相应部第 55 相应

Saṁyutta Nikāya 55.54

6. Sappaññavagga

Gilānasutta

Ekaṁ samayaṁ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṁ nigrodhārāme.

Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū bhagavato cīvarakammaṁ karonti:

“niṭṭhitacīvaro bhagavā temāsaccayena cārikaṁ pakkamissatī”ti.

Assosi kho mahānāmo sakko:

“sambahulā kira bhikkhū bhagavato cīvarakammaṁ karonti:

‘niṭṭhitacīvaro bhagavā temāsaccayena cārikaṁ pakkamissatī’”ti.

Atha kho mahānāmo sakko yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho mahānāmo sakko bhagavantaṁ etadavoca:

“sutametaṁ, bhante:

‘sambahulā kira bhikkhū bhagavato cīvarakammaṁ karonti—

niṭṭhitacīvaro bhagavā temāsaccayena cārikaṁ pakkamissatī’ti.

Na kho netaṁ, bhante, bhagavato sammukhā sutaṁ sammukhā paṭiggahitaṁ

sappaññena upāsakena sappañño upāsako ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno ovaditabbo”ti.

“Sappaññena, mahānāma, upāsakena sappañño upāsako ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno catūhi assāsanīyehi dhammehi assāsetabbo:

‘assāsatāyasmā—

atthāyasmato buddhe aveccappasādo itipi so bhagavā …pe… satthā devamanussānaṁ buddho bhagavāti.

Assāsatāyasmā—

atthāyasmato dhamme …pe…

saṅghe …pe…

ariyakantāni sīlāni akhaṇḍāni …pe… samādhisaṁvattanikānī’ti.

Sappaññena, mahānāma, upāsakena sappañño upāsako ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno imehi catūhi assāsanīyehi dhammehi assāsetvā evamassa vacanīyo:

‘atthāyasmato mātāpitūsu apekkhā’ti?

So ce evaṁ vadeyya:

‘atthi me mātāpitūsu apekkhā’ti, so evamassa vacanīyo:

‘āyasmā kho māriso maraṇadhammo.

Sacepāyasmā mātāpitūsu apekkhaṁ karissati, marissateva;

no cepāyasmā mātāpitūsu apekkhaṁ karissati, marissateva.

Sādhāyasmā, yā te mātāpitūsu apekkhā taṁ pajahā’ti.

So ce evaṁ vadeyya:

‘yā me mātāpitūsu apekkhā sā pahīnā’ti, so evamassa vacanīyo:

‘atthi panāyasmato puttadāresu apekkhā’ti?

So ce evaṁ vadeyya:

‘atthi me puttadāresu apekkhā’ti, so evamassa vacanīyo:

‘āyasmā kho māriso maraṇadhammo.

Sacepāyasmā puttadāresu apekkhaṁ karissati, marissateva;

no cepāyasmā puttadāresu apekkhaṁ karissati, marissateva.

Sādhāyasmā, yā te puttadāresu apekkhā taṁ pajahā’ti.

So ce evaṁ vadeyya:

‘yā me puttadāresu apekkhā sā pahīnā’ti, so evamassa vacanīyo:

‘atthi panāyasmato mānusakesu pañcasu kāmaguṇesu apekkhā’ti?

So ce evaṁ vadeyya:

‘atthi me mānusakesu pañcasu kāmaguṇesu apekkhā’ti, so evamassa vacanīyo:

‘mānusakehi kho, āvuso, kāmehi dibbā kāmā abhikkantatarā ca paṇītatarā ca.

Sādhāyasmā, mānusakehi kāmehi cittaṁ vuṭṭhāpetvā cātumahārājikesu devesu cittaṁ adhimocehī’ti.

So ce evaṁ vadeyya:

‘mānusakehi me kāmehi cittaṁ vuṭṭhitaṁ, cātumahārājikesu devesu cittaṁ adhimocitan’ti, so evamassa vacanīyo:

‘cātumahārājikehi kho, āvuso, devehi tāvatiṁsā devā abhikkantatarā ca paṇītatarā ca.

Sādhāyasmā, cātumahārājikehi devehi cittaṁ vuṭṭhāpetvā tāvatiṁsesu devesu cittaṁ adhimocehī’ti.

So ce evaṁ vadeyya:

‘cātumahārājikehi me devehi cittaṁ vuṭṭhitaṁ, tāvatiṁsesu devesu cittaṁ adhimocitan’ti, so evamassa vacanīyo:

‘tāvatiṁsehi kho, āvuso, devehi yāmā devā …pe…

tusitā devā …pe…

nimmānaratī devā …pe…

paranimmitavasavattī devā …pe…

paranimmitavasavattīhi kho, āvuso, devehi brahmaloko abhikkantataro ca paṇītataro ca.

Sādhāyasmā, paranimmitavasavattīhi devehi cittaṁ vuṭṭhāpetvā brahmaloke cittaṁ adhimocehī’ti.

So ce evaṁ vadeyya:

‘paranimmitavasavattīhi me devehi cittaṁ vuṭṭhitaṁ, brahmaloke cittaṁ adhimocitan’ti, so evamassa vacanīyo:

‘brahmalokopi kho, āvuso, anicco addhuvo sakkāyapariyāpanno.

Sādhāyasmā, brahmalokā cittaṁ vuṭṭhāpetvā sakkāyanirodhe cittaṁ upasaṁharāhī’ti.

So ce evaṁ vadeyya:

‘brahmalokā me cittaṁ vuṭṭhitaṁ, sakkāyanirodhe cittaṁ upasaṁharāmī’ti;

evaṁ vimuttacittassa kho, mahānāma, upāsakassa āsavā vimuttacittena bhikkhunā na kiñci nānākaraṇaṁ vadāmi, yadidaṁ—

vimuttiyā vimuttan”ti.

Catutthaṁ.