巴利《小部》· 导论

Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū bhagavato cīvarakammaṁ karonti “niṭṭhitacīvaro bhagavā temāsaccayena cārikaṁ pakkamissatī”ti.

Tena kho pana samayena isidattapurāṇā thapatayo sākete paṭivasanti kenaci deva karaṇīyena.

Assosuṁ kho isidattapurāṇā thapatayo “sambahulā kira bhikkhū bhagavato cīvarakammaṁ karonti.

Niṭṭhitacīvaro bhagavā temāsaccayena cārikaṁ pakkamissatī”ti.

Atha kho isidattapurāṇā thapatayo magge purisaṁ ṭhapesuṁ “yadā tvaṁ, ambho purisa, passeyyāsi bhagavantaṁ āgacchantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ, atha amhākaṁ āroceyyāsī”ti.

Dvīhatīhaṁ ṭhito kho so puriso addasa bhagavantaṁ dūratova āgacchantaṁ, disvāna yena isidattapurāṇā thapatayo tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā isidattapurāṇe thapatayo etadavoca—

“ayaṁ so, bhante bhagavā āgacchati arahaṁ sammāsambuddho, yassadāni kālaṁ maññathā”ti.

Atha kho isidattapurāṇā thapatayo yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu, upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā bhagavantaṁ piṭṭhito piṭṭhito anubandhiṁsu.

Atha kho bhagavā maggā okkamma yena aññataraṁ rukkhamūlaṁ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.

Isidattapurāṇā thapatayo bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu, ekamantaṁ nisinnā kho isidattapurāṇā thapatayo bhagavantaṁ etadavocuṁ—

“Yadā mayaṁ, bhante, bhagavantaṁ suṇoma ‘sāvatthiyā kosalesu cārikaṁ pakkamissatī’ti, hoti no tasmiṁ samaye anattamanatā hoti domanassaṁ ‘dūre no bhagavā bhavissatī’ti.

Yadā pana mayaṁ bhante bhagavantaṁ suṇoma ‘sāvatthiyā kosalesu cārikaṁ pakkanto’ti, hoti no tasmiṁ samaye anattamanatā hoti domanassaṁ ‘dūre no bhagavā’ti …pe….

Yadā pana mayaṁ, bhante, bhagavantaṁ suṇoma ‘kāsīsu magadhesu cārikaṁ pakkamissatī’ti, hoti no tasmiṁ samaye anattamanatā hoti domanassaṁ ‘dūre no bhagavā bhavissatī’ti.

Yadā pana mayaṁ, bhante, bhagavantaṁ suṇoma ‘kāsīsu magadhesu cārikaṁ pakkanto’ti, anappakā no tasmiṁ samaye anattamanatā hoti anappakaṁ domanassaṁ ‘dūre no bhagavā’ti.

Yadā pana mayaṁ, bhante, bhagavantaṁ suṇoma ‘magadhesu kāsīsu cārikaṁ pakkamissatī’ti, hoti no tasmiṁ samaye attamanatā hoti somanassaṁ ‘āsanne no bhagavā bhavissatī’ti.

Yadā pana mayaṁ bhante bhagavantaṁ suṇoma ‘magadhesu kāsīsu cārikaṁ pakkanto’ti, hoti no tasmiṁ samaye attamanatā hoti somanassaṁ ‘āsanne no bhagavā’ti …pe….

Yadā pana mayaṁ, bhante, bhagavantaṁ suṇoma ‘kosalesu sāvatthiṁ cārikaṁ pakkamissatī’ti.

Hoti no tasmiṁ samaye attamanatā hoti somanassaṁ ‘āsanne no bhagavā bhavissatī’ti.

Yadā pana mayaṁ, bhante, bhagavantaṁ suṇoma ‘sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme’ti hoti anappakā no tasmiṁ samaye attamanatā, hoti anappakaṁ somanassaṁ ‘āsanne no bhagavā’”ti.

“Tasmātiha, thapatayo, sambādho gharāvāso rajāpatho, abbhokāso pabbajjā, alañca pana vo, thapatayo, appamādāyā”ti.

“Atthi kho no, bhante, etamhā sambādhā añño sambādho sambādhataro ceva sambādhasaṅkhātataro cā”ti?

“Katamo pana vo, thapatayo, etamhā sambādhā añño sambādho sambādhataro ceva sambādhasaṅkhātataro cā”ti?

“Idha mayaṁ, bhante, yadā rājā pasenadi kosalo uyyānabhūmiṁ niyyātukāmo hoti, ye te rañño pasenadissa kosalassa nāgā opavayhā, te kappetvā yā tā rañño pasenadissa kosalassa pajāpatiyo piyā manāpā, tā ekaṁ purato ekaṁ pacchato nisīdāpema, tāsaṁ kho pana, bhante, bhaginīnaṁ evarūpo gandho hoti.

Seyyathāpi nāma gandhakaraṇḍakassa tāvadeva vivariyamānassa, yathā taṁ rājakaññānaṁ gandhena vibhūsitānaṁ.

Tāsaṁ kho pana, bhante, bhaginīnaṁ evarūpo kāyasamphasso hoti, seyyathāpi nāma tūlapicuno vā kappāsapicuno vā, yathā taṁ rājakaññānaṁ sukhedhitānaṁ.

Tasmiṁ kho pana, bhante, samaye nāgopi rakkhitabbo hoti.

Tāpi bhaginiyo rakkhitabbā honti.

Attāpi rakkhitabbo hoti.

Na kho pana mayaṁ, bhante, abhijānāma tāsu bhaginīsu pāpakaṁ cittaṁ uppādentā, ayaṁ kho no, bhante, etamhā sambādhā añño sambādho sambādhataro ceva sambādhasaṅkhātataro cā”ti.

“Tasmātiha, thapatayo, sambādho gharāvāso rajāpatho, abbhokāso pabbajjā.

Alañca pana vo, thapatayo, appamādāya.

Catūhi kho, thapatayo, dhammehi samannāgato ariyasāvako sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo.

Katamehi catūhi?

Idha, thapatayo, sutavā ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti itipi so bhagavā arahaṁ …pe… buddho bhagavāti, dhamme …pe…

saṅghe …pe… vigatamalamaccherena cetasā agāraṁ ajjhāvasati, muttacāgo payatapāṇi vossaggarato yācayogo dānasaṁvibhāgarato appaṭivibhattaṁ.

Imehi kho, thapatayo, catūhi dhammehi samannāgato ariyasāvako sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo.

Tumhe kho, thapatayo, buddhe aveccappasādena samannāgatā itipi so bhagavā arahaṁ …pe… buddho bhagavāti, dhamme …pe…

saṅghe …pe…

yaṁ kho pana kiñci kule deyyadhammaṁ, sabbaṁ taṁ appaṭivibhattaṁ sīlavantehi kalyāṇadhammehi, taṁ kiṁ maññatha, thapatayo, katividhā te kosalesu manussā ye tumhākaṁ samasamā yadidaṁ dānasaṁvibhāgehī”ti?

“Lābhā no, bhante, suladdhaṁ no, bhante, yesaṁ no bhagavā evaṁ pajānātī”ti.

Idaṁ vāsanābhāgiyaṁ suttaṁ.

“Ekapupphaṁ cajitvāna,

sahassaṁ kappakoṭiyo;

Deve ceva manusse ca,

sesena parinibbuto”ti.

Idaṁ vāsanābhāgiyaṁ suttaṁ.

“Assatthe haritobhāse,

Saṁvirūḷhamhi pādape;

Ekaṁ buddhagataṁ saññaṁ,

Alabhiṁhaṁ patissato.

Ajja tiṁsaṁ tato kappā,

nābhijānāmi duggatiṁ;

Tisso vijjā sacchikatā,

tassā saññāya vāsanā”ti.

Idaṁ vāsanābhāgiyaṁ suttaṁ.

“Piṇḍāya kosalaṁ puraṁ,

pāvisi aggapuggalo;

Anukampako purebhattaṁ,

taṇhānighātako muni.

Purisassa vaṭaṁsako hatthe,

Sabbapupphehilaṅkato;

So addasāsi sambuddhaṁ,

Bhikkhusaṅghapurakkhataṁ.

Pavisantaṁ rājamaggena,

devamānusapūjitaṁ;

Haṭṭho cittaṁ pasādetvā,

sambuddhamupasaṅkami.

So taṁ vaṭaṁsakaṁ surabhiṁ,

vaṇṇavantaṁ manoramaṁ;

Sambuddhassupanāmesi,

pasanno sehi pāṇibhi.

Tato aggisikhā vaṇṇā,

buddhassa lapanantarā;

Sahassaraṁsi vijjuriva,

okkā nikkhami ānanā.

Padakkhiṇaṁ karitvāna,

sīse ādiccabandhuno;

Tikkhattuṁ parivaṭṭetvā,

muddhanantaradhāyatha.

Idaṁ disvā acchariyaṁ,

abbhutaṁ lomahaṁsanaṁ;

Ekaṁsaṁ cīvaraṁ katvā,

ānando etadabravi.

‘Ko hetu sitakammassa,

byākarohi mahāmune;

Dhammāloko bhavissati,

kaṅkhaṁ vitara no mune.

Yassa taṁ sabbadhammesu,

sadā ñāṇaṁ pavattati;

Kaṅkhiṁ vematikaṁ theraṁ,

ānandaṁ etadabravi.

Yo so ānanda puriso,

mayi cittaṁ pasādayi;

Caturāsītikappāni,

duggatiṁ na gamissati.

Devesu devasobhaggaṁ,

dibbaṁ rajjaṁ pasāsiya;

Manujesu manujindo,

rājā raṭṭhe bhavissati.

So carimaṁ pabbajitvā,

Sacchikatvā ca dhammataṁ;

Paccekabuddho dhutarāgo,

Vaṭaṁsako nāma bhavissati.

Natthi citte pasannamhi,

appakā nāma dakkhiṇā;

Tathāgate vā sambuddhe,

atha vā tassa sāvake.

Evaṁ acintiyā buddhā,

Buddhadhammā acintiyā;

Acintiye pasannānaṁ,

Vipāko hoti acintiyo’”ti.

Idaṁ vāsanābhāgiyaṁ suttaṁ.

“Idhāhaṁ, bhikkhave, ekaccaṁ puggalaṁ pasannacittaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi yathā kho ayaṁ puggalo iriyati, yañca paṭipadaṁ paṭipanno, yañca maggaṁ samārūḷho.

Imamhi cāyaṁ samaye kālaṁ kareyya, yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge.

Taṁ kissa hetu?

Cittaṁ hissa, bhikkhave, pasannaṁ, cetopasādahetu kho pana evam’idhekacce sattā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjantī”ti.

Etamatthaṁ bhagavā avoca, tatthetaṁ iti vuccati—

“Pasannacittaṁ ñatvāna,

ekaccaṁ idha puggalaṁ;

Etamatthañca byākāsi,