.2ayaṁ vuccati puggalo “diṭṭhippatto”.
pp2.3:13.3Katamo ca puggalo saddhāvimutto?
pp2.3:14.1Idhekacco puggalo “idaṁ dukkhan”ti yathābhūtaṁ pajānāti …pe…
pp2.3:14.2tathāgatappaveditā cassa dhammā paññāya vodiṭṭhā honti vocaritā, paññāya cassa disvā ekacce āsavā parikkhīṇā honti, no ca kho yathādiṭṭhippattassa—
pp2.3:14.3ayaṁ vuccati puggalo “saddhāvimutto”.
pp2.3:14.4Katamo ca puggalo gūthabhāṇī?
pp2.3:15.1Idhekacco puggalo musāvādī hoti sabhaggato vā parisaggato vā ñātimajjhagato vā pūgamajjhagato vā rājakulamajjhagato vā abhinīto sakkhipuṭṭho—
pp2.3:15.2“ehambho, purisa, yaṁ jānāsi taṁ vadehī”ti,
pp2.3:15.3so ajānaṁ vā āha—“jānāmī”ti,
pp2.3:15.4jānaṁ vā āha—“na jānāmī”ti,
pp2.3:15.5apassaṁ vā āha—“passāmī”ti,
pp2.3:15.6passaṁ vā āha—“na passāmī”ti.
pp2.3:15.7Iti attahetu vā parahetu vā āmisakiñcikkhahetu vā sampajānamusā bhāsitā hoti—
pp2.3:15.8ayaṁ vuccati puggalo “gūthabhāṇī”.
pp2.3:15.9Katamo ca puggalo pupphabhāṇī?
pp2.3:16.1Idhekacco puggalo musāvādaṁ pahāya musāvādā paṭivirato hoti sabhaggato vā parisaggato vā ñātimajjhagato vā pūgamajjhagato vā rājakulamajjhagato vā abhinīto sakkhipuṭṭho—
pp2.3:16.2“ehambho, purisa, yaṁ jānāsi taṁ vadehī”ti,
pp2.3:16.3so ajānaṁ vā āha—“na jānāmī”ti,
pp2.3:16.4jānaṁ vā āha—“jānāmī”ti,
pp2.3:16.5apassaṁ vā āha—“na passāmī”ti,
pp2.3:16.6passaṁ vā āha—“passāmī”ti.
pp2.3:16.7Iti attahetu vā parahetu vā āmisakiñcikkhahetu vā na sampajānamusā bhāsitā hoti—
pp2.3:16.8ayaṁ vuccati puggalo “pupphabhāṇī”.
pp2.3:16.9Katamo ca puggalo madhubhāṇī?
pp2.3:17.1Idhekacco puggalo yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā, tathārūpiṁ vācaṁ bhāsitā hoti—
pp2.3:17.2ayaṁ vuccati puggalo “madhubhāṇī”.
pp2.3:17.3Katamo ca puggalo arukūpamacitto?
pp2.3:18.1Idhekacco puggalo kodhano hoti upāyāsabahulo, appampi vutto samāno abhisajjati kuppati byāpajjati patitthīyati, kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti.
pp2.3:18.2Seyyathāpi nāma duṭṭhāruko kaṭṭhena vā kaṭhalāya vā ghaṭṭito bhiyyoso mattāya āsavaṁ deti;
pp2.3:18.3evamevaṁ idhekacco puggalo kodhano hoti upāyāsabahulo, appampi vutto samāno abhisajjati kuppati byāpajjati patitthīyati, kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti—
pp2.3:18.4ayaṁ vuccati puggalo “arukūpamacitto”.
pp2.3:18.5Katamo ca puggalo vijjūpamacitto?
pp2.3:19.1Idhekacco puggalo “idaṁ dukkhan”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ dukkhasamudayo”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ dukkhanirodho”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā”ti yathābhūtaṁ pajānāti.
pp2.3:19.2Seyyathāpi nāma cakkhumā puriso rattandhakāratimisāya vijjantarikāya rūpāni passeyya;
pp2.3:19.3evamevaṁ idhekacco puggalo “idaṁ dukkhan”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ dukkhasamudayo”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ dukkhanirodho”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā”ti yathābhūtaṁ pajānāti—
pp2.3:19.4ayaṁ vuccati puggalo “vijjūpamacitto”.
pp2.3:19.5Katamo ca puggalo vajirūpamacitto?
pp2.3:20.1Idhekacco puggalo āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati.
pp2.3:20.2Seyyathāpi nāma vajirassa natthi kiñci abhejjaṁ maṇi vā pāsāṇo vā;
pp2.3:20.3evamevaṁ idhekacco puggalo āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati—
pp2.3:20.4ayaṁ vuccati puggalo “vajirūpamacitto”.
pp2.3:20.5Katamo ca puggalo andho?
pp2.3:21.1Idhekaccassa puggalassa tathārūpaṁ cakkhu na hoti yathārūpena cakkhunā anadhigataṁ vā bhogaṁ adhigaccheyya, adhigataṁ vā bhogaṁ phātiṁ kareyya;
pp2.3:21.2tathārūpampissa cakkhu na hoti yathārūpena cakkhunā kusalākusale dhamme jāneyya, sāvajjānavajje dhamme jāneyya, hīnappaṇīte dhamme jāneyya, kaṇhasukkasappaṭibhāge dhamme jāneyya—
pp2.3:21.3ayaṁ vuccati puggalo “andho”.
pp2.3:21.4Katamo ca puggalo ekacakkhu?
pp2.3:22.1Idhekaccassa puggalassa tathārūpaṁ cakkhu hoti, yathārūpena cakkhunā anadhigataṁ vā bhogaṁ adhigaccheyya, adhigataṁ vā bhogaṁ phātiṁ kareyya;
pp2.3:22.2tathārūpampissa cakkhu na hoti yathārūpena cakkhunā kusalākusale dhamme jāneyya, sāvajjānavajje dhamme jāneyya, hīnappaṇīte dhamme jāneyya, kaṇhasukkasappaṭibhāge dhamme jāneyya—
pp2.3:22.3ayaṁ vuccati puggalo “ekacakkhu”.
pp2.3:22.4Katamo ca puggalo dvicakkhu?
pp2.3:23.1Idhekaccassa puggalassa tathārūpaṁ cakkhu hoti yathārūpena cakkhunā anadhigataṁ vā bhogaṁ adhigaccheyya, adhigataṁ vā bhogaṁ phātiṁ kareyya;
pp2.3:23.2tathārūpampissa cakkhu hoti yathārūpena cakkhunā kusalākusale dhamme jāneyya, sāvajjānavajje dhamme jāneyya, hīnappaṇīte dhamme jāneyya, kaṇhasukkasappaṭibhāge dhamme jāneyya—
pp2.3:23.3ayaṁ vuccati puggalo “dvicakkhu”.
pp2.3:23.4Katamo ca puggalo avakujjapañño?
pp2.3:24.1Idhekacco puggalo ārāmaṁ gantā hoti abhikkhaṇaṁ bhikkhūnaṁ santike dhammassavaṇāya.
pp2.3:24.2Tassa bhikkhū dhammaṁ desenti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāsenti.
pp2.3:24.3So tasmiṁ āsane nisinno tassā kathāya neva ādiṁ manasi karoti, na majjhaṁ manasi karoti, na pariyosānaṁ manasi karoti.
pp2.3:24.4Vuṭṭhitopi tamhā āsanā tassā kathāya neva ādiṁ manasi karoti, na majjhaṁ manasi karoti, na pariyosānaṁ manasi karoti.
pp2.3:24.5Seyyathāpi nāma kumbho nikkujjo tatra udakaṁ āsittaṁ vivaṭṭati, no saṇṭhāti;
pp2.3:24.6evamevaṁ idhekacco puggalo ārāmaṁ gantā hoti abhikkhaṇaṁ bhikkhūnaṁ santike dhammassavaṇāya.
pp2.3:24.7Tassa bhikkhū dhammaṁ desenti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāsenti.
pp2.3:24.8So tasmiṁ āsane nisinno tassā kathāya neva ādiṁ manasi karoti, na majjhaṁ manasi karoti, na pariyosānaṁ manasi karoti.
pp2.3:24.9Vuṭṭhitopi tamhā āsanā tassā kathāya neva ādiṁ manasi karoti, na majjhaṁ manasi karoti, na pariyosānaṁ manasi karoti—
pp2.3:24.10ayaṁ vuccati puggalo “avakujjapañño”.
pp2.3:24.11Katamo ca puggalo ucchaṅgapañño?
pp2.3:25.1Idhekacco puggalo ārāmaṁ gantā hoti abhikkhaṇaṁ bhikkhūnaṁ santike dhammassavaṇāya.
pp2.3:25.2Tassa bhikkhū dhammaṁ desenti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāsenti.
pp2.3:25.3So tasmiṁ āsane nisinno tassā kathāya ādimpi manasi karoti, majjhampi manasi karoti, pariyosānampi manasi karoti.
pp2.3:25.4Vuṭṭhito ca kho tamhā āsanā tassā kathāya neva ādiṁ manasi karoti, na majjhaṁ manasi karoti, na pariyosānaṁ manasi karoti.
pp2.3:25.5Seyyathāpi nāma purisassa ucchaṅge nānākhajjakāni ākiṇṇāni—
pp2.3:25.6tilā taṇḍulā modakā badarā.
pp2.3:25.7So tamhā āsanā vuṭṭhahanto satisammosā pakireyya;
pp2.3:25.8evamevaṁ idhekacco puggalo ārāmaṁ gantā hoti abhikkhaṇaṁ bhikkhūnaṁ santike dhammassavaṇāya.
pp2.3:25.9Tassa bhikkhū dhammaṁ desenti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāsenti.
pp2.3:25.10So tasmiṁ āsane nisinno tassā kathāya ādimpi manasi karoti, majjhampi manasi karoti, pariyosānampi manasi karoti.
pp2.3:25.11