巴利《小部》· 导论

“No hetaṁ, bhante”.

“Evameva kho, gāmaṇi, yo so puriso pāṇātipātī …pe…

micchādiṭṭhiko, kiñcāpi naṁ mahā janakāyo saṅgamma samāgamma āyāceyya thomeyya pañjaliko anuparisakkeyya ‘ayaṁ puriso kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjatū’ti.

Atha kho so puriso kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjeyya.

Taṁ kiṁ maññasi, gāmaṇi, idhassa puriso pāṇātipātā paṭivirato adinnādānā paṭivirato kāmesumicchācārā paṭivirato musāvādā paṭivirato pisuṇāya vācāya paṭivirato pharusāya vācāya paṭivirato samphappalāpā paṭivirato anabhijjhālu abyāpannacitto sammādiṭṭhiko, tamenaṁ mahā janakāyo saṅgamma samāgamma āyāceyya thomeyya pañjaliko anuparisakkeyya ‘ayaṁ puriso kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjatū’ti.

Taṁ kiṁ maññasi, gāmaṇi, api nu so puriso mahato janakāyassa āyācanahetu vā thomanahetu vā pañjalikaṁ anuparisakkanahetu vā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjeyyā”ti.

“No hetaṁ, bhante”.

“Seyyathāpi, gāmaṇi, puriso sappikumbhaṁ vā telakumbhaṁ vā gambhīre udakarahade ogāhetvā bhindeyya.

Tatra yāssa sakkharakaṭhalaṁ, sā adhogāmī assa.

Yañca khvassa tatra sappi vā telaṁ vā, taṁ uddhaṅgāmi assa.

Tamenaṁ mahā janakāyo saṅgamma samāgamma āyāceyya thomeyya pañjaliko anuparisakkeyya ‘osīda, bho sappitela, saṁsīda, bho sappitela, adho gaccha, bho sappitelā’ti.

Taṁ kiṁ maññasi gāmaṇi, api nu taṁ sappitelaṁ mahato janakāyassa āyācanahetu vā thomanahetu vā pañjalikaṁ anuparisakkanahetu vā ‘osīdeyya vā saṁsīdeyya vā adho vā gaccheyyā’”ti.

“No hetaṁ, bhante”.

“Evameva kho, gāmaṇi, yo so puriso pāṇātipātā paṭivirato …pe…

sammādiṭṭhiko, kiñcāpi naṁ mahā janakāyo saṅgamma samāgamma āyāceyya thomeyya pañjaliko anuparisakkeyya ‘ayaṁ puriso kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjatū’”ti.

Atha kho so puriso kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjeyya.

Iti dhammo suciṇṇo apāyehi rakkhati.

Tattha yā maggassa tikkhatā adhimattatā, ayaṁ dhammo suciṇṇo sabbāhi upapattīhi rakkhati.

Evaṁ bhagavā āha—

“Tasmā rakkhitacittassa,

sammāsaṅkappagocaro;

Sammādiṭṭhipurekkhāro,

ñatvāna udayabbayaṁ;

Thinamiddhābhibhū bhikkhu,

sabbā duggatiyo jahe”ti.

Tattha duggatīnaṁ hetu taṇhā ca avijjā ca, tāni cattāri upādānāni, tehi catūhi upādānehi ye saupādānā khandhā, idaṁ dukkhaṁ.

Cattāri upādānāni, ayaṁ samudayo.

Pañcakkhandhā dukkhaṁ, tesaṁ bhagavā pariññāya ca pahānāya ca dhammaṁ deseti dukkhassa pariññāya samudayassa pahānāya.

Tattha taṇhāya pañcindriyāni rūpīni padaṭṭhānaṁ.

Avijjāya manindriyaṁ padaṭṭhānaṁ.

Pañcindriyāni rūpīni rakkhanto samādhiṁ bhāvayati, taṇhañca niggaṇhāti.

Manindriyaṁ rakkhanto vipassanaṁ bhāvayati, avijjañca niggaṇhāti.

Taṇhāniggahena dve upādānāni pahīyanti kāmupādānañca sīlabbatupādānañca.

Avijjāniggahena dve upādānāni pahīyanti diṭṭhupādānañca attavādupādānañca.

Catūsu upādānesu pahīnesu dve dhammā bhāvanāpāripūriṁ gacchanti samatho ca vipassanā ca.

Idaṁ vuccati brahmacariyanti.

Tattha brahmacariyassa phalaṁ cattāri sāmaññaphalāni sotāpattiphalaṁ sakadāgāmiphalaṁ anāgāmiphalaṁ arahattaṁ aggaphalaṁ.

Imāni cattāri brahmacariyassa phalāni.

Iti purimakāni ca dve saccāni dukkhaṁ samudayo ca.

Samatho ca vipassanā ca brahmacariyañca maggo, brahmacariyassa phalāni ca tadārammaṇā ca asaṅkhatādhātu nirodho.

Imāni cattāri saccāni.

Tenāha bhagavā “dhammo have rakkhatī”ti.

Tattha yaṁ paṭivedhena rakkhati, idaṁ dukkhaṁ.

Yato rakkhati, ayaṁ samudayo.

Yena rakkhati, ayaṁ maggo.

Yaṁ rakkhati, ayaṁ nirodho.

Imāni cattāri saccāni.

Tenāha āyasmā mahākaccāyano “ekamhi padaṭṭhāne”ti.

Niyutto āvaṭṭo hāro.