上座部律藏附随（巴利原文）

adhikaraṇaṁ na jānāti, adhikaraṇassa mūlaṁ na jānāti, adhikaraṇasamudayaṁ na jānāti, adhikaraṇanirodhaṁ na jānāti, adhikaraṇanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ na jānāti.

Pañcahaṅgehi samannāgato vinayadharo “paṇḍito” tveva saṅkhaṁ gacchati—

adhikaraṇaṁ jānāti, adhikaraṇassa mūlaṁ jānāti, adhikaraṇasamudayaṁ jānāti, adhikaraṇanirodhaṁ jānāti, adhikaraṇanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ jānāti.

Aparehipi pañcahaṅgehi samannāgato vinayadharo “bālo” tveva saṅkhaṁ gacchati—

vatthuṁ na jānāti, nidānaṁ na jānāti, paññattiṁ na jānāti, anupaññattiṁ na jānāti, anusandhivacanapathaṁ na jānāti.

Pañcahaṅgehi samannāgato vinayadharo “paṇḍito” tveva saṅkhaṁ gacchati—

vatthuṁ jānāti, nidānaṁ jānāti, paññattiṁ jānāti, anupaññattiṁ jānāti, anusandhivacanapathaṁ jānāti.

Aparehipi pañcahaṅgehi samannāgato vinayadharo “bālo” tveva saṅkhaṁ gacchati—

ñattiṁ na jānāti, ñattiyā karaṇaṁ na jānāti, na pubbakusalo hoti, na aparakusalo hoti, akālaññū ca hoti.

Pañcahaṅgehi samannāgato vinayadharo “paṇḍito” tveva saṅkhaṁ gacchati—

ñattiṁ jānāti, ñattiyā karaṇaṁ jānāti, pubbakusalo hoti, aparakusalo hoti, kālaññū ca hoti.

Aparehipi pañcahaṅgehi samannāgato vinayadharo “bālo” tveva saṅkhaṁ gacchati—

āpattānāpattiṁ na jānāti, lahukagarukaṁ āpattiṁ na jānāti, sāvasesānavasesaṁ āpattiṁ na jānāti, duṭṭhullāduṭṭhullaṁ āpattiṁ na jānāti, ācariyaparamparā kho panassa na suggahitā hoti na sumanasikatā na sūpadhāritā.

Pañcahaṅgehi samannāgato vinayadharo “paṇḍito” tveva saṅkhaṁ gacchati—

āpattānāpattiṁ jānāti, lahukagarukaṁ āpattiṁ jānāti, sāvasesānavasesaṁ āpattiṁ jānati, duṭṭhullāduṭṭhullaṁ āpattiṁ jānāti, ācariyaparamparā kho panassa suggahitā hoti sumanasikatā sūpadhāritā.

Aparehipi pañcahaṅgehi samannāgato vinayadharo “bālo” tveva saṅkhaṁ gacchati—

āpattānāpattiṁ na jānāti, lahukagarukaṁ āpattiṁ na jānāti, sāvasesānavasesaṁ āpattiṁ na jānāti, duṭṭhullāduṭṭhullaṁ āpattiṁ jānāti, ubhayāni kho panassa pātimokkhāni na vitthārena svāgatāni honti na suvibhattāni na suppavattīni na suvinicchitāni suttaso anubyañjanaso.

Pañcahaṅgehi samannāgato vinayadharo “paṇḍito” tveva saṅkhaṁ gacchati—

āpattānāpattiṁ jānāti, lahukagarukaṁ āpattiṁ jānāti, sāvasesānavasesaṁ āpattiṁ jānāti, duṭṭhullāduṭṭhullaṁ āpattiṁ jānāti, ubhayāni kho panassa pātimokkhāni vitthārena svāgatāni honti suvibhattāni suppavattīni suvinicchitāni suttaso anubyañjanaso.

Aparehipi pañcahaṅgehi samannāgato vinayadharo “bālo” tveva saṅkhaṁ gacchati—

āpattānāpattiṁ na jānāti, lahukagarukaṁ āpattiṁ na jānāti, sāvasesānavasesaṁ āpattiṁ na jānāti, duṭṭhullāduṭṭhullaṁ āpattiṁ na jānāti, adhikaraṇe ca na vinicchayakusalo hoti.

Pañcahaṅgehi samannāgato vinayadharo “paṇḍito” tveva saṅkhaṁ gacchati—

āpattānāpattiṁ jānāti, lahukagarukaṁ āpattiṁ jānāti, sāvasesānavasesaṁ āpattiṁ jānāti, duṭṭhullāduṭṭhullaṁ āpattiṁ jānāti, adhikaraṇe ca vinicchayakusalo hoti.

Pañca āraññikā—

mandattā momūhattā āraññiko hoti, pāpiccho icchāpakato āraññiko hoti, ummādā cittakkhepā āraññiko hoti, “vaṇṇitaṁ buddhehi buddhasāvakehī”ti āraññiko hoti, api ca appicchaññeva nissāya santuṭṭhiññeva nissāya sallekhaññeva nissāya pavivekaññeva nissāya idamatthitaññeva nissāya āraññiko hoti.

Pañca piṇḍapātikā …pe…

pañca paṁsukūlikā …pe…

pañca rukkhamūlikā …pe…

pañca sosānikā …pe…

pañca abbhokāsikā …pe…

pañca tecīvarikā …pe…

pañca sapadānacārikā …pe…

pañca nesajjikā …pe…

pañca yathāsanthatikā …pe…

pañca ekāsanikā …pe…

pañca khalupacchābhattikā …pe…

pañca pattapiṇḍikā—

mandattā momūhattā pattapiṇḍiko hoti, pāpiccho icchāpakato pattapiṇḍiko hoti, ummādā cittakkhepā pattapiṇḍiko hoti, “vaṇṇitaṁ buddhehi buddhasāvakehī”ti pattapiṇḍiko hoti, api ca appicchaññeva nissāya santuṭṭhiññeva nissāya sallekhaññeva nissāya pavivekaññeva nissāya idamatthitaññeva nissāya pattapiṇḍiko hoti.

Pañcahaṅgehi samannāgatena bhikkhunā nānissitena vatthabbaṁ—

uposathaṁ na jānāti, uposathakammaṁ na jānāti, pātimokkhaṁ na jānāti, pātimokkhuddesaṁ na jānāti, ūnapañcavasso hoti.

Pañcahaṅgehi samannāgatena bhikkhunā anissitena vatthabbaṁ—

uposathaṁ jānāti, uposathakammaṁ jānāti, pātimokkhaṁ jānāti, pātimokkhuddesaṁ jānāti, pañcavasso vā hoti atirekapañcavasso vā.

Aparehipi pañcahaṅgehi samannāgatena bhikkhunā nānissitena vatthabbaṁ—

pavāraṇaṁ na jānāti, pavāraṇākammaṁ na jānāti, pātimokkhaṁ na jānāti, pātimokkhuddesaṁ na jānāti, ūnapañcavasso hoti.

Pañcahaṅgehi samannāgatena bhikkhunā anissitena vatthabbaṁ—

pavāraṇaṁ jānāti, pavāraṇākammaṁ jānāti, pātimokkhaṁ jānāti, pātimokkhuddesaṁ jānāti, pañcavasso vā hoti atirekapañcavasso vā.

Aparehipi pañcahaṅgehi samannāgatena bhikkhunā nānissitena vatthabbaṁ—

āpattānāpattiṁ na jānāti, lahukagarukaṁ āpattiṁ na jānāti, sāvasesānavasesaṁ āpattiṁ na jānāti, duṭṭhullāduṭṭhullaṁ āpattiṁ na jānāti, ūnapañcavasso hoti.

Pañcahaṅgehi samannāgatena bhikkhunā anissitena vatthabbaṁ—

āpattānāpattiṁ jānāti, lahukagarukaṁ āpattiṁ jānāti, sāvasesānavasesaṁ āpattiṁ jānāti, duṭṭhullāduṭṭhullaṁ āpattiṁ jānāti, pañcavasso vā hoti atirekapañcavasso vā.

Pañcahaṅgehi samannāgatāya bhikkhuniyā nānissitāya vatthabbaṁ—

uposathaṁ na jānāti, uposathakammaṁ na jānāti, pātimokkhaṁ na jānāti, pātimokkhuddesaṁ na jānāti, ūnapañcavassā hoti.

Pañcahaṅgehi samannāgatāya bhikkhuniyā anissitāya vatthabbaṁ—

uposathaṁ jānāti, uposathakammaṁ jānāti, pātimokkhaṁ jānāti, pātimokkhuddesaṁ jānāti, pañcavassā vā hoti atirekapañcavassā vā.

Aparehipi pañcahaṅgehi samannāgatāya bhikkhuniyā nānissitāya vatthabbaṁ—

pavāraṇaṁ na jānāti, pavāraṇākammaṁ na jānāti, pātimokkhaṁ na jānāti, pātimokkhuddesaṁ na jānāti, ūnapañcavassā hoti.

Pañcahaṅgehi samannāgatāya bhikkhuniyā anissitāya vatthabbaṁ—

pavāraṇaṁ jānāti, pavāraṇākammaṁ jānāti, pātimokkhaṁ jānāti, pātimokkhuddesaṁ jānāti, pañcavassā vā hoti atirekapañcavassā vā.

Aparehipi pañcahaṅgehi samannāgatāya bhikkhuniyā nānissitāya vatthabbaṁ—

āpattānāpattiṁ na jānāti, lahukagarukaṁ āpattiṁ na jānāti, sāvasesānavasesaṁ āpattiṁ na jānāti, duṭṭhullāduṭṭhullaṁ āpattiṁ na jānāti, ūnapañcavassā hoti.

Pañcahaṅgehi samannāgatāya bhikkhuniyā anissitāya vatthabbaṁ—

āpattānāpattiṁ jānāti, lahukagarukaṁ āpattiṁ jānāti, sāvasesānavasesaṁ āpattiṁ jānāti, duṭṭhullāduṭṭhullaṁ āpattiṁ jānāti, pañcavassā vā hoti atirekapañcavassā vā.

Pañca ādīnavā apāsādike—

attāpi attānaṁ upavadati, anuviccapi viññū garahanti, pāpako kittisaddo abbhuggacchati, sammūḷho kālaṁ karoti, kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati.

Pañcānisaṁsā pāsādike—

attāpi attānaṁ na upavadati, anuviccapi viññū pasaṁsanti, kalyāṇo kittisaddo abbhuggacchati, asammūḷho kālaṁ karoti, kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati.

Aparepi pañca ādīnavā apāsādike—

appasannā na pasīdanti, pasannānaṁ ekaccānaṁ aññathattaṁ hoti, satthusāsanaṁ akataṁ hoti, pacchimā janatā diṭṭhānugatiṁ nāpajjati, cittamassa na pasīdati.

Pañcānisaṁsā pāsādike—

appasannā pasīdanti, pasannānaṁ bhiyyobhāvāya hoti, satthusāsanaṁ kataṁ hoti, pacchimā janatā diṭṭhānugatiṁ āpajjati, cittamassa pasīdati.

Pañca ādīnavā kulūpake—

anāmantacāre āpajjati, raho nisajjāya āpajjati, paṭicchanne āsane āpajjati, mātugāmassa uttarichappañcavācāhi dhammaṁ desento āpajjati, kāmasaṅkappabahulo ca viharati.

Pañca ādīnavā kulūpakassa bhikkhuno—

ativelaṁ kulesu saṁsaṭṭhassa viharato mātugāmassa abhiṇhadassanaṁ, dassane sati saṁsaggo, saṁsagge sati vissāso, vissāse sati otāro, otiṇṇacittassetaṁ bhikkhuno pāṭikaṅkhaṁ anabhirato vā brahmacariyaṁ carissati aññataraṁ vā saṅkiliṭṭhaṁ āpattiṁ āpajjissati sikkhaṁ vā paccakkhāya hīnāyāvattissati.

Pañca bījajātāni—

mūlabījaṁ, khandhabījaṁ, phaḷubījaṁ, aggabījaṁ, bījabījaññeva pañcamaṁ.

Pañcahi samaṇakappehi phalaṁ paribhuñjitabbaṁ—

aggiparijitaṁ, satthaparijitaṁ, nakhaparijitaṁ, abījaṁ, nibbattabījaññeva pañcamaṁ.

Pañca visuddhiyo—

nidānaṁ uddisitvā avasesaṁ sutena sāvetabbaṁ, ayaṁ paṭhamā visuddhi;

nidānaṁ uddisitvā cattāri pārājikāni uddisitvā avasesaṁ sutena sāvetabbaṁ, ayaṁ dutiyā visuddhi;

nidānaṁ uddisitvā cattāri pārājikāni uddisitvā terasa saṅghādisese uddisitvā avasesaṁ sutena sāvetabbaṁ, ayaṁ tatiyā visuddhi;

nidānaṁ uddisitvā cattāri pārājikāni uddisitvā terasa saṅghādisese uddisitvā dve aniyate uddisitvā avasesaṁ sutena sāvetabbaṁ, ayaṁ catutthā visuddhi;

vitthāreneva pañcamī.

Aparāpi pañca visuddhiyo—

suttuddeso, pārisuddhiuposatho, adhiṭṭhānuposatho, pavāraṇā, sāmaggīuposathoyeva pañcamo.

Pañcānisaṁsā vinayadhare—

attano sīlakkhandho sugutto hoti surakkhito, kukkuccapakatānaṁ paṭisaraṇaṁ hoti, visārado saṅghamajjhe voharati, paccatthike sahadhammena suniggahitaṁ niggaṇhāti, saddhammaṭṭhitiyā paṭipanno hoti.

Pañca adhammikāni pātimokkhaṭṭhapanāni.

Pañca dhammikāni pātimokkhaṭṭhapanānīti.

Pañcakaṁ niṭṭhitaṁ.

Tassuddānaṁ

Āpatti āpattikkhandhā,

vinītānantarena ca;

Puggalā chedanā ceva,

āpajjati ca paccayā.

Na upeti upeti ca,

kappantusaṅkitelañca;

Vasaṁ byasanā sampadā,

passaddhi puggalena ca.

Sosānikaṁ khāyitañca,

theyyaṁ coro ca vuccati;

Avissajji avebhaṅgi,

kāyato kāyavācato.

Desanā saṅghaṁ uddesaṁ,

paccantikathinena ca;

Kammāni yāvatatiyaṁ,

pārājithulladukkaṭaṁ.

Akappiyaṁ kappiyañca,

apuññaduvinodayā;

Sammajjanī apare ca,

bhāsaṁ āpattimeva ca.

Adhikaraṇaṁ vatthu ñatti,

āpattā ubhayāni ca;

Lahukaṭṭhamakā ete,

kaṇhasukkā vijānatha.

Araññaṁ piṇḍapātañca,

paṁsurukkhasusānikā;

Abbhokāso cīvarañca,

sapadāno nisajjiko.