Paṭisambhidāmagga · PS1.1 · 1.1. Ñāṇakathā

“ime dhammā hānabhāgiyā, ime dhammā ṭhitibhāgiyā, ime dhammā visesabhāgiyā, ime dhammā nibbedhabhāgiyāti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ”.

ps1.1:177.11

178.1

Kathaṁ “sabbe saṅkhārā aniccā, sabbe saṅkhārā dukkhā, sabbe dhammā anattā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ?

ps1.1:178.1

178.2

“Rūpaṁ aniccaṁ khayaṭṭhena, dukkhaṁ bhayaṭṭhena, anattā asārakaṭṭhenā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ.

ps1.1:178.2

178.3

“Vedanā …

ps1.1:178.3

178.4

saññā …

ps1.1:178.4

178.5

saṅkhārā …

ps1.1:178.5

178.6

viññāṇaṁ …

ps1.1:178.6

178.7

cakkhu …pe…

ps1.1:178.7

178.8

jarāmaraṇaṁ aniccaṁ khayaṭṭhena, dukkhaṁ bhayaṭṭhena, anattā asārakaṭṭhenā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ.

ps1.1:178.8

178.9

Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.

ps1.1:178.9

178.10

Tena vuccati—

ps1.1:178.10

178.11

“sabbe saṅkhārā aniccā, sabbe saṅkhārā dukkhā, sabbe dhammā anattā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ.

ps1.1:178.11

179.1

Kathaṁ “idaṁ dukkhaṁ ariyasaccaṁ, idaṁ dukkhasamudayaṁ ariyasaccaṁ, idaṁ dukkhanirodhaṁ ariyasaccaṁ, idaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccan”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ?

ps1.1:179.1

180.1

Tattha katamaṁ dukkhaṁ ariyasaccaṁ?

ps1.1:180.1

180.2

Jātipi dukkhā, jarāpi dukkhā, maraṇampi dukkhaṁ, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpi dukkhā, appiyehi sampayogo dukkho, piyehi vippayogo dukkho, yampicchaṁ na labhati tampi dukkhaṁ;

ps1.1:180.2

180.3

saṅkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā.

ps1.1:180.3

181.1

Tattha katamā jāti?

ps1.1:181.1

181.2

Yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhi tamhi sattanikāye jāti sañjāti okkanti abhinibbatti khandhānaṁ pātubhāvo āyatanānaṁ paṭilābho—

ps1.1:181.2

181.3

ayaṁ vuccati jāti.

ps1.1:181.3

182.1

Tattha katamā jarā yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhi tamhi sattanikāye jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṁ pāliccaṁ valittacatā āyuno saṁhāni indriyānaṁ paripāko—

ps1.1:182.1

182.2

ayaṁ vuccati jarā.

ps1.1:182.2

183.1

Tattha katamaṁ maraṇaṁ?

ps1.1:183.1

183.2

Yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhā tamhā sattanikāyā cuti cavanatā bhedo antaradhānaṁ maccu maraṇaṁ kālakiriyā khandhānaṁ bhedo kaḷevarassa nikkhepo jīvitindriyassupacchedo—

ps1.1:183.2

183.3

idaṁ vuccati maraṇaṁ.

ps1.1:183.3

184.1

Tattha katamo soko?

ps1.1:184.1

184.2

Ñātibyasanena vā phuṭṭhassa, bhogabyasanena vā phuṭṭhassa, rogabyasanena vā phuṭṭhassa, sīlabyasanena vā phuṭṭhassa, diṭṭhibyasanena vā phuṭṭhassa, aññataraññatarena byasanena samannāgatassa, aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa soko socanā socitattaṁ antosoko antoparisoko cetaso parijjhāyanā domanassaṁ sokasallaṁ—

ps1.1:184.2

184.3

ayaṁ vuccati soko.

ps1.1:184.3

185.1

Tattha katamo paridevo?

ps1.1:185.1

185.2

Ñātibyasanena vā phuṭṭhassa, bhogabyasanena vā phuṭṭhassa, rogabyasanena vā phuṭṭhassa, sīlabyasanena vā phuṭṭhassa, diṭṭhibyasanena vā phuṭṭhassa, aññataraññatarena byasanena samannāgatassa, aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa ādevo paridevo ādevanā, paridevanā ādevitattaṁ paridevitattaṁ vācā palāpo vippalāpo lālappo lālappanā lālappitattaṁ—

ps1.1:185.2

185.3

ayaṁ vuccati paridevo.

ps1.1:185.3

186.1

Tattha katamaṁ dukkhaṁ?

ps1.1:186.1

186.2

Yaṁ kāyikaṁ asātaṁ kāyikaṁ dukkhaṁ kāyasamphassajaṁ asātaṁ dukkhaṁ vedayitaṁ, kāyasamphassajā asātā dukkhā vedanā—

ps1.1:186.2

186.3

idaṁ vuccati dukkhaṁ.

ps1.1:186.3

187.1

Tattha katamaṁ domanassaṁ?

ps1.1:187.1

187.2

Yaṁ cetasikaṁ asātaṁ cetasikaṁ dukkhaṁ, cetosamphassajaṁ asātaṁ dukkhaṁ vedayitaṁ, cetosamphassajā asātā dukkhā vedanā—

ps1.1:187.2

187.3

idaṁ vuccati domanassaṁ.

ps1.1:187.3

188.1

Tattha katamo upāyāso?

ps1.1:188.1

188.2

Ñātibyasanena vā phuṭṭhassa, bhogabyasanena vā phuṭṭhassa, rogabyasanena vā phuṭṭhassa, sīlabyasanena vā phuṭṭhassa, diṭṭhibyasanena vā phuṭṭhassa, aññataraññatarena byasanena samannāgatassa, aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa āyāso upāyāso āyāsanā upāyāsanā āyāsitattaṁ upāyāsitattaṁ—

ps1.1:188.2

188.3

ayaṁ vuccati upāyāso.

ps1.1:188.3

189.1

Tattha katamo appiyehi sampayogo dukkho?

ps1.1:189.1

189.2

Idha yassa te honti aniṭṭhā akantā amanāpā rūpā saddā gandhā rasā phoṭṭhabbā, ye vā panassa te honti anatthakāmā ahitakāmā aphāsukāmā ayogakkhemakāmā, yā tehi saddhiṁ saṅgati samāgamo samodhānaṁ missībhāvo—

ps1.1:189.2

189.3

ayaṁ vuccati appiyehi sampayogo dukkho.

ps1.1:189.3

190.1

Tattha katamo piyehi vippayogo dukkho?

ps1.1:190.1

190.2

Idha yassa te honti iṭṭhā kantā manāpā rūpā saddā gandhā rasā phoṭṭhabbā, ye vā panassa te honti atthakāmā hitakāmā phāsukāmā yogakkhemakāmā mātā vā pitā vā bhātā vā bhaginī vā mittā vā amaccā vā ñātī vā sālohitā vā, yā tehi saddhiṁ asaṅgati asamāgamo asamodhānaṁ amissībhāvo—

ps1.1:190.2

190.3

ayaṁ vuccati piyehi vippayogo dukkho.

ps1.1:190.3

191.1

Tattha katamaṁ yampicchaṁ na labhati tampi dukkhaṁ?

ps1.1:191.1

191.2

Jātidhammānaṁ sattānaṁ evaṁ icchā uppajjati—

ps1.1:191.2

191.3

“aho vata mayaṁ na jātidhammā assāma, na ca vata no jāti āgaccheyyā”ti.

ps1.1:191.3

191.4

Na kho panetaṁ icchāya pattabbaṁ—

ps1.1:191.4

191.5

idampi yampicchaṁ na labhati tampi dukkhaṁ.

ps1.1:191.5

191.6

Jarādhammānaṁ sattānaṁ …pe…

ps1.1:191.6

191.7

byādhidhammānaṁ sattānaṁ …

ps1.1:191.7

191.8

maraṇadhammānaṁ sattānaṁ …

ps1.1:191.8

191.9

sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammānaṁ sattānaṁ evaṁ icchā uppajjati—

ps1.1:191.9

191.10

“aho vata mayaṁ na sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammā assāma, na ca vata no sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā āgaccheyyun”ti.

ps1.1:191.10

191.11

Na kho panetaṁ icchāya pattabbaṁ—

ps1.1:191.11

191.12

idampi yampicchaṁ na labhati tampi dukkhaṁ.

ps1.1:191.12

192.1

Tattha katame saṅkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā?

ps1.1:192.1

192.2

Seyyathidaṁ—

ps1.1:192.2

192.3

rūpupādānakkhandho, vedanupādānakkhandho, saññupādānakkhandho, saṅkhārupādānakkhandho, viññāṇupādānakkhandho—

ps1.1:192.3

192.4

ime vuccanti saṅkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā.

ps1.1:192.4

192.5

Idaṁ vuccati dukkhaṁ ariyasaccaṁ.

ps1.1:192.5

193.1

Tattha katamaṁ dukkhasamudayaṁ ariyasaccaṁ?

ps1.1:193.1