Mahāparinibbānasutta · Mahāparinibbānasutta

Seyyathāpi nāma umāpupphaṁ nīlaṁ nīlavaṇṇaṁ nīlanidassanaṁ nīlanibhāsaṁ. Seyyathā vā pana taṁ vatthaṁ bārāṇaseyyakaṁ ubhatobhāgavimaṭṭhaṁ nīlaṁ nīlavaṇṇaṁ nīlanidassanaṁ nīlanibhāsaṁ.

dn16:3.29.2

3.29.3

Evameva ajjhattaṁ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati nīlāni nīlavaṇṇāni nīlanidassanāni nīlanibhāsāni.

dn16:3.29.3

3.29.4

‘Tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti evaṁsaññī hoti.

dn16:3.29.4

3.29.5

Idaṁ pañcamaṁ abhibhāyatanaṁ.

dn16:3.29.5

3.30.1

Ajjhattaṁ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati pītāni pītavaṇṇāni pītanidassanāni pītanibhāsāni.

dn16:3.30.1

3.30.2

Seyyathāpi nāma kaṇikārapupphaṁ pītaṁ pītavaṇṇaṁ pītanidassanaṁ pītanibhāsaṁ. Seyyathā vā pana taṁ vatthaṁ bārāṇaseyyakaṁ ubhatobhāgavimaṭṭhaṁ pītaṁ pītavaṇṇaṁ pītanidassanaṁ pītanibhāsaṁ.

dn16:3.30.2

3.30.3

Evameva ajjhattaṁ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati pītāni pītavaṇṇāni pītanidassanāni pītanibhāsāni.

dn16:3.30.3

3.30.4

‘Tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti evaṁsaññī hoti.

dn16:3.30.4

3.30.5

Idaṁ chaṭṭhaṁ abhibhāyatanaṁ.

dn16:3.30.5

3.31.1

Ajjhattaṁ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati lohitakāni lohitakavaṇṇāni lohitakanidassanāni lohitakanibhāsāni.

dn16:3.31.1

3.31.2

Seyyathāpi nāma bandhujīvakapupphaṁ lohitakaṁ lohitakavaṇṇaṁ lohitakanidassanaṁ lohitakanibhāsaṁ. Seyyathā vā pana taṁ vatthaṁ bārāṇaseyyakaṁ ubhatobhāgavimaṭṭhaṁ lohitakaṁ lohitakavaṇṇaṁ lohitakanidassanaṁ lohitakanibhāsaṁ.

dn16:3.31.2

3.31.3

Evameva ajjhattaṁ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati lohitakāni lohitakavaṇṇāni lohitakanidassanāni lohitakanibhāsāni.

dn16:3.31.3

3.31.4

‘Tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti evaṁsaññī hoti.

dn16:3.31.4

3.31.5

Idaṁ sattamaṁ abhibhāyatanaṁ.

dn16:3.31.5

3.32.1

Ajjhattaṁ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati odātāni odātavaṇṇāni odātanidassanāni odātanibhāsāni.

dn16:3.32.1

3.32.2

Seyyathāpi nāma osadhitārakā odātā odātavaṇṇā odātanidassanā odātanibhāsā. Seyyathā vā pana taṁ vatthaṁ bārāṇaseyyakaṁ ubhatobhāgavimaṭṭhaṁ odātaṁ odātavaṇṇaṁ odātanidassanaṁ odātanibhāsaṁ.

dn16:3.32.2

3.32.3

Evameva ajjhattaṁ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati odātāni odātavaṇṇāni odātanidassanāni odātanibhāsāni.

dn16:3.32.3

3.32.4

‘Tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti evaṁsaññī hoti.

dn16:3.32.4

3.32.5

Idaṁ aṭṭhamaṁ abhibhāyatanaṁ.

dn16:3.32.5

3.32.6

Imāni kho, ānanda, aṭṭha abhibhāyatanāni.

dn16:3.32.6

3.33.0

19. Aṭṭhavimokkha

dn16:3.33.0

3.33.1

Aṭṭha kho ime, ānanda, vimokkhā.

dn16:3.33.1

3.33.2

Katame aṭṭha?

dn16:3.33.2

3.33.3

Rūpī rūpāni passati,

dn16:3.33.3

3.33.4

ayaṁ paṭhamo vimokkho.

dn16:3.33.4

3.33.5

Ajjhattaṁ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati,

dn16:3.33.5

3.33.6

ayaṁ dutiyo vimokkho.

dn16:3.33.6

3.33.7

Subhanteva adhimutto hoti,

dn16:3.33.7

3.33.8

ayaṁ tatiyo vimokkho.

dn16:3.33.8

3.33.9

Sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṁ upasampajja viharati,

dn16:3.33.9

3.33.10

ayaṁ catuttho vimokkho.

dn16:3.33.10

3.33.11

Sabbaso ākāsānañcāyatanaṁ samatikkamma ‘anantaṁ viññāṇan’ti viññāṇañcāyatanaṁ upasampajja viharati,

dn16:3.33.11

3.33.12

ayaṁ pañcamo vimokkho.

dn16:3.33.12

3.33.13

Sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṁ upasampajja viharati,

dn16:3.33.13

3.33.14

ayaṁ chaṭṭho vimokkho.

dn16:3.33.14

3.33.15

Sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṁ upasampajja viharati,

dn16:3.33.15

3.33.16

ayaṁ sattamo vimokkho.

dn16:3.33.16

3.33.17

Sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṁ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṁ upasampajja viharati,

dn16:3.33.17

3.33.18

ayaṁ aṭṭhamo vimokkho.

dn16:3.33.18

3.33.19

Ime kho, ānanda, aṭṭha vimokkhā.

dn16:3.33.19

3.33.20

(…)

dn16:3.33.20

3.34.1

Ekamidāhaṁ, ānanda, samayaṁ uruvelāyaṁ viharāmi najjā nerañjarāya tīre ajapālanigrodhe paṭhamābhisambuddho.

dn16:3.34.1

3.34.2

Atha kho, ānanda, māro pāpimā yenāhaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhito kho, ānanda, māro pāpimā maṁ etadavoca:

dn16:3.34.2

3.34.3

‘parinibbātu dāni, bhante, bhagavā; parinibbātu sugato, parinibbānakālo dāni, bhante, bhagavato’ti.

dn16:3.34.3

3.34.4

Evaṁ vutte, ahaṁ, ānanda, māraṁ pāpimantaṁ etadavocaṁ:

dn16:3.34.4

3.35.1

‘Na tāvāhaṁ, pāpima, parinibbāyissāmi, yāva me bhikkhū na sāvakā bhavissanti viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacārino, sakaṁ ācariyakaṁ uggahetvā ācikkhissanti desessanti paññapessanti paṭṭhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttānīkarissanti, uppannaṁ parappavādaṁ sahadhammena suniggahitaṁ niggahetvā sappāṭihāriyaṁ dhammaṁ desessanti.

dn16:3.35.1

3.35.2

Na tāvāhaṁ, pāpima, parinibbāyissāmi, yāva me bhikkhuniyo na sāvikā bhavissanti viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacāriniyo, sakaṁ ācariyakaṁ uggahetvā ācikkhissanti desessanti paññapessanti paṭṭhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttānīkarissanti, uppannaṁ parappavādaṁ sahadhammena suniggahitaṁ niggahetvā sappāṭihāriyaṁ dhammaṁ desessanti.

dn16:3.35.2

3.35.3

Na tāvāhaṁ, pāpima, parinibbāyissāmi, yāva me upāsakā na sāvakā bhavissanti viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacārino, sakaṁ ācariyakaṁ uggahetvā ācikkhissanti desessanti paññapessanti paṭṭhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttānīkarissanti, uppannaṁ parappavādaṁ sahadhammena suniggahitaṁ niggahetvā sappāṭihāriyaṁ dhammaṁ desessanti.

dn16:3.35.3

3.35.4

Na tāvāhaṁ, pāpima, parinibbāyissāmi, yāva me upāsikā na sāvikā bhavissanti viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacāriniyo, sakaṁ ācariyakaṁ uggahetvā ācikkhissanti desessanti paññapessanti paṭṭhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttānīkarissanti, uppannaṁ parappavādaṁ sahadhammena suniggahitaṁ niggahetvā sappāṭihāriyaṁ dhammaṁ desessanti.

dn16:3.35.4

3.35.5

Na tāvāhaṁ, pāpima, parinibbāyissāmi, yāva me idaṁ brahmacariyaṁ na iddhañceva bhavissati phītañca vitthārikaṁ bāhujaññaṁ puthubhūtaṁ yāva devamanussehi suppakāsitan’ti.

dn16:3.35.5

3.36.1

Idāneva kho, ānanda, ajja cāpāle cetiye māro pāpimā yenāhaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhito kho, ānanda, māro pāpimā maṁ etadavoca:

dn16:3.36.1

3.36.2

‘parinibbātu dāni, bhante, bhagavā, parinibbātu sugato, parinibbānakālo dāni, bhante, bhagavato.

dn16:3.36.2

3.36.3

Bhāsitā kho panesā, bhante, bhagavatā vācā:

dn16:3.36.3

3.36.4

“na tāvāhaṁ, pāpima, parinibbāyissāmi, yāva me bhikkhū na sāvakā bhavissanti …pe…

dn16:3.36.4

3.36.5

yāva me bhikkhuniyo na sāvikā bhavissanti …pe…

dn16:3.36.5

3.36.6

yāva me upāsakā na sāvakā bhavissanti …pe…

dn16:3.36.6

3.36.7

yāva me upāsikā na sāvikā bhavissanti …pe…

dn16:3.36.7

3.36.8

yāva me idaṁ brahmacariyaṁ na iddhañceva bhavissati phītañca vitthārikaṁ bāhujaññaṁ puthubhūtaṁ, yāva devamanussehi suppakāsitan”ti.

dn16:3.36.8

3.36.9

Etarahi kho pana, bhante, bhagavato brahmacariyaṁ iddhañceva phītañca vitthārikaṁ bāhujaññaṁ puthubhūtaṁ, yāva devamanussehi suppakāsitaṁ.

dn16:3.36.9

3.36.10

Parinibbātu dāni, bhante, bhagavā, parinibbātu sugato, parinibbānakālo dāni, bhante, bhagavato’ti.

dn16:3.36.10

3.37.1

Evaṁ vutte, ahaṁ, ānanda, māraṁ pāpimantaṁ etadavocaṁ:

dn16:3.37.1

3.37.2

‘appossukko tvaṁ, pāpima, hohi, na ciraṁ tathāgatassa parinibbānaṁ bhavissati.

dn16:3.37.2

3.37.3

Ito tiṇṇaṁ māsānaṁ accayena tathāgato parinibbāyissatī’ti.

dn16:3.37.3

3.37.4

Idāneva kho, ānanda, ajja cāpāle cetiye tathāgatena satena sampajānena āyusaṅkhāro ossaṭṭho”ti.

dn16:3.37.4

3.38.0

20. Ānandayācanakathā

dn16:3.38.0

3.38.1

Evaṁ vutte, āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca:

dn16:3.38.1

3.38.2

“tiṭṭhatu, bhante, bhagavā kappaṁ, tiṭṭhatu sugato kappaṁ bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānan”ti.

dn16:3.38.2

3.38.3

“Alaṁ dāni, ānanda.

dn16:3.38.3

3.38.4

Mā tathāgataṁ yāci, akālo dāni, ānanda, tathāgataṁ yācanāyā”ti.

dn16:3.38.4

3.39.1

Dutiyampi kho āyasmā ānando …pe…

dn16:3.39.1

3.39.2

tatiyampi kho āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca:

dn16:3.39.2

3.39.3

“tiṭṭhatu, bhante, bhagavā kappaṁ, tiṭṭhatu sugato kappaṁ bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānan”ti.

dn16:3.39.3

3.39.4

“Saddahasi tvaṁ, ānanda, tathāgatassa bodhin”ti?

dn16:3.39.4

3.39.5

“Evaṁ, bhante”.

dn16:3.39.5

3.39.6

“Atha kiñcarahi tvaṁ, ānanda, tathāgataṁ yāvatatiyakaṁ abhinippīḷesī”ti?

dn16:3.39.6

3.40.1

“Sammukhā metaṁ, bhante, bhagavato sutaṁ sammukhā paṭiggahitaṁ:

dn16:3.40.1

3.40.2

‘yassa kassaci, ānanda, cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā, so ākaṅkhamāno kappaṁ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṁ vā.

dn16:3.40.2

3.40.3

Tathāgatassa kho, ānanda, cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā. So ākaṅkhamāno, ānanda, tathāgato kappaṁ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṁ vā’”ti.

dn16:3.40.3

3.40.4

“Saddahasi tvaṁ, ānandā”ti?

dn16:3.40.4

3.40.5

“Evaṁ, bhante”.

dn16:3.40.5

3.40.6

“Tasmātihānanda, tuyhevetaṁ dukkaṭaṁ, tuyhevetaṁ aparaddhaṁ, yaṁ tvaṁ tathāgatena evaṁ oḷārike nimitte kayiramāne oḷārike obhāse kayiramāne nāsakkhi paṭivijjhituṁ, na tathāgataṁ yāci:

dn16:3.40.6

3.40.7

‘tiṭṭhatu, bhante, bhagavā kappaṁ, tiṭṭhatu sugato kappaṁ bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānan’ti.

dn16:3.40.7

3.40.8

Sace tvaṁ, ānanda, tathāgataṁ yāceyyāsi, dveva te vācā tathāgato paṭikkhipeyya, atha tatiyakaṁ adhivāseyya.

dn16:3.40.8

3.40.9

Tasmātihānanda, tuyhevetaṁ dukkaṭaṁ, tuyhevetaṁ aparaddhaṁ.

dn16:3.40.9

3.41.1

Ekamidāhaṁ, ānanda, samayaṁ rājagahe viharāmi gijjhakūṭe pabbate.

dn16:3.41.1

3.41.2

Tatrāpi kho tāhaṁ, ānanda, āmantesiṁ:

dn16:3.41.2