上座部律藏附随（巴利原文）

siyā kāyato ca cittato ca samuṭṭhāti, na vācato;

siyā vācato ca cittato ca samuṭṭhāti, na kāyato;

siyā kāyato ca vācato ca cittato ca samuṭṭhāti …pe….

Sañcarittaṁ samāpajjantassa saṅghādiseso kattha paññattoti?

Sāvatthiyaṁ paññatto.

Kaṁ ārabbhāti?

Āyasmantaṁ udāyiṁ ārabbha.

Kismiṁ vatthusminti?

Āyasmā udāyī sañcarittaṁ samāpajji, tasmiṁ vatthusmiṁ.

Ekā paññatti, ekā anupaññatti.

Channaṁ āpattisamuṭṭhānānaṁ chahi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti—

siyā kāyato samuṭṭhāti, na vācato na cittato;

siyā vācato samuṭṭhāti, na kāyato na cittato;

siyā kāyato ca vācato ca samuṭṭhāti, na cittato;

siyā kāyato ca cittato ca samuṭṭhāti, na vācato;

siyā vācato ca cittato ca samuṭṭhāti, na kāyato;

siyā kāyato ca vācato ca cittato ca samuṭṭhāti …pe….

Saññācikāya kuṭiṁ kārāpentassa saṅghādiseso kattha paññattoti?

Āḷaviyaṁ paññatto.

Kaṁ ārabbhāti?

Āḷavake bhikkhū ārabbha.

Kismiṁ vatthusminti?

Āḷavakā bhikkhū saññācikāya kuṭiyo kārāpesuṁ, tasmiṁ vatthusmiṁ.

Ekā paññatti.

Channaṁ āpattisamuṭṭhānānaṁ chahi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti …pe….

Mahallakaṁ vihāraṁ kārāpentassa saṅghādiseso kattha paññattoti?

Kosambiyaṁ paññatto.

Kaṁ ārabbhāti?

Āyasmantaṁ channaṁ ārabbha.

Kismiṁ vatthusminti?

Āyasmā channo vihāravatthuṁ sodhento aññataraṁ cetiyarukkhaṁ chedāpesi, tasmiṁ vatthusmiṁ.

Ekā paññatti.

Channaṁ āpattisamuṭṭhānānaṁ chahi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti …pe….

Bhikkhuṁ amūlakena pārājikena dhammena anuddhaṁsentassa saṅghādiseso kattha paññattoti?

Rājagahe paññatto.

Kaṁ ārabbhāti?

Mettiyabhūmajake bhikkhū ārabbha.

Kismiṁ vatthusminti?

Mettiyabhūmajakā bhikkhū āyasmantaṁ dabbaṁ mallaputtaṁ amūlakena pārājikena dhammena anuddhaṁsesuṁ, tasmiṁ vatthusmiṁ.

Ekā paññatti.

Channaṁ āpattisamuṭṭhānānaṁ tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti …pe….

Bhikkhuṁ aññabhāgiyassa adhikaraṇassa kiñci desaṁ lesamattaṁ upādāya pārājikena dhammena anuddhaṁsentassa saṅghādiseso kattha paññattoti?

Rājagahe paññatto.

Kaṁ ārabbhāti?

Mettiyabhūmajake bhikkhū ārabbha.

Kismiṁ vatthusminti?

Mettiyabhūmajakā bhikkhū āyasmantaṁ dabbaṁ mallaputtaṁ aññabhāgiyassa adhikaraṇassa kiñci desaṁ lesamattaṁ upādāya pārājikena dhammena anuddhaṁsesuṁ, tasmiṁ vatthusmiṁ.

Ekā paññatti.

Channaṁ āpattisamuṭṭhānānaṁ tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti …pe….

Saṅghabhedakassa bhikkhuno yāvatatiyaṁ samanubhāsanāya na paṭinissajjantassa saṅghādiseso kattha paññattoti?

Rājagahe paññatto.

Kaṁ ārabbhāti?

Devadattaṁ ārabbha.

Kismiṁ vatthusminti?

Devadatto samaggassa saṅghassa bhedāya parakkami, tasmiṁ vatthusmiṁ.

Ekā paññatti.

Channaṁ āpattisamuṭṭhānānaṁ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti—

kāyato ca vācato ca cittato ca samuṭṭhāti …pe….

Bhedānuvattakānaṁ bhikkhūnaṁ yāvatatiyaṁ samanubhāsanāya na paṭinissajjantānaṁ saṅghādiseso kattha paññattoti?

Rājagahe paññatto.

Kaṁ ārabbhāti?

Sambahule bhikkhū ārabbha.

Kismiṁ vatthusminti?

Sambahulā bhikkhū devadattassa saṅghabhedāya parakkamantassa anuvattakā ahesuṁ vaggavādakā, tasmiṁ vatthusmiṁ.

Ekā paññatti.

Channaṁ āpattisamuṭṭhānānaṁ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti—

kāyato ca vācato ca cittato ca samuṭṭhāti …pe….

Dubbacassa bhikkhuno yāvatatiyaṁ samanubhāsanāya na paṭinissajjantassa saṅghādiseso kattha paññattoti?

Kosambiyaṁ paññatto.

Kaṁ ārabbhāti?

Āyasmantaṁ channaṁ ārabbha.

Kismiṁ vatthusminti?

Āyasmā channo bhikkhūhi sahadhammikaṁ vuccamāno attānaṁ avacanīyaṁ akāsi, tasmiṁ vatthusmiṁ.

Ekā paññatti.

Channaṁ āpattisamuṭṭhānānaṁ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti—

kāyato ca vācato ca cittato ca samuṭṭhāti …pe….

Kuladūsakassa bhikkhuno yāvatatiyaṁ samanubhāsanāya na paṭinissajjantassa saṅghādiseso kattha paññattoti?

Sāvatthiyaṁ paññatto.

Kaṁ ārabbhāti?

Assajipunabbasuke bhikkhū ārabbha.

Kismiṁ vatthusminti?

Assajipunabbasukā bhikkhū saṅghena pabbājanīyakammakatā bhikkhū chandagāmitā dosagāmitā mohagāmitā bhayagāmitā pāpesuṁ, tasmiṁ vatthusmiṁ.

Ekā paññatti.

Channaṁ āpattisamuṭṭhānānaṁ ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti—

kāyato ca vācato ca cittato ca samuṭṭhāti …pe….

Terasa saṅghādisesā niṭṭhitā.

Tassuddānaṁ

Vissaṭṭhi kāyasaṁsaggaṁ,

duṭṭhullaṁ attakāmañca;

Sañcarittaṁ kuṭī ceva,

vihāro ca amūlakaṁ.

Kiñcidesañca bhedo ca,

tasseva anuvattakā;

Dubbacaṁ kuladūsañca,

saṅghādisesā terasāti.

3. Aniyatakaṇḍa

Yaṁ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena paṭhamo aniyato kattha paññatto?

Kaṁ ārabbha?

Kismiṁ vatthusmiṁ?

Atthi tattha paññatti, anupaññatti, anuppannapaññatti, sabbatthapaññatti padesapaññatti, sādhāraṇapaññatti asādhāraṇapaññatti, ekatopaññatti ubhatopaññatti, pañcannaṁ pātimokkhuddesānaṁ katthogadhaṁ kattha pariyāpannaṁ, katamena uddesena uddesaṁ āgacchati, catunnaṁ vipattīnaṁ katamā vipatti, sattannaṁ āpattikkhandhānaṁ katamo āpattikkhandho, channaṁ āpattisamuṭṭhānānaṁ katihi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti, catunnaṁ adhikaraṇānaṁ katamaṁ adhikaraṇaṁ, sattannaṁ samathānaṁ katihi samathehi sammati, ko tattha vinayo, ko tattha abhivinayo, kiṁ tattha pātimokkhaṁ, kiṁ tattha adhipātimokkhaṁ, kā vipatti, kā sampatti, kā paṭipatti, kati atthavase paṭicca bhagavatā paṭhamo aniyato paññatto, ke sikkhanti, ke sikkhitasikkhā, kattha ṭhitaṁ, ke dhārenti, kassa vacanaṁ kenābhatanti.

Yaṁ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena paṭhamo aniyato kattha paññattoti?

Sāvatthiyaṁ paññatto.

Kaṁ ārabbhāti?

Āyasmantaṁ udāyiṁ ārabbha.

Kismiṁ vatthusminti?

Āyasmā udāyī mātugāmena saddhiṁ eko ekāya raho paṭicchanne āsane alaṅkammaniye nisajjaṁ kappesi, tasmiṁ vatthusmiṁ.

Atthi tattha paññatti, anupaññatti, anuppannapaññattīti?

Ekā paññatti.

Anupaññatti anuppannapaññatti tasmiṁ natthi.

Sabbatthapaññatti, padesapaññattīti?

Sabbatthapaññatti.

Sādhāraṇapaññatti, asādhāraṇapaññattīti?

Asādhāraṇapaññatti.

Ekatopaññatti, ubhatopaññattīti?

Ekatopaññatti.

Pañcannaṁ pātimokkhuddesānaṁ katthogadhaṁ kattha pariyāpannanti?

Nidānogadhaṁ nidānapariyāpannaṁ.

Katamena uddesena uddesaṁ āgacchatīti?

Catutthena uddesena uddesaṁ āgacchati.

Catunnaṁ vipattīnaṁ katamā vipattīti?