巴利《小部》· 经集

athāparaṁ etadavoca satthā:

“Anattani attamāniṁ,

Passa lokaṁ sadevakaṁ;

Niviṭṭhaṁ nāmarūpasmiṁ,

Idaṁ saccanti maññati.

Yena yena hi maññanti,

Tato taṁ hoti aññathā;

Tañhi tassa musā hoti,

Mosadhammañhi ittaraṁ.

Amosadhammaṁ nibbānaṁ,

Tadariyā saccato vidū;

Te ve saccābhisamayā,

Nicchātā parinibbutāti.

‘Siyā aññenapi pariyāyena sammā dvayatānupassanā’ti, iti ce, bhikkhave, pucchitāro assu;

‘siyā’tissu vacanīyā.

Kathañca siyā?

Yaṁ, bhikkhave, sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya idaṁ sukhanti upanijjhāyitaṁ, tadamariyānaṁ etaṁ dukkhanti yathābhūtaṁ sammappaññāya sudiṭṭhaṁ, ayamekānupassanā.

Yaṁ, bhikkhave, sadevakassa …pe… sadevamanussāya idaṁ dukkhanti upanijjhāyitaṁ tadamariyānaṁ etaṁ sukhanti yathābhūtaṁ sammappaññāya sudiṭṭhaṁ, ayaṁ dutiyānupassanā.

Evaṁ sammā dvayatānupassino kho, bhikkhave, bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato dvinnaṁ phalānaṁ aññataraṁ phalaṁ pāṭikaṅkhaṁ—

diṭṭheva dhamme aññā, sati vā upādisese anāgāmitāti.

Idamavoca bhagavā.

Idaṁ vatvāna sugato athāparaṁ etadavoca satthā:

“Rūpā saddā rasā gandhā,

Phassā dhammā ca kevalā;

Iṭṭhā kantā manāpā ca,

Yāvatatthīti vuccati.

Sadevakassa lokassa,

Ete vo sukhasammatā;

Yattha cete nirujjhanti,

Taṁ nesaṁ dukkhasammataṁ.

Sukhanti diṭṭhamariyehi,

Sakkāyassuparodhanaṁ;

Paccanīkamidaṁ hoti,

Sabbalokena passataṁ.

Yaṁ pare sukhato āhu,

Tadariyā āhu dukkhato;

Yaṁ pare dukkhato āhu,

Tadariyā sukhato vidū.

Passa dhammaṁ durājānaṁ,

Sampamūḷhetthaviddasu;

Nivutānaṁ tamo hoti,

Andhakāro apassataṁ.

Satañca vivaṭaṁ hoti,

Āloko passatāmiva;

Santike na vijānanti,

Magā dhammassa kovidā.

Bhavarāgaparetehi,

Bhavasotānusāribhi;

Māradheyyānupannehi,

Nāyaṁ dhammo susambudho.

Ko nu aññatra mariyehi,

Padaṁ sambuddhumarahati;

Yaṁ padaṁ sammadaññāya,

Parinibbanti anāsavā”ti.

Idamavoca bhagavā.

Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.

Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṁ bhaññamāne saṭṭhimattānaṁ bhikkhūnaṁ anupādāya āsavehi cittāni vimucciṁsūti.

Dvayatānupassanāsuttaṁ dvādasamaṁ.

Tassuddānaṁ

Saccaṁ upadhi avijjā ca,

saṅkhāre viññāṇapañcamaṁ;

Phassavedaniyā taṇhā,

upādānārambhaāhārā;

Iñjitaṁ calitaṁ rūpaṁ,

saccaṁ dukkhena soḷasāti.

Mahāvaggo tatiyo.

Tassuddānaṁ

Pabbajjā ca padhānañca,

subhāsitañca sundari;

Māghasuttaṁ sabhiyo ca,

selo sallañca vuccati.

Vāseṭṭho cāpi kokāli,

Nālako dvayatānupassanā;

Dvādasetāni suttāni,

Mahāvaggoti vuccatīti.