相应部第 22 相应

Saṁyutta Nikāya 22.88

9. Theravagga

Assajisutta

Ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe.

Tena kho pana samayena āyasmā assaji kassapakārāme viharati ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno.

Atha kho āyasmā assaji upaṭṭhāke āmantesi:

“etha tumhe, āvuso, yena bhagavā tenupasaṅkamatha; upasaṅkamitvā mama vacanena bhagavato pāde sirasā vandatha:

‘assaji, bhante, bhikkhu ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno.

So bhagavato pāde sirasā vandatī’ti.

Evañca vadetha:

‘sādhu kira, bhante, bhagavā yena assaji bhikkhu tenupasaṅkamatu anukampaṁ upādāyā’”ti.

“Evamāvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato assajissa paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ:

“assaji, bhante, bhikkhu ābādhiko …pe…

sādhu kira, bhante, bhagavā yena assaji bhikkhu tenupasaṅkamatu anukampaṁ upādāyā”ti.

Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.

Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā assaji tenupasaṅkami.

Addasā kho āyasmā assaji bhagavantaṁ dūratova āgacchantaṁ.

Disvāna mañcake samadhosi.

Atha kho bhagavā āyasmantaṁ assajiṁ etadavoca:

“alaṁ, assaji, mā tvaṁ mañcake samadhosi.

Santimāni āsanāni paññattāni, tatthāhaṁ nisīdissāmī”ti.

Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Nisajja kho bhagavā āyasmantaṁ assajiṁ etadavoca:

“kacci te, assaji, khamanīyaṁ, kacci yāpanīyaṁ …pe… paṭikkamosānaṁ paññāyati no abhikkamo”ti?

“Na me, bhante, khamanīyaṁ …pe… abhikkamosānaṁ paññāyati no paṭikkamo”ti.

“Kacci te, assaji, na kiñci kukkuccaṁ na koci vippaṭisāro”ti?

“Taggha me, bhante, anappakaṁ kukkuccaṁ anappako vippaṭisāro”ti.

“Kacci pana taṁ, assaji, attā sīlato na upavadatī”ti?

“Na kho maṁ, bhante, attā sīlato upavadatī”ti.

“No ce kira taṁ, assaji, attā sīlato upavadati, atha kiñca te kukkuccaṁ ko ca vippaṭisāro”ti?

“Pubbe khvāhaṁ, bhante, gelaññe passambhetvā passambhetvā kāyasaṅkhāre viharāmi, sohaṁ samādhiṁ nappaṭilabhāmi.

Tassa mayhaṁ, bhante, taṁ samādhiṁ appaṭilabhato evaṁ hoti:

‘no cassāhaṁ parihāyāmī’”ti.

“Ye te, assaji, samaṇabrāhmaṇā samādhisārakā samādhisāmaññā tesaṁ taṁ samādhiṁ appaṭilabhataṁ evaṁ hoti:

‘no cassu mayaṁ parihāyāmā’ti.

Taṁ kiṁ maññasi, assaji,

rūpaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?

“Aniccaṁ, bhante” …pe…

viññāṇaṁ …pe…

“tasmātiha …pe…

evaṁ passaṁ …pe…

nāparaṁ itthattāyāti pajānātīti.

So sukhañce vedanaṁ vedayati, sā ‘aniccā’ti pajānāti. ‘Anajjhositā’ti pajānāti. ‘Anabhinanditā’ti pajānāti.

Dukkhañce vedanaṁ vedayati, sā ‘aniccā’ti pajānāti. ‘Anajjhositā’ti pajānāti. ‘Anabhinanditā’ti pajānāti.

Adukkhamasukhañce vedanaṁ vedayati, sā ‘aniccā’ti pajānāti …pe… ‘anabhinanditā’ti pajānāti.

So sukhañce vedanaṁ vedayati, visaṁyutto naṁ vedayati;

dukkhañce vedanaṁ vedayati, visaṁyutto naṁ vedayati;

adukkhamasukhañce vedanaṁ vedayati, visaṁyutto naṁ vedayati.

So kāyapariyantikañce vedanaṁ vedayamāno ‘kāyapariyantikaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti. Jīvitapariyantikañce vedanaṁ vedayamāno ‘jīvitapariyantikaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.

‘Kāyassa bhedā uddhaṁ jīvitapariyādānā idheva sabbavedayitāni anabhinanditāni sītībhavissantī’ti pajānāti.

Seyyathāpi, assaji, telañca paṭicca, vaṭṭiñca paṭicca, telappadīpo jhāyeyya;

tasseva telassa ca vaṭṭiyā ca pariyādānā anāhāro nibbāyeyya.

Evameva kho, assaji, bhikkhu kāyapariyantikaṁ vedanaṁ vedayamāno ‘kāyapariyantikaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti. Jīvitapariyantikaṁ vedanaṁ vedayamāno ‘jīvitapariyantikaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.

‘Kāyassa bhedā uddhaṁ jīvitapariyādānā idheva sabbavedayitāni anabhinanditāni sītībhavissantī’ti pajānātī”ti.

Chaṭṭhaṁ.