巴利《小部》· 藏释

Kāmaṁ kāmayamānassa, tassa cetaṁ samijjhati.

Ayaṁ assādo.

“Dhammacariyā samacariyā kusalacariyā hetūhi, brāhmaṇa, evam’idhekacce sattā kāyassa bhedā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjanti”.

Ayaṁ assādo.

Tattha katamo ādīnavo?

Kāmesu ve haññate sabbā mucceva—

ayaṁ ādīnavo.

Pasenadisaṁyuttake sutte pabbatopamā—

ayaṁ ādīnavo.

Tattha katamaṁ nissaraṇaṁ?

“Yo kāme parivajjeti,

sappasseva padā siro;

Somaṁ visattikaṁ loke,

sato samativattati”.

Saṁyuttake suttaṁ pāricchattako paṇḍupalāso sannipalāso—

idaṁ nissaraṇaṁ.

Tattha katamo assādo ca ādīnavo ca?

“Yāni karoti puriso,

tāni attani passati;

Kalyāṇakārī kalyāṇaṁ,

pāpakārī ca pāpakaṁ”.

Tattha yaṁ pāpakārī paccanubhoti ayaṁ assādo.

Lābhālābhaaṭṭhakesu byākaraṇaṁ, tattha alābho ayaso nindā dukkhaṁ, ayaṁ ādīnavo.

Lābho yaso sukhaṁ pasaṁsā, ayaṁ assādo.

Tattha katamaṁ assādo ca nissaraṇañca?

“Sukho vipāko puññānaṁ,

adhippāyo ca ijjhati;

Khippañca paramaṁ santiṁ,

nibbānamadhigacchatī”ti.

Yo ca vipāko puññānaṁ yā ca adhippāyassa ijjhanā, ayaṁ assādo.

Yaṁ khippañca paramaṁ santiṁ nibbānamadhigacchati, idaṁ nissaraṇaṁ.

Bāttiṁsāya ceva mahāpurisalakkhaṇehi samannāgatassa mahāpurisassa dveyeva gatiyo honti, sace agāraṁ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī yāva abhivijinitvā ajjhāvasati ayaṁ assādo.

Sace agārasmā anagāriyaṁ pabbajati sabbena oghena nissaraṇaṁ ayaṁ assādo ca nissaraṇañca.

Tattha katamo ādīnavo ca nissaraṇañca?

“Ādānassa bhayaṁ ñatvā,

Jātimaraṇasambhavaṁ;

Anādātuṁ nibbattati,

Jātimaraṇasaṅkhayā”.

Purimikāya aḍḍhagāthāya jātimaraṇasambhavo ādīnavo.

Anādātuṁ nibbattati jātimaraṇasaṅkhayāti nissaraṇaṁ.

Kicchaṁ vatāyaṁ loko āpanno yamidaṁ jāyate ca mīyate ca.

Yāva kudassunāmassa dukkhassa anto bhavissati parato vāti ettha yā uparikkhā, ayaṁ ādīnavo.

Yo gedhaṁ ñatvā abhinikkhamati yāva purāṇakāya rājadhāniyā, idaṁ nissaraṇaṁ.

Ayaṁ ādīnavo ca nissaraṇañca.

Tattha katamo assādo ca ādīnavo ca nissaraṇañca?

“Kāmā hi citrā vividhā manoramā,

Virūparūpehi mathenti cittaṁ;

Tasmā ahaṁ pabbajitomhi rāja,

Apaṇṇakaṁ sāmaññameva seyyo”.

Yaṁ “kāmā hi citrā vividhā manoramā”ti ayaṁ assādo.

Yaṁ “virūparūpehi mathenti cittan”ti ayaṁ ādīnavo.

Yaṁ ahaṁ agārasmā pabbajitomhi rāja apaṇṇakaṁ sāmaññameva seyyoti idaṁ nissaraṇaṁ.

Balavaṁ bālopamasuttaṁ yaṁ āsāya vā vedanīyaṁ kammaṁ gāhati, tathā cepi yaṁ yaṁ pāpakammaṁ anubhoti, tattha dukkhavedanīyena kammena abhāvitakāyena ca yāva parittacetaso ca ādīnavaṁ dasseti sukhavedanīyena kammena assādeti.

Yaṁ purāsadiso hoti.

Bhāvitacitto bhāvitakāyo bhāvitapañño mahānāmo aparittacetaso, idaṁ nissaraṇaṁ.

Tattha katamaṁ lokikaṁ suttaṁ?

“Na hi pāpaṁ kataṁ kammaṁ,

Sajjukhīraṁva muccati;

Ḍahantaṁ bālamanveti,

Bhasmacchannova pāvako”.

Cattāri agatigamanāni, idaṁ lokikaṁ suttaṁ.

Tattha katamaṁ lokuttaraṁ suttaṁ?

“Yassindriyāni samathaṅgatāni,

Assā yathā sārathinā sudantā;

Pahīnamānassa anāsavassa,

Devāpi tassa pihayanti tādino”ti.

“Ariyaṁ vo, bhikkhave, sammāsamādhiṁ desessāmī”ti idaṁ lokuttaraṁ suttaṁ.

Tattha katamaṁ lokikaṁ lokuttarañca suttaṁ?

“Sattiyā viya omaṭṭho,

dayhamānova matthake;

Kāmarāgappahānāya,

sato bhikkhu paribbaje”.

“Sattiyā viya omaṭṭho,

Dayhamānova matthake”ti lokikaṁ;

“Kāmarāgappahānāya,

Sato bhikkhu paribbaje”ti lokuttaraṁ.

Kabaḷīkāre āhāre atthi chandoti lokikaṁ.

Natthi chandoti lokuttaraṁ suttaṁ.

Tattha katamaṁ kammaṁ?

“Yo pāṇamatipāteti,

musāvādañca bhāsati;

Loke adinnaṁ ādiyati,

paradārañca gacchati.

Surāmerayapānañca,

yo naro anuyuñjati;

Appahāya pañca verāni,

dussīlo iti vuccati”.

Tīṇimāni, bhikkhave, duccaritāni.

Idaṁ kammaṁ.

Tattha katamo vipāko?

Saṭṭhivassasahassāni, yathārūpī vipaccagā.

“Diṭṭhā mayā, bhikkhave, cha phassāyatanikā nāma nirayā.

Diṭṭhā mayā, bhikkhave, cha phassāyatanikā nāma saggā”.

Ayaṁ vipāko.

Tattha katamaṁ kammañca vipāko ca?

“Ayasāva malaṁ samuṭṭhitaṁ,

Tatuṭṭhāya tameva khādati;

Evaṁ atidhonacārinaṁ,

Sāni kammāni nayanti duggatiṁ”.

Ayasāva malaṁ samuṭṭhitaṁ, yāva sāni kammānīti idaṁ kammaṁ.

Nayanti duggatinti vipāko.

Catūsu sammāpaṭipajjamāno mātari pitari tathāgate tathāgatasāvake yā sammāpaṭipatti, idaṁ kammaṁ.

Yaṁ devesu upapajjati, ayaṁ vipāko.

Idaṁ kammañca vipāko ca.

Tattha katamaṁ niddiṭṭhaṁ suttaṁ?

“Nelaṅgo setapacchādo,

ekāro vattatī ratho;

Anīghaṁ passa āyantaṁ,

chinnasotaṁ abandhanaṁ;

Yaṁ vā cittaṁ samaṇesu,

cittāgahapati dissati”.

Evaṁ imāya gāthāya niddiṭṭho attho.

Gopālakopame ekādasa padāni.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu rūpaññū hoti.

Yā ca atirekapūjāya pūjetā hotīti.

Imāni ekādasa padāni yathābhāsitāni niddiṭṭho attho.

Tattha katamo aniddiṭṭho attho?

“Sukho viveko tuṭṭhassa,

sutadhammassa passato;

Abyāpajjaṁ sukhaṁ loke,