上座部律藏附随（巴利原文）

Aparehipi, upāli, pañcahaṅgehi samannāgatena bhikkhunā saṅghe na voharitabbaṁ.

Katamehi pañcahi?

Dhammaṁ na jānāti, dhammānulomaṁ na jānāti, vinayaṁ na jānāti, vinayānulomaṁ na jānāti, na ca pubbāparakusalo hoti—

imehi kho, upāli, pañcahaṅgehi samannāgatena bhikkhunā saṅghe na voharitabbaṁ.

Pañcahupāli, aṅgehi samannāgatena bhikkhunā saṅghe voharitabbaṁ.

Katamehi pañcahi?

Dhammaṁ jānāti, dhammānulomaṁ jānāti, vinayaṁ jānāti, vinayānulomaṁ jānāti, pubbāparakusalo ca hoti—

imehi kho, upāli, pañcahaṅgehi samannāgatena bhikkhunā saṅghe voharitabban”ti.

Vohāravaggo niṭṭhito tatiyo.

Tassuddānaṁ

Āpatti adhikaraṇaṁ,

pasayhāpatti jānanā;

Kammaṁ vatthuṁ alajjī ca,

akusalo ca ñattiyā;

Suttaṁ na jānāti dhammaṁ,

tatiyo vaggasaṅgahoti.

4. Diṭṭhāvikammavagga

“Kati nu kho, bhante, adhammikā diṭṭhāvikammā”ti?

“Pañcime, upāli, adhammikā diṭṭhāvikammā.

Katame pañca?

Anāpattiyā diṭṭhiṁ āvi karoti, adesanāgāminiyā āpattiyā diṭṭhiṁ āvi karoti, desitāya āpattiyā diṭṭhiṁ āvi karoti, catūhi pañcahi diṭṭhiṁ āvi karoti, mano mānasena diṭṭhiṁ āvi karoti—

ime kho, upāli, pañca adhammikā diṭṭhāvikammā.

Pañcime, upāli, dhammikā diṭṭhāvikammā.

Katame pañca?

Āpattiyā diṭṭhiṁ āvi karoti, desanāgāminiyā āpattiyā diṭṭhiṁ āvi karoti, adesitāya āpattiyā diṭṭhiṁ āvi karoti, na catūhi pañcahi diṭṭhiṁ āvi karoti, na mano mānasena diṭṭhiṁ āvi karoti—

ime kho, upāli, pañca dhammikā diṭṭhāvikammā.

Aparepi, upāli, pañca adhammikā diṭṭhāvikammā.

Katame pañca?

Nānāsaṁvāsakassa santike diṭṭhiṁ āvi karoti, nānāsīmāya ṭhitassa santike diṭṭhiṁ āvi karoti, apakatattassa santike diṭṭhiṁ āvi karoti, catūhi pañcahi diṭṭhiṁ āvi karoti, mano mānasena diṭṭhiṁ āvi karoti—

ime kho, upāli, pañca adhammikā diṭṭhāvikammā.

Pañcime, upāli, dhammikā diṭṭhāvikammā.

Katame pañca?

Samānasaṁvāsakassa santike diṭṭhiṁ āvi karoti, samānasīmāya ṭhitassa santike diṭṭhiṁ āvi karoti, pakatattassa santike diṭṭhiṁ āvi karoti, na catūhi pañcahi diṭṭhiṁ āvi karoti, na mano mānasena diṭṭhiṁ āvi karoti—

ime kho, upāli, pañca dhammikā diṭṭhāvikammā”ti.

“Kati nu kho, bhante, adhammikā paṭiggahā”ti?

“Pañcime, upāli, adhammikā paṭiggahā.

Katame pañca?

Kāyena diyyamānaṁ kāyena appaṭiggahitaṁ, kāyena diyyamānaṁ kāyappaṭibaddhena appaṭiggahitaṁ, kāyappaṭibaddhena diyyamānaṁ kāyena appaṭiggahitaṁ, kāyappaṭibaddhena diyyamānaṁ kāyappaṭibaddhena appaṭiggahitaṁ, nissaggiyena diyyamānaṁ kāyena vā kāyappaṭibaddhena vā appaṭiggahitaṁ—

ime kho, upāli, pañca adhammikā paṭiggahā.

Pañcime, upāli, dhammikā paṭiggahā.

Katame pañca?

Kāyena diyyamānaṁ kāyena paṭiggahitaṁ, kāyena diyyamānaṁ kāyappaṭibaddhena paṭiggahitaṁ, kāyappaṭibaddhena diyyamānaṁ kāyena paṭiggahitaṁ, kāyappaṭibaddhena diyyamānaṁ kāyappaṭibaddhena paṭiggahitaṁ, nissaggiyena diyyamānaṁ kāyena vā kāyappaṭibaddhena vā paṭiggahitaṁ—

ime kho, upāli, pañca dhammikā paṭiggahā”ti.

“Kati nu kho, bhante, anatirittā”ti?

“Pañcime, upāli, anatirittā.

Katame pañca?

Akappiyakataṁ hoti, appaṭiggahitakataṁ hoti anuccāritakataṁ hoti, ahatthapāse kataṁ hoti, alametaṁ sabbanti avuttaṁ hoti—

ime kho, upāli, pañca anatirittā.

Pañcime, upāli, atirittā.

Katame pañca?

Kappiyakataṁ hoti, paṭiggahitakataṁ hoti, uccāritakataṁ hoti, hatthapāse kataṁ hoti, alametaṁ sabbanti vuttaṁ hoti—

ime kho, upāli, pañca atirittā”ti.

“Katihi nu kho, bhante, ākārehi pavāraṇā paññāyatī”ti?

“Pañcahupāli, ākārehi pavāraṇā paññāyati.

Katamehi pañcahi?

Asanaṁ paññāyati, bhojanaṁ paññāyati, hatthapāse ṭhito abhiharati, paṭikkhepo paññāyati—

imehi kho, upāli, pañcahākārehi pavāraṇā paññāyatī”ti.

“Kati nu kho, bhante, adhammikā paṭiññātakaraṇā”ti?

“Pañcime, upāli, adhammikā paṭiññātakaraṇā.

Katame pañca?

Bhikkhu pārājikaṁ ajjhāpanno hoti, pārājikena codiyamāno saṅghādisesaṁ ajjhāpanno paṭijānāti, taṁ saṅgho saṅghādisesena kāreti, adhammikaṁ paṭiññātakaraṇaṁ.

Bhikkhu pārājikaṁ ajjhāpanno hoti, pārājikena codiyamāno pācittiyaṁ …pe…

pāṭidesanīyaṁ …

dukkaṭaṁ ajjhāpanno paṭijānāti, taṁ saṅgho dukkaṭena kāreti, adhammikaṁ paṭiññātakaraṇaṁ.

Bhikkhu saṅghādisesaṁ …pe…

pācittiyaṁ …

pāṭidesanīyaṁ …

dukkaṭaṁ ajjhāpanno hoti. Dukkaṭena codiyamāno pārājikaṁ ajjhāpanno paṭijānāti, taṁ saṅgho pārājikena kāreti, adhammikaṁ paṭiññātakaraṇaṁ.

Bhikkhu dukkaṭaṁ ajjhāpanno hoti, dukkaṭena codiyamāno saṅghādisesaṁ …pe…

pācittiyaṁ …

pāṭidesanīyaṁ ajjhāpanno paṭijānāti, taṁ saṅgho pāṭidesanīyena kāreti, adhammikaṁ paṭiññātakaraṇaṁ.

Ime kho, upāli, pañca adhammikā paṭiññātakaraṇā.

Pañcime, upāli, dhammikā paṭiññātakaraṇā.

Katame pañca?

Bhikkhu pārājikaṁ ajjhāpanno hoti, pārājikena codiyamāno pārājikaṁ ajjhāpanno paṭijānāti, taṁ saṅgho pārājikena kāreti, dhammikaṁ paṭiññātakaraṇaṁ.

Bhikkhu saṅghādisesaṁ …pe…

pācittiyaṁ …

pāṭidesanīyaṁ …

dukkaṭaṁ ajjhāpanno hoti, dukkaṭena codiyamāno dukkaṭaṁ ajjhāpanno paṭijānāti, taṁ saṅgho dukkaṭena kāreti, dhammikaṁ paṭiññātakaraṇaṁ.

Ime kho, upāli, pañca dhammikā paṭiññātakaraṇā”ti.

“Katihi nu kho, bhante, aṅgehi samannāgatassa bhikkhuno okāsakammaṁ kārāpentassa nālaṁ okāsakammaṁ kātun”ti?

“Pañcahupāli, aṅgehi samannāgatassa bhikkhuno okāsakammaṁ kārāpentassa nālaṁ okāsakammaṁ kātuṁ.

Katamehi pañcahi?

Alajjī ca hoti, bālo ca, apakatatto ca, cāvanādhippāyo vattā hoti, no vuṭṭhānādhippāyo—

imehi kho, upāli, pañcahaṅgehi samannāgatassa bhikkhuno okāsakammaṁ kārāpentassa nālaṁ okāsakammaṁ kātuṁ.

Pañcahupāli, aṅgehi samannāgatassa bhikkhuno okāsakammaṁ kārāpentassa alaṁ okāsakammaṁ kātuṁ.

Katamehi pañcahi?

Lajjī ca hoti, paṇḍito ca, pakatatto ca, vuṭṭhānādhippāyo vattā hoti, no cāvanādhippāyo—

imehi kho, upāli, pañcahaṅgehi samannāgatassa bhikkhuno okāsakammaṁ kārāpentassa alaṁ okāsakammaṁ kātun”ti.

“Katihi nu kho, bhante, aṅgehi samannāgatena bhikkhunā saddhiṁ vinayo na sākacchitabbo”ti?

“Pañcahupāli, aṅgehi samannāgatena bhikkhunā saddhiṁ vinayo na sākacchitabbo.

Katamehi pañcahi?

Vatthuṁ na jānāti, nidānaṁ na jānāti, paññattiṁ na jānāti, padapaccābhaṭṭhaṁ na jānāti, anusandhivacanapathaṁ na jānāti—

imehi kho, upāli, pañcahaṅgehi samannāgatena bhikkhunā saddhiṁ vinayo na sākacchitabbo.

Pañcahupāli, aṅgehi samannāgatena bhikkhunā saddhiṁ vinayo sākacchitabbo.

Katamehi pañcahi?

Vatthuṁ jānāti, nidānaṁ jānāti, paññattiṁ jānāti, padapaccābhaṭṭhaṁ jānāti, anusandhivacanapathaṁ jānāti—

imehi kho, upāli, pañcahaṅgehi samannāgatena bhikkhunā saddhiṁ vinayo sākacchitabbo”ti.

“Kati nu kho, bhante, pañhāpucchā”ti?

“Pañcimā, upāli, pañhāpucchā.

Katamā pañca?

Mandattā momūhattā pañhaṁ pucchati, pāpiccho icchāpakato pañhaṁ pucchati, paribhavā pañhaṁ pucchati, aññātukāmo pañhaṁ pucchati, sace me pañhaṁ puṭṭho sammadeva byākarissati iccetaṁ kusalaṁ no ce pañhaṁ puṭṭho sammadeva byākarissati ahamassa sammadeva byākarissāmīti pañhaṁ pucchati—

imā kho, upāli, pañca pañhāpucchā”ti.

“Kati nu kho, bhante, aññabyākaraṇā”ti?

“Pañcime, upāli, aññabyākaraṇā.

Katame pañca?

Mandattā momūhattā aññaṁ byākaroti, pāpiccho icchāpakato aññaṁ byākaroti, ummādā cittakkhepā aññaṁ byākaroti, adhimānena aññaṁ byākaroti, bhūtaṁ aññaṁ byākaroti—

ime kho, upāli, pañca aññabyākaraṇā”ti.

“Kati nu kho, bhante, visuddhiyo”ti?

“Pañcimā, upāli, visuddhiyo.

Katamā pañca?

Nidānaṁ uddisitvā avasesaṁ sutena sāvetabbaṁ ayaṁ paṭhamā visuddhi, nidānaṁ uddisitvā cattāri pārājikāni uddisitvā avasesaṁ sutena sāvetabbaṁ ayaṁ dutiyā visuddhi, nidānaṁ uddisitvā cattāri pārājikāni uddisitvā terasa saṅghādisese uddisitvā avasesaṁ sutena sāvetabbaṁ ayaṁ tatiyā visuddhi, nidānaṁ uddisitvā cattāri pārājikāni uddisitvā terasa saṅghādisese uddisitvā dve aniyate uddisitvā avasesaṁ sutena sāvetabbaṁ ayaṁ catutthā visuddhi, vitthāreneva pañcamī—

imā kho, upāli, pañca visuddhiyo”ti.

“Kati nu kho, bhante, bhojanā”ti?

“Pañcime, upāli, bhojanā.

Katame pañca?

Odano, kummāso, sattu, maccho, maṁsaṁ—

ime kho, upāli, pañca bhojanā”ti.

Diṭṭhāvikammavaggo niṭṭhito catuttho.

Tassuddānaṁ