上座部律藏附随（巴利原文）

Diṭṭhāvikammā apare,

paṭiggahānatirittā;

Pavāraṇā paṭiññātaṁ,

okāsaṁ sākacchena ca;

Pañhaṁ aññabyākaraṇā,

visuddhi cāpi bhojanāti.

5. Attādānavagga

“Codakena, bhante, bhikkhunā paraṁ codetukāmena kati dhamme ajjhattaṁ paccavekkhitvā paro codetabbo”ti?

“Codakenupāli, bhikkhunā paraṁ codetukāmena pañca dhamme ajjhattaṁ paccavekkhitvā paro codetabbo.

Katame pañca?

Codakenupāli, bhikkhunā paraṁ codetukāmena evaṁ paccavekkhitabbaṁ—

‘Parisuddhakāyasamācāro nu khomhi, parisuddhenamhi kāyasamācārena samannāgato acchiddena appaṭimaṁsena, saṁvijjati nu kho me eso dhammo udāhu no’ti.

No ce, upāli, bhikkhu parisuddhakāyasamācāro hoti, parisuddhena kāyasamācārena samannāgato acchiddena appaṭimaṁsena, tassa bhavanti vattāro—

‘iṅgha tāva āyasmā kāyikaṁ sikkhassū’ti itissa bhavanti vattāro.

Puna caparaṁ, upāli, codakena bhikkhunā paraṁ codetukāmena evaṁ paccavekkhitabbaṁ—

‘parisuddhavacīsamācāro nu khomhi, parisuddhenamhi vacīsamācārena samannāgato acchiddena appaṭimaṁsena, saṁvijjati nu kho me eso dhammo udāhu no’ti.

No ce, upāli, bhikkhu parisuddhavacīsamācāro hoti, parisuddhena vacīsamācārena samannāgato acchiddena appaṭimaṁsena, tassa bhavanti vattāro—

‘iṅgha tāva āyasmā vācasikaṁ sikkhassū’ti itissa bhavanti vattāro.

Puna caparaṁ, upāli, codakena bhikkhunā paraṁ codetukāmena evaṁ paccavekkhitabbaṁ—

‘mettaṁ nu kho me cittaṁ paccupaṭṭhitaṁ sabrahmacārīsu anāghātaṁ, saṁvijjati nu kho me eso dhammo udāhu no’ti.

No ce, upāli, bhikkhuno mettaṁ cittaṁ paccupaṭṭhitaṁ hoti sabrahmacārīsu anāghātaṁ, tassa bhavanti vattāro—

‘iṅgha tāva āyasmā sabrahmacārīsu mettaṁ cittaṁ upaṭṭhāpehī’ti itissa bhavanti vattāro.

Puna caparaṁ, upāli, codakena bhikkhunā paraṁ codetukāmena evaṁ paccavekkhitabbaṁ—

‘bahussuto nu khomhi sutadharo sutasannicayo, ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ abhivadanti, tathārūpā me dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā, saṁvijjati nu kho me eso dhammo udāhu no’ti.

No ce, upāli, bhikkhu bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo, ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ abhivadanti, tathārūpassa dhammā na bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā, tassa bhavanti vattāro—

‘iṅgha tāva āyasmā āgamaṁ pariyāpuṇassū’ti itissa bhavanti vattāro.

Puna caparaṁ, upāli, codakena bhikkhunā paraṁ codetukāmena evaṁ paccavekkhitabbaṁ—

‘ubhayāni kho me pātimokkhāni vitthārena svāgatāni honti suvibhattāni suppavattīni suvinicchitāni suttaso anubyañjanaso, saṁvijjati nu kho me eso dhammo udāhu no’ti.

No ce, upāli, bhikkhuno ubhayāni pātimokkhāni vitthārena svāgatāni honti suvibhattāni suppavattīni suvinicchitāni suttaso anubyañjanaso, ‘idaṁ panāvuso kattha vuttaṁ bhagavatā’ti iti puṭṭho na sampāyati, (…) tassa bhavanti vattāro—

‘iṅgha tāva āyasmā vinayaṁ pariyāpuṇassū’ti itissa bhavanti vattāro.

Codakenupāli, bhikkhunā paraṁ codetukāmena ime pañca dhamme ajjhattaṁ paccavekkhitvā paro codetabbo”ti.

“Codakena, bhante, bhikkhunā paraṁ codetukāmena kati dhamme ajjhattaṁ upaṭṭhāpetvā paro codetabbo”ti?

“Codakenupāli, bhikkhunā paraṁ codetukāmena pañca dhamme ajjhattaṁ upaṭṭhāpetvā paro codetabbo.

Katame pañca?

Kālena vakkhāmi no akālena, bhūtena vakkhāmi no abhūtena, saṇhena vakkhāmi no pharusena, atthasaṁhitena vakkhāmi no anatthasaṁhitena, mettācitto vakkhāmi no dosantaroti—

codakenupāli, bhikkhunā paraṁ codetukāmena ime pañca dhamme ajjhattaṁ upaṭṭhāpetvā paro codetabbo”ti.

“Codakena, bhante, bhikkhunā paraṁ codetukāmena kati dhamme ajjhattaṁ manasi karitvā paro codetabbo”ti?

“Codakenupāli, bhikkhunā paraṁ codetukāmena pañca dhamme ajjhattaṁ manasi karitvā paro codetabbo.

Katame pañca?

Kāruññatā, hitesitā, anukampatā, āpattivuṭṭhānatā, vinayapurekkhāratā—

codakenupāli, bhikkhunā paraṁ codetukāmena ime pañca dhamme ajjhattaṁ manasi karitvā paro codetabbo”ti.

“Katihi nu kho, bhante, aṅgehi samannāgatassa bhikkhuno okāsakammaṁ kārāpentassa nālaṁ okāsakammaṁ kātun”ti?

“Pañcahupāli, aṅgehi samannāgatassa bhikkhuno okāsakammaṁ kārāpentassa nālaṁ okāsakammaṁ kātuṁ.

Katamehi pañcahi?

Aparisuddhakāyasamācāro hoti, aparisuddhavacīsamācāro hoti, aparisuddhājīvo hoti, bālo hoti abyatto, na paṭibalo anuyuñjiyamāno anuyogaṁ dātuṁ—

imehi kho, upāli, pañcahaṅgehi samannāgatassa bhikkhuno okāsakammaṁ kārāpentassa nālaṁ okāsakammaṁ kātuṁ.

Pañcahupāli, aṅgehi samannāgatassa bhikkhuno okāsakammaṁ kārāpentassa alaṁ okāsakammaṁ kātuṁ.

Katamehi pañcahi?

Parisuddhakāyasamācāro hoti, parisuddhavacīsamācāro hoti, parisuddhājīvo hoti, paṇḍito hoti byatto paṭibalo anuyuñjiyamāno anuyogaṁ dātuṁ—

imehi kho, upāli, pañcahaṅgehi samannāgatassa bhikkhuno okāsakammaṁ kārāpentassa alaṁ okāsakammaṁ kātun”ti.

“Attādānaṁ ādātukāmena, bhante, bhikkhunā katihaṅgehi samannāgataṁ attādānaṁ ādātabban”ti?

“Attādānaṁ ādātukāmenupāli, bhikkhunā pañcaṅgasamannāgataṁ attādānaṁ ādātabbaṁ.

Katame pañca?

Attādānaṁ ādātukāmena, upāli, bhikkhunā evaṁ paccavekkhitabbaṁ—

‘yaṁ kho ahaṁ imaṁ attādānaṁ ādātukāmo, kālo nu kho imaṁ attādānaṁ ādātuṁ udāhu no’ti.

Sace, upāli, bhikkhu paccavekkhamāno evaṁ jānāti—

‘akālo imaṁ attādānaṁ ādātuṁ no kālo’ti, na taṁ, upāli, attādānaṁ ādātabbaṁ.

Sace panupāli, bhikkhu paccavekkhamāno evaṁ jānāti—

‘kālo imaṁ attādānaṁ ādātuṁ no akālo’ti, tenupāli, bhikkhunā uttari paccavekkhitabbaṁ—

‘yaṁ kho ahaṁ imaṁ attādānaṁ ādātukāmo bhūtaṁ nu kho idaṁ attādānaṁ udāhu no’ti.

Sace, upāli, bhikkhu paccavekkhamāno evaṁ jānāti—

‘abhūtaṁ idaṁ attādānaṁ no bhūtan’ti, na taṁ, upāli, attādānaṁ ādātabbaṁ.

Sace panupāli, bhikkhu paccavekkhamāno evaṁ jānāti—

‘bhūtaṁ idaṁ attādānaṁ no abhūtan’ti, tenupāli, bhikkhunā uttari paccavekkhitabbaṁ—

‘yaṁ kho ahaṁ imaṁ attādānaṁ ādātukāmo, atthasaṁhitaṁ nu kho idaṁ attādānaṁ udāhu no’ti.

Sace, upāli, bhikkhu paccavekkhamāno evaṁ jānāti—

‘anatthasaṁhitaṁ idaṁ attādānaṁ no atthasaṁhitan’ti, na taṁ, upāli, attādānaṁ ādātabbaṁ.

Sace panupāli, bhikkhu paccavekkhamāno evaṁ jānāti—

‘atthasaṁhitaṁ idaṁ attādānaṁ no anatthasaṁhitan’ti, tenupāli, bhikkhunā uttari paccavekkhitabbaṁ—

‘imaṁ kho ahaṁ attādānaṁ ādiyamāno labhissāmi sandiṭṭhe sambhatte bhikkhū dhammato vinayato pakkhe udāhu no’ti.

Sace, upāli, bhikkhu paccavekkhamāno evaṁ jānāti—

‘imaṁ kho ahaṁ attādānaṁ ādiyamāno na labhissāmi sandiṭṭhe sambhatte bhikkhū dhammato vinayato pakkhe’ti, na taṁ, upāli, attādānaṁ ādātabbaṁ.

Sace panupāli, bhikkhu paccavekkhamāno evaṁ jānāti—

‘idaṁ kho ahaṁ attādānaṁ ādiyamāno labhissāmi sandiṭṭhe sambhatte bhikkhū dhammato vinayato pakkhe’ti, tenupāli, bhikkhunā uttari paccavekkhitabbaṁ—

‘imaṁ kho me attādānaṁ ādiyato bhavissati saṅghassa tatonidānaṁ bhaṇḍanaṁ kalaho viggaho vivādo saṅghabhedo saṅgharāji saṅghavavatthānaṁ saṅghanānākaraṇaṁ udāhu no’ti.

Sace, upāli, bhikkhu paccavekkhamāno evaṁ jānāti—

‘imaṁ kho me attādānaṁ ādiyato bhavissati saṅghassa tatonidānaṁ bhaṇḍanaṁ kalaho viggaho vivādo saṅghabhedo saṅgharāji saṅghavavatthānaṁ saṅghanānākaraṇan’ti, na taṁ, upāli, attādānaṁ ādātabbaṁ.

Sace panupāli, bhikkhu paccavekkhamāno evaṁ jānāti—

‘imaṁ kho me attādānaṁ ādiyato na bhavissati saṅghassa tatonidānaṁ bhaṇḍanaṁ kalaho viggaho vivādo saṅghabhedo saṅgharāji saṅghavavatthānaṁ saṅghanānākaraṇan’ti, taṁ ādātabbaṁ, upāli, attādānaṁ.

Evaṁ pañcaṅgasamannāgataṁ kho, upāli, attādānaṁ ādinnaṁ pacchāpi avippaṭisārakaraṁ bhavissatī”ti.

“Katihi nu kho, bhante, aṅgehi samannāgato bhikkhu adhikaraṇajātānaṁ bhikkhūnaṁ bahūpakāro hotī”ti?

“Pañcahupāli, aṅgehi samannāgato bhikkhu adhikaraṇajātānaṁ bhikkhūnaṁ bahūpakāro hoti.

Katamehi pañcahi?

Sīlavā hoti, pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu;

bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo;

ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ abhivadanti tathārūpassa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā, ubhayāni kho panassa pātimokkhāni vitthārena svāgatāni honti suvibhattāni suppavattīni suvinicchitāni suttaso anubyañjanaso;

vinaye kho pana ṭhito hoti asaṁhīro;

paṭibalo hoti ubho atthapaccatthike assāsetuṁ saññāpetuṁ nijjhāpetuṁ pekkhetuṁ pasādetuṁ—

imehi kho, upāli, pañcahaṅgehi samannāgato bhikkhu adhikaraṇajātānaṁ bhikkhūnaṁ bahūpakāro hoti.

Aparehipi, upāli, pañcahaṅgehi samannāgato bhikkhu adhikaraṇajātānaṁ bhikkhūnaṁ bahūpakāro hoti.

Katamehi pañcahi?

Parisuddhakāyasamācāro hoti, parisuddhavacīsamācāro hoti, parisuddhājīvo hoti, paṇḍito hoti byatto, paṭibalo anuyuñjiyamāno anuyogaṁ dātuṁ—

imehi kho, upāli, pañcahaṅgehi samannāgato bhikkhu adhikaraṇajātānaṁ bhikkhūnaṁ bahūpakāro hoti.

Aparehipi, upāli, pañcahaṅgehi samannāgato bhikkhu adhikaraṇajātānaṁ bhikkhūnaṁ bahūpakāro hoti.

Katamehi pañcahi?

Vatthuṁ jānāti, nidānaṁ jānāti, paññattiṁ jānāti, padapaccābhaṭṭhaṁ jānāti, anusandhivacanapathaṁ jānāti—

imehi kho, upāli, pañcahaṅgehi samannāgato bhikkhu adhikaraṇajātānaṁ bhikkhūnaṁ bahūpakāro hotī”ti.

“Katihi nu kho, bhante, aṅgehi samannāgatena bhikkhunā nānuyuñjitabban”ti?

“Pañcahupāli, aṅgehi samannāgatena bhikkhunā nānuyuñjitabbaṁ.

Katamehi pañcahi?

Suttaṁ na jānāti, suttānulomaṁ na jānāti, vinayaṁ na jānāti, vinayānulomaṁ na jānāti, na ca ṭhānāṭhānakusalo hoti—

imehi kho, upāli, pañcahaṅgehi samannāgatena bhikkhunā nānuyuñjitabbaṁ.

Pañcahupāli, aṅgehi samannāgatena bhikkhunā anuyuñjitabbaṁ.

Katamehi pañcahi?

Suttaṁ jānāti, suttānulomaṁ jānāti, vinayaṁ jānāti, vinayānulomaṁ jānāti, ṭhānāṭhānakusalo ca hoti—

imehi kho, upāli, pañcahaṅgehi samannāgatena bhikkhunā anuyuñjitabbaṁ.

Aparehipi, upāli, pañcahaṅgehi samannāgatena bhikkhunā nānuyuñjitabbaṁ.

Katamehi pañcahi?

Dhammaṁ na jānāti, dhammānulomaṁ na jānāti, vinayaṁ na jānāti, vinayānulomaṁ na jānāti, na ca pubbāparakusalo hoti—

imehi kho, upāli, pañcahaṅgehi samannāgatena bhikkhunā nānuyuñjitabbaṁ.

Pañcahupāli, aṅgehi samannāgatena bhikkhunā anuyuñjitabbaṁ.

Katamehi pañcahi?

Dhammaṁ jānāti, dhammānulomaṁ jānāti, vinayaṁ jānāti, vinayānulomaṁ jānāti, pubbāparakusalo ca hoti—

imehi kho, upāli, pañcahaṅgehi samannāgatena bhikkhunā anuyuñjitabbaṁ.

Aparehipi, upāli, pañcahaṅgehi samannāgatena bhikkhunā nānuyuñjitabbaṁ.

Katamehi pañcahi?

Vatthuṁ na jānāti, nidānaṁ na jānāti, paññattiṁ na jānāti, padapaccābhaṭṭhaṁ na jānāti, anusandhivacanapathaṁ na jānāti—

imehi kho, upāli, pañcahaṅgehi samannāgatena bhikkhunā nānuyuñjitabbaṁ.

Pañcahupāli, aṅgehi samannāgatena bhikkhunā anuyuñjitabbaṁ.

Katamehi pañcahi?