上座部律藏附随（巴利原文）

Parivāra

11. Adhikaraṇabheda

1. Ukkoṭanabhedādi

Cattāri adhikaraṇāni.

Vivādādhikaraṇaṁ, anuvādādhikaraṇaṁ, āpattādhikaraṇaṁ, kiccādhikaraṇaṁ—

imāni cattāri adhikaraṇāni.

Imesaṁ catunnaṁ adhikaraṇānaṁ kati ukkoṭā?

Imesaṁ catunnaṁ adhikaraṇānaṁ dasa ukkoṭā.

Vivādādhikaraṇassa dve ukkoṭā, anuvādādhikaraṇassa cattāro ukkoṭā, āpattādhikaraṇassa tayo ukkoṭā, kiccādhikaraṇassa eko ukkoṭo—

imesaṁ catunnaṁ adhikaraṇānaṁ ime dasa ukkoṭā.

Vivādādhikaraṇaṁ ukkoṭento kati samathe ukkoṭeti?

Anuvādādhikaraṇaṁ ukkoṭento kati samathe ukkoṭeti?

Āpattādhikaraṇaṁ ukkoṭento kati samathe ukkoṭeti?

Kiccādhikaraṇaṁ ukkoṭento kati samathe ukkoṭeti?

Vivādādhikaraṇaṁ ukkoṭento dve samathe ukkoṭeti.

Anuvādādhikaraṇaṁ ukkoṭento cattāro samathe ukkoṭeti.

Āpattādhikaraṇaṁ ukkoṭento tayo samathe ukkoṭeti.

Kiccādhikaraṇaṁ ukkoṭento ekaṁ samathaṁ ukkoṭeti.

Kati ukkoṭā?

Katihākārehi ukkoṭanaṁ pasavati?

Katihaṅgehi samannāgato puggalo adhikaraṇaṁ ukkoṭeti?

Kati puggalā adhikaraṇaṁ ukkoṭentā āpattiṁ āpajjanti?

Dvādasa ukkoṭā.

Dasahākārehi ukkoṭanaṁ pasavati.

Catūhaṅgehi samannāgato puggalo adhikaraṇaṁ ukkoṭeti.

Cattāro puggalā adhikaraṇaṁ ukkoṭentā āpattiṁ āpajjanti?

Katame dvādasa ukkoṭā?

Akataṁ kammaṁ, dukkaṭaṁ kammaṁ, puna kātabbaṁ kammaṁ, anihataṁ, dunnihataṁ, puna nihanitabbaṁ, avinicchitaṁ, duvinicchitaṁ, puna vinicchitabbaṁ, avūpasantaṁ, duvūpasantaṁ, puna vūpasametabbanti—

ime dvādasa ukkoṭā.

Katamehi dasahākārehi ukkoṭanaṁ pasavati?

Tattha jātakaṁ adhikaraṇaṁ ukkoṭeti, tattha jātakaṁ vūpasantaṁ adhikaraṇaṁ ukkoṭeti, antarāmagge adhikaraṇaṁ ukkoṭeti, antarāmagge vūpasantaṁ adhikaraṇaṁ ukkoṭeti, tattha gataṁ adhikaraṇaṁ ukkoṭeti, tattha gataṁ vūpasantaṁ adhikaraṇaṁ ukkoṭeti, sativinayaṁ ukkoṭeti, amūḷhavinayaṁ ukkoṭeti, tassapāpiyasikaṁ ukkoṭeti, tiṇavatthārakaṁ ukkoṭeti—

imehi dasahākārehi ukkoṭanaṁ pasavati.

Katamehi catūhaṅgehi samannāgato puggalo adhikaraṇaṁ ukkoṭeti?

Chandāgatiṁ gacchanto adhikaraṇaṁ ukkoṭeti, dosāgatiṁ gacchanto adhikaraṇaṁ ukkoṭeti, mohāgatiṁ gacchanto adhikaraṇaṁ ukkoṭeti, bhayāgatiṁ gacchanto adhikaraṇaṁ ukkoṭeti—

imehi catūhaṅgehi samannāgato puggalo adhikaraṇaṁ ukkoṭeti.

Katame cattāro puggalā adhikaraṇaṁ ukkoṭentā āpattiṁ āpajjanti?

Tadahupasampanno ukkoṭeti ukkoṭanakaṁ pācittiyaṁ, āgantuko ukkoṭeti ukkoṭanakaṁ pācittiyaṁ, kārako ukkoṭeti ukkoṭanakaṁ pācittiyaṁ, chandadāyako ukkoṭeti ukkoṭanakaṁ pācittiyaṁ—

ime cattāro puggalā adhikaraṇaṁ ukkoṭentā āpattiṁ āpajjanti.

2. Adhikaraṇanidānādi

Vivādādhikaraṇaṁ kiṁnidānaṁ, kiṁsamudayaṁ, kiṁjātikaṁ, kiṁpabhavaṁ, kiṁsambhāraṁ, kiṁsamuṭṭhānaṁ?

Anuvādādhikaraṇaṁ kiṁnidānaṁ, kiṁsamudayaṁ, kiṁjātikaṁ, kiṁpabhavaṁ, kiṁsambhāraṁ, kiṁsamuṭṭhānaṁ?

Āpattādhikaraṇaṁ kiṁnidānaṁ, kiṁsamudayaṁ, kiṁjātikaṁ, kiṁpabhavaṁ, kiṁsambhāraṁ, kiṁsamuṭṭhānaṁ?

Kiccādhikaraṇaṁ kiṁnidānaṁ, kiṁsamudayaṁ, kiṁjātikaṁ, kiṁpabhavaṁ, kiṁsambhāraṁ, kiṁsamuṭṭhānaṁ?

Vivādādhikaraṇaṁ vivādanidānaṁ vivādasamudayaṁ vivādajātikaṁ vivādapabhavaṁ vivādasambhāraṁ vivādasamuṭṭhānaṁ.

Anuvādādhikaraṇaṁ anuvādanidānaṁ anuvādasamudayaṁ anuvādajātikaṁ anuvādapabhavaṁ anuvādasambhāraṁ anuvādasamuṭṭhānaṁ.

Āpattādhikaraṇaṁ āpattinidānaṁ āpattisamudayaṁ āpattijātikaṁ āpattipabhavaṁ āpattisambhāraṁ āpattisamuṭṭhānaṁ.

Kiccādhikaraṇaṁ kiccayanidānaṁ kiccayasamudayaṁ kiccayajātikaṁ kiccayapabhavaṁ kiccayasambhāraṁ kiccayasamuṭṭhānaṁ.

Vivādādhikaraṇaṁ kiṁnidānaṁ, kiṁsamudayaṁ, kiṁjātikaṁ, kiṁpabhavaṁ, kiṁsambhāraṁ, kiṁsamuṭṭhānaṁ?

Anuvādādhikaraṇaṁ …pe…

āpattādhikaraṇaṁ …pe…

kiccādhikaraṇaṁ kiṁnidānaṁ, kiṁsamudayaṁ, kiṁjātikaṁ, kiṁpabhavaṁ, kiṁsambhāraṁ, kiṁsamuṭṭhānaṁ?

Vivādādhikaraṇaṁ hetunidānaṁ, hetusamudayaṁ, hetujātikaṁ, hetupabhavaṁ, hetusambhāraṁ, hetusamuṭṭhānaṁ.

Anuvādādhikaraṇaṁ …pe…

āpattādhikaraṇaṁ …pe…

kiccādhikaraṇaṁ hetunidānaṁ, hetusamudayaṁ, hetujātikaṁ, hetupabhavaṁ, hetusambhāraṁ, hetusamuṭṭhānaṁ.

Vivādādhikaraṇaṁ kiṁnidānaṁ, kiṁsamudayaṁ, kiṁjātikaṁ, kiṁpabhavaṁ, kiṁsambhāraṁ, kiṁsamuṭṭhānaṁ?

Anuvādādhikaraṇaṁ …pe…

āpattādhikaraṇaṁ …pe…

kiccādhikaraṇaṁ kiṁnidānaṁ, kiṁsamudayaṁ, kiṁjātikaṁ, kiṁpabhavaṁ, kiṁsambhāraṁ, kiṁsamuṭṭhānaṁ?

Vivādādhikaraṇaṁ paccayanidānaṁ, paccayasamudayaṁ, paccayajātikaṁ, paccayapabhavaṁ, paccayasambhāraṁ, paccayasamuṭṭhānaṁ.

Anuvādādhikaraṇaṁ …pe…

āpattādhikaraṇaṁ …pe…

kiccādhikaraṇaṁ paccayanidānaṁ, paccayasamudayaṁ, paccayajātikaṁ, paccayapabhavaṁ, paccayasambhāraṁ, paccayasamuṭṭhānaṁ.

3. Adhikaraṇamūlādi

Catunnaṁ adhikaraṇānaṁ kati mūlāni, kati samuṭṭhānā?

Catunnaṁ adhikaraṇānaṁ tettiṁsa mūlāni, tettiṁsa samuṭṭhānā.

Catunnaṁ adhikaraṇānaṁ katamāni tettiṁsa mūlāni?

Vivādādhikaraṇassa dvādasa mūlāni, anuvādādhikaraṇassa cuddasa mūlāni, āpattādhikaraṇassa cha mūlāni, kiccādhikaraṇassa ekaṁ mūlaṁ, saṅgho—

catunnaṁ adhikaraṇānaṁ imāni tettiṁsa mūlāni.

Catunnaṁ adhikaraṇānaṁ katame tettiṁsa samuṭṭhānā?

Vivādādhikaraṇassa aṭṭhārasabhedakaravatthūni samuṭṭhānā, anuvādādhikaraṇassa catasso vipattiyo samuṭṭhānā, āpattādhikaraṇassa sattāpattikkhandhā samuṭṭhānā, kiccādhikaraṇassa cattāri kammāni samuṭṭhānā—

catunnaṁ adhikaraṇānaṁ ime tettiṁsa samuṭṭhānā.

4. Adhikaraṇapaccayāpatti

Vivādādhikaraṇaṁ āpattānāpattīti?

Vivādādhikaraṇaṁ na āpatti.

Kiṁ pana vivādādhikaraṇapaccayā āpattiṁ āpajjeyyāti?

Āma, vivādādhikaraṇapaccayā āpattiṁ āpajjeyya.

Vivādādhikaraṇapaccayā kati āpattiyo āpajjati?

Vivādādhikaraṇapaccayā dve āpattiyo āpajjati.

Upasampannaṁ omasati, āpatti pācittiyassa;

anupasampannaṁ omasati, āpatti dukkaṭassa—

vivādādhikaraṇapaccayā imā dve āpattiyo āpajjati.

Tā āpattiyo catunnaṁ vipattīnaṁ kati vipattiyo bhajanti?

Catunnaṁ adhikaraṇānaṁ katamaṁ adhikaraṇaṁ?

Sattannaṁ āpattikkhandhānaṁ katihi āpattikkhandhehi saṅgahitā?

Channaṁ āpattisamuṭṭhānānaṁ katihi samuṭṭhānehi samuṭṭhanti?

Katihi adhikaraṇehi, katisu ṭhānesu, katihi samathehi sammanti?

Tā āpattiyo catunnaṁ vipattīnaṁ ekaṁ vipattiṁ bhajanti—

ācāravipattiṁ.

Catunnaṁ adhikaraṇānaṁ, āpattādhikaraṇaṁ.

Sattannaṁ āpattikkhandhānaṁ dvīhi āpattikkhandhehi saṅgahitā—

siyā pācittiyāpattikkhandhena, siyā dukkaṭāpattikkhandhena.

Channaṁ āpattisamuṭṭhānānaṁ tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhanti.

Ekena adhikaraṇena—

kiccādhikaraṇena;

tīsu ṭhānesu—

saṅghamajjhe, gaṇamajjhe, puggalassa santike;

tīhi samathehi sammanti—

siyā sammukhāvinayena ca paṭiññātakaraṇena ca, siyā sammukhāvinayena ca tiṇavatthārakena ca.

Anuvādādhikaraṇaṁ āpattānāpattīti?

Anuvādādhikaraṇaṁ na āpatti.

Kiṁ pana anuvādādhikaraṇapaccayā āpattiṁ āpajjeyyāti?

Āma, anuvādādhikaraṇapaccayā āpattiṁ āpajjeyya.

Anuvādādhikaraṇapaccayā, kati āpattiyo āpajjati?

Anuvādādhikaraṇapaccayā tisso āpattiyo āpajjati.

Bhikkhuṁ amūlakena pārājikena dhammena anuddhaṁseti, āpatti saṅghādisesassa;

amūlakena saṅghādisesena anuddhaṁseti, āpatti pācittiyassa;

amūlikāya ācāravipattiyā anuddhaṁseti, āpatti dukkaṭassa—

anuvādādhikaraṇapaccayā imā tisso āpattiyo āpajjati.

Tā āpattiyo catunnaṁ vipattīnaṁ kati vipattiyo bhajanti?

Catunnaṁ adhikaraṇānaṁ katamaṁ adhikaraṇaṁ?

Sattannaṁ āpattikkhandhānaṁ katihi āpattikkhandhehi saṅgahitā?

Channaṁ āpattisamuṭṭhānānaṁ katihi samuṭṭhānehi samuṭṭhanti?

Katihi adhikaraṇehi, katisu ṭhānesu, katihi samathehi sammanti?

Tā āpattiyo catunnaṁ vipattīnaṁ dve vipattiyo bhajanti—

siyā sīlavipattiṁ, siyā ācāravipattiṁ.

Catunnaṁ adhikaraṇānaṁ, āpattādhikaraṇaṁ.

Sattannaṁ āpattikkhandhānaṁ tīhi āpattikkhandhehi saṅgahitā—

siyā saṅghādisesāpattikkhandhena, siyā pācittiyāpattikkhandhena, siyā dukkaṭāpattikkhandhena.

Channaṁ āpattisamuṭṭhānānaṁ tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhanti.