巴利《小部》· 无碍解道

Paṭisambhidāmagga

2 Yuganaddhavagga

2.10. Suññakathā

Evaṁ me sutaṁ—

ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.

Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca—

“‘Suñño loko, suñño loko’ti, bhante, vuccati.

Kittāvatā nu kho, bhante, ‘suñño loko’ti vuccatī”ti?

“Yasmā kho, ānanda, suññaṁ attena vā attaniyena vā, tasmā ‘suñño loko’ti vuccati.

Kiñcānanda, suññaṁ attena vā attaniyena vā?

Cakkhu kho, ānanda, suññaṁ attena vā attaniyena vā.

Rūpā suññā attena vā attaniyena vā.

Cakkhuviññāṇaṁ suññaṁ attena vā attaniyena vā.

Cakkhusamphasso suñño attena vā attaniyena vā.

Yampidaṁ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, tampi suññaṁ attena vā attaniyena vā.

Sotaṁ suññaṁ …pe…

saddā suññā …

ghānaṁ suññaṁ …

gandhā suññā …

jivhā suññā …

rasā suññā …

kāyo suñño …

phoṭṭhabbā suññā …

mano suñño attena vā attaniyena vā.

Dhammā suññā attena vā attaniyena vā.

Manoviññāṇaṁ suññaṁ attena vā attaniyena vā.

Manosamphasso suñño attena vā attaniyena vā.

Yampidaṁ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, tampi suññaṁ attena vā attaniyena vā.

Yasmā kho, ānanda, suññaṁ attena vā attaniyena vā tasmā ‘suñño loko’ti vuccatī”ti.

10.1. Mātikā

Suññasuññaṁ, saṅkhārasuññaṁ, vipariṇāmasuññaṁ, aggasuññaṁ, lakkhaṇasuññaṁ, vikkhambhanasuññaṁ, tadaṅgasuññaṁ, samucchedasuññaṁ, paṭippassaddhisuññaṁ, nissaraṇasuññaṁ, ajjhattasuññaṁ, bahiddhāsuññaṁ, dubhatosuññaṁ, sabhāgasuññaṁ, visabhāgasuññaṁ, esanāsuññaṁ, pariggahasuññaṁ, paṭilābhasuññaṁ, paṭivedhasuññaṁ, ekattasuññaṁ, nānattasuññaṁ, khantisuññaṁ, adhiṭṭhānasuññaṁ, pariyogāhaṇasuññaṁ, sampajānassa pavattapariyādānaṁ sabbasuññatānaṁ paramatthasuññaṁ. [25]

10.2. Niddesa

Katamaṁ <b>suññasuññaṁ?</b>

Cakkhu suññaṁ attena vā attaniyena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā.

Sotaṁ suññaṁ …pe…

ghānaṁ suññaṁ …

jivhā suññā …

kāyo suñño …

mano suñño attena vā attaniyena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā.

Idaṁ suññasuññaṁ.

Katamaṁ <b>saṅkhārasuññaṁ?</b>

Tayo saṅkhārā—

puññābhisaṅkhāro, apuññābhisaṅkhāro, āneñjābhisaṅkhāro.

Puññābhisaṅkhāro apuññābhisaṅkhārena ca āneñjābhisaṅkhārena ca suñño.

Apuññābhisaṅkhāro puññābhisaṅkhārena ca āneñjābhisaṅkhārena ca suñño.

Āneñjābhisaṅkhāro puññābhisaṅkhārena ca apuññābhisaṅkhārena ca suñño.

Ime tayo saṅkhārā.

Aparepi tayo saṅkhārā—

kāyasaṅkhāro, vacīsaṅkhāro, cittasaṅkhāro.

Kāyasaṅkhāro vacīsaṅkhārena ca cittasaṅkhārena ca suñño.

Vacīsaṅkhāro kāyasaṅkhārena ca cittasaṅkhārena ca suñño.

Cittasaṅkhāro kāyasaṅkhārena ca vacīsaṅkhārena ca suñño.

Ime tayo saṅkhārā.

Aparepi tayo saṅkhārā—

atītā saṅkhārā, anāgatā saṅkhārā, paccuppannā saṅkhārā.

Atītā saṅkhārā anāgatehi ca paccuppannehi ca saṅkhārehi suññā.

Anāgatā saṅkhārā atītehi ca paccuppannehi ca saṅkhārehi suññā paccuppannā saṅkhārā atītehi ca anāgatehi ca saṅkhārehi suññā.

Ime tayo saṅkhārā;

idaṁ saṅkhārasuññaṁ.

Katamaṁ <b>vipariṇāmasuññaṁ?</b>

Jātaṁ rūpaṁ sabhāvena suññaṁ.

Vigataṁ rūpaṁ vipariṇatañceva suññañca.

Jātā vedanā sabhāvena suññā.

Vigatā vedanā vipariṇatā ceva suññā ca …pe…

jātā saññā …

jātā saṅkhārā …

jātaṁ viññāṇaṁ …

jātaṁ cakkhu …pe…

jāto bhavo sabhāvena suñño.

Vigato bhavo vipariṇato ceva suñño ca.

Idaṁ vipariṇāmasuññaṁ.

Katamaṁ <b>aggasuññaṁ?</b>

Aggametaṁ padaṁ seṭṭhametaṁ padaṁ visiṭṭhametaṁ padaṁ yadidaṁ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.

Idaṁ aggasuññaṁ.

Katamaṁ <b>lakkhaṇasuññaṁ?</b>

Dve lakkhaṇāni—

bālalakkhaṇañca paṇḍitalakkhaṇañca.

Bālalakkhaṇaṁ paṇḍitalakkhaṇena suññaṁ.

Paṇḍitalakkhaṇaṁ bālalakkhaṇena suññaṁ.

Tīṇi lakkhaṇāni—

uppādalakkhaṇaṁ, vayalakkhaṇaṁ, ṭhitaññathattalakkhaṇaṁ.

Uppādalakkhaṇaṁ vayalakkhaṇena ca ṭhitaññathattalakkhaṇena ca suññaṁ.

Vayalakkhaṇaṁ uppādalakkhaṇena ca ṭhitaññathattalakkhaṇena ca suññaṁ, ṭhitaññathattalakkhaṇaṁ uppādalakkhaṇena ca vayalakkhaṇena ca suññaṁ.

Rūpassa uppādalakkhaṇaṁ vayalakkhaṇena ca ṭhitaññathattalakkhaṇena ca suññaṁ.

Rūpassa vayalakkhaṇaṁ uppādalakkhaṇena ca ṭhitaññathattalakkhaṇena ca suññaṁ.

Rūpassa ṭhitaññathattalakkhaṇaṁ uppādalakkhaṇena ca vayalakkhaṇena ca suññaṁ.

Vedanāya …pe…

saññāya …

saṅkhārānaṁ …

viññāṇassa …

cakkhussa …

jarāmaraṇassa uppādalakkhaṇaṁ vayalakkhaṇena ca ṭhitaññathattalakkhaṇena ca suññaṁ.

Jarāmaraṇassa vayalakkhaṇaṁ uppādalakkhaṇena ca ṭhitaññathattalakkhaṇena ca suññaṁ.

Jarāmaraṇassa ṭhitaññathattalakkhaṇaṁ uppādalakkhaṇena ca vayalakkhaṇena ca suññaṁ.

Idaṁ lakkhaṇasuññaṁ.

Katamaṁ <b>vikkhambhanasuññaṁ?</b>

Nekkhammena kāmacchando vikkhambhito ceva suñño ca.

Abyāpādena byāpādo vikkhambhito ceva suñño ca.

Ālokasaññāya thinamiddhaṁ vikkhambhitañceva suññañca.

Avikkhepena uddhaccaṁ vikkhambhitañceva suññañca.

Dhammavavatthānena vicikicchā vikkhambhitā ceva suññā ca.

Ñāṇena avijjā vikkhambhitā ceva suññā ca.

Pāmojjena arati vikkhambhitā ceva suññā ca.

Paṭhamena jhānena nīvaraṇā vikkhambhitā ceva suññā ca …pe…

arahattamaggena sabbakilesā vikkhambhitā ceva suññā ca.

Idaṁ vikkhambhanasuññaṁ.

Katamaṁ <b>tadaṅgasuññaṁ?</b>

Nekkhammena kāmacchando tadaṅgasuñño.

Abyāpādena byāpādo tadaṅgasuñño.

Ālokasaññāya thinamiddhaṁ tadaṅgasuññaṁ.

Avikkhepena uddhaccaṁ tadaṅgasuññaṁ.

Dhammavavatthānena vicikicchā tadaṅgasuññā.

Ñāṇena avijjā tadaṅgasuññā.

Pāmojjena arati tadaṅgasuññā.

Paṭhamena jhānena nīvaraṇā tadaṅgasuññā …pe…

vivaṭṭanānupassanāya saññogābhiniveso tadaṅgasuñño.

Idaṁ tadaṅgasuññaṁ.

Katamaṁ <b>samucchedasuññaṁ?</b>

Nekkhammena kāmacchando samucchinno ceva suñño ca.