Saṁyutta Nikāya 12 · SN12.51 · Parivīmaṁsanasutta

“Bhagavaṁmūlakā no, bhante, dhammā bhagavaṁnettikā bhagavaṁpaṭisaraṇā. Sādhu vata, bhante, bhagavantaṁyeva paṭibhātu etassa bhāsitassa attho. Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī”ti.

sn12.51:2.2

2.3

“Tena hi, bhikkhave, suṇātha, sādhukaṁ manasi karotha, bhāsissāmī”ti.

sn12.51:2.3

2.4

“Evaṁ, bhante”ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.

sn12.51:2.4

2.5

Bhagavā etadavoca:

sn12.51:2.5

3.1

“Idha, bhikkhave, bhikkhu parivīmaṁsamāno parivīmaṁsati:

sn12.51:3.1

3.2

‘yaṁ kho idaṁ anekavidhaṁ nānappakārakaṁ dukkhaṁ loke uppajjati jarāmaraṇaṁ;

sn12.51:3.2

3.3

idaṁ nu kho dukkhaṁ kiṁnidānaṁ kiṁsamudayaṁ kiṁjātikaṁ kiṁpabhavaṁ?

sn12.51:3.3

3.4

Kismiṁ sati jarāmaraṇaṁ hoti, kismiṁ asati jarāmaraṇaṁ na hotī’ti?

sn12.51:3.4

3.5

So parivīmaṁsamāno evaṁ pajānāti:

sn12.51:3.5

3.6

‘yaṁ kho idaṁ anekavidhaṁ nānappakārakaṁ dukkhaṁ loke uppajjati jarāmaraṇaṁ, idaṁ kho dukkhaṁ jātinidānaṁ jātisamudayaṁ jātijātikaṁ jātippabhavaṁ.

sn12.51:3.6

3.7

Jātiyā sati jarāmaraṇaṁ hoti, jātiyā asati jarāmaraṇaṁ na hotī’ti.

sn12.51:3.7

4.1

So jarāmaraṇañca pajānāti, jarāmaraṇasamudayañca pajānāti, jarāmaraṇanirodhañca pajānāti, yā ca jarāmaraṇanirodhasāruppagāminī paṭipadā tañca pajānāti, tathā paṭipanno ca hoti anudhammacārī;

sn12.51:4.1

4.2

ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhikkhu sabbaso sammā dukkhakkhayāya paṭipanno jarāmaraṇanirodhāya.

sn12.51:4.2

5.1

Athāparaṁ parivīmaṁsamāno parivīmaṁsati:

sn12.51:5.1

5.2

‘jāti panāyaṁ kiṁnidānā kiṁsamudayā kiṁjātikā kiṁpabhavā, kismiṁ sati jāti hoti, kismiṁ asati jāti na hotī’ti?

sn12.51:5.2

5.3

So parivīmaṁsamāno evaṁ pajānāti:

sn12.51:5.3

5.4

‘jāti bhavanidānā bhavasamudayā bhavajātikā bhavappabhavā;

sn12.51:5.4

5.5

bhave sati jāti hoti, bhave asati jāti na hotī’ti.

sn12.51:5.5

6.1

So jātiñca pajānāti, jātisamudayañca pajānāti, jātinirodhañca pajānāti, yā ca jātinirodhasāruppagāminī paṭipadā tañca pajānāti, tathā paṭipanno ca hoti anudhammacārī;

sn12.51:6.1

6.2

ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhikkhu sabbaso sammā dukkhakkhayāya paṭipanno jātinirodhāya.

sn12.51:6.2

7.1

Athāparaṁ parivīmaṁsamāno parivīmaṁsati:

sn12.51:7.1

7.2

‘bhavo panāyaṁ kiṁnidāno …pe…

sn12.51:7.2

7.3

upādānaṁ panidaṁ kiṁnidānaṁ …

sn12.51:7.3

7.4

taṇhā panāyaṁ kiṁnidānā …

sn12.51:7.4

7.5

vedanā …

sn12.51:7.5

7.6

phasso …

sn12.51:7.6

7.7

saḷāyatanaṁ panidaṁ kiṁnidānaṁ …

sn12.51:7.7

7.8

nāmarūpaṁ panidaṁ …

sn12.51:7.8

7.9

viññāṇaṁ panidaṁ …

sn12.51:7.9

7.10

saṅkhārā panime kiṁnidānā kiṁsamudayā kiṁjātikā kiṁpabhavā;

sn12.51:7.10

7.11

kismiṁ sati saṅkhārā honti, kismiṁ asati saṅkhārā na hontī’ti?

sn12.51:7.11

7.12

So parivīmaṁsamāno evaṁ pajānāti:

sn12.51:7.12

7.13

‘saṅkhārā avijjānidānā avijjāsamudayā avijjājātikā avijjāpabhavā;

sn12.51:7.13

7.14

avijjāya sati saṅkhārā honti, avijjāya asati saṅkhārā na hontī’ti.

sn12.51:7.14

8.1

So saṅkhāre ca pajānāti, saṅkhārasamudayañca pajānāti, saṅkhāranirodhañca pajānāti, yā ca saṅkhāranirodhasāruppagāminī paṭipadā tañca pajānāti, tathā paṭipanno ca hoti anudhammacārī;

sn12.51:8.1

8.2

ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhikkhu sabbaso sammā dukkhakkhayāya paṭipanno saṅkhāranirodhāya.

sn12.51:8.2

9.1

Avijjāgato yaṁ, bhikkhave, purisapuggalo puññañce saṅkhāraṁ abhisaṅkharoti, puññūpagaṁ hoti viññāṇaṁ.

sn12.51:9.1

9.2

Apuññañce saṅkhāraṁ abhisaṅkharoti, apuññūpagaṁ hoti viññāṇaṁ.

sn12.51:9.2

9.3

Āneñjañce saṅkhāraṁ abhisaṅkharoti āneñjūpagaṁ hoti viññāṇaṁ.

sn12.51:9.3

9.4

Yato kho, bhikkhave, bhikkhuno avijjā pahīnā hoti vijjā uppannā, so avijjāvirāgā vijjuppādā neva puññābhisaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti na apuññābhisaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti na āneñjābhisaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti.

sn12.51:9.4

9.5

Anabhisaṅkharonto anabhisañcetayanto na kiñci loke upādiyati;

sn12.51:9.5

9.6

anupādiyaṁ na paritassati, aparitassaṁ paccattaññeva parinibbāyati.

sn12.51:9.6

9.7

‘Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāti.

sn12.51:9.7

10.1

So sukhañce vedanaṁ vedayati, sā aniccāti pajānāti, anajjhositāti pajānāti, anabhinanditāti pajānāti.

sn12.51:10.1

10.2

Dukkhañce vedanaṁ vedayati, sā aniccāti pajānāti, anajjhositāti pajānāti, anabhinanditāti pajānāti.

sn12.51:10.2

10.3

Adukkhamasukhañce vedanaṁ vedayati, sā aniccāti pajānāti, anajjhositāti pajānāti, anabhinanditāti pajānāti.

sn12.51:10.3

10.4

So sukhañce vedanaṁ vedayati, visaṁyutto naṁ vedayati.

sn12.51:10.4

10.5

Dukkhañce vedanaṁ vedayati, visaṁyutto naṁ vedayati.

sn12.51:10.5

10.6

Adukkhamasukhañce vedanaṁ vedayati, visaṁyutto naṁ vedayati.

sn12.51:10.6

11.1

So kāyapariyantikaṁ vedanaṁ vedayamāno kāyapariyantikaṁ vedanaṁ vedayāmīti pajānāti, jīvitapariyantikaṁ vedanaṁ vedayamāno jīvitapariyantikaṁ vedanaṁ vedayāmīti pajānāti.

sn12.51:11.1

11.2

Kāyassa bhedā uddhaṁ jīvitapariyādānā idheva sabbavedayitāni anabhinanditāni sītībhavissanti, sarīrāni avasissantīti pajānāti.

sn12.51:11.2

12.1

Seyyathāpi, bhikkhave, puriso kumbhakārapākā uṇhaṁ kumbhaṁ uddharitvā same bhūmibhāge paṭisisseyya.

sn12.51:12.1

12.2

Tatra yāyaṁ usmā sā tattheva vūpasameyya, kapallāni avasisseyyuṁ.

sn12.51:12.2

12.3

Evameva kho, bhikkhave, bhikkhu kāyapariyantikaṁ vedanaṁ vedayamāno kāyapariyantikaṁ vedanaṁ vedayāmīti pajānāti, jīvitapariyantikaṁ vedanaṁ vedayamāno jīvitapariyantikaṁ vedanaṁ vedayāmīti pajānāti.

sn12.51:12.3

12.4

Kāyassa bhedā uddhaṁ jīvitapariyādānā idheva sabbavedayitāni anabhinanditāni sītībhavissanti, sarīrāni avasissantīti pajānāti.

sn12.51:12.4

13.1

Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,

sn12.51:13.1

13.2

api nu kho khīṇāsavo bhikkhu puññābhisaṅkhāraṁ vā abhisaṅkhareyya apuññābhisaṅkhāraṁ vā abhisaṅkhareyya āneñjābhisaṅkhāraṁ vā abhisaṅkhareyyā”ti?

sn12.51:13.2

13.3

“No hetaṁ, bhante”.

sn12.51:13.3

14.1

“Sabbaso vā pana saṅkhāresu asati, saṅkhāranirodhā api nu kho viññāṇaṁ paññāyethā”ti?

sn12.51:14.1

14.2

“No hetaṁ, bhante”.

sn12.51:14.2

15.1

“Sabbaso vā pana viññāṇe asati, viññāṇanirodhā api nu kho nāmarūpaṁ paññāyethā”ti?

sn12.51:15.1

15.2

“No hetaṁ, bhante”.

sn12.51:15.2

16.1

“Sabbaso vā pana nāmarūpe asati, nāmarūpanirodhā api nu kho saḷāyatanaṁ paññāyethā”ti?

sn12.51:16.1

16.2

“No hetaṁ, bhante”.

sn12.51:16.2

17.1

“Sabbaso vā pana saḷāyatane asati, saḷāyatananirodhā api nu kho phasso paññāyethā”ti?

sn12.51:17.1

17.2

“No hetaṁ, bhante”.

sn12.51:17.2

18.1

“Sabbaso vā pana phasse asati, phassanirodhā api nu kho vedanā paññāyethā”ti?

sn12.51:18.1

18.2

“No hetaṁ, bhante”.

sn12.51:18.2

19.1

“Sabbaso vā pana vedanāya asati, vedanānirodhā api nu kho taṇhā paññāyethā”ti?

sn12.51:19.1

19.2

“No hetaṁ, bhante”.

sn12.51:19.2

20.1

“Sabbaso vā pana taṇhāya asati, taṇhānirodhā api nu kho upādānaṁ paññāyethā”ti?

sn12.51:20.1

20.2

“No hetaṁ, bhante”.

sn12.51:20.2

21.1

“Sabbaso vā pana upādāne asati, upādānanirodhā api nu kho bhavo paññāyethā”ti.

sn12.51:21.1

21.2

“No hetaṁ, bhante”.

sn12.51:21.2

22.1

“Sabbaso vā pana bhave asati, bhavanirodhā api nu kho jāti paññāyethā”ti?

sn12.51:22.1

22.2

“No hetaṁ, bhante”.

sn12.51:22.2

23.1

“Sabbaso vā pana jātiyā asati, jātinirodhā api nu kho jarāmaraṇaṁ paññāyethā”ti?

sn12.51:23.1

23.2

“No hetaṁ, bhante”.

sn12.51:23.2

24.1

“Sādhu sādhu, bhikkhave, evametaṁ, bhikkhave, netaṁ aññathā.

sn12.51:24.1

24.2

Saddahatha me taṁ, bhikkhave, adhimuccatha, nikkaṅkhā ettha hotha nibbicikicchā.

sn12.51:24.2

24.3

Esevanto dukkhassā”ti.

sn12.51:24.3

24.4

Paṭhamaṁ.

sn12.51:24.4