Peṭakopadesa · PE8 · Hārasampātabhūmi

Sīlakkhandhe vutte sabbe tayo khandhā vuttā bhavanti, sīlameva hi selopamatā yathā selo sabbapaccatthikehi akaraṇīyo evaṁ taṁ cittaṁ sabbakilesehi na kampatīti, ayaṁ amoho.

pe8:90.2

90.3

Virattaṁ rajanīyesūti ayaṁ alobho.

pe8:90.3

90.4

Kopaneyye na kuppatīti ayaṁ adoso.

pe8:90.4

90.5

Tattha paññā amoho kusalamūlaṁ, alobho alobhoyeva, adoso adosoyeva.

pe8:90.5

90.6

Imehi tīhi kusalamūlehi sekkhabhūmiyaṁ ṭhito asekkhamaggaṁ uppādeti.

pe8:90.6

90.7

Sekkhabhūmi sampattikammadhamme uppādeti, sā ca sammāvimutti, yañca vimuttirasañāṇadassanaṁ ime dasa asekkhānaṁ arahattaṁ dhammā.

pe8:90.7

90.8

Tattha aṭṭhaṅgikena maggena catubbidhā bhāvanāpi labbhati.

pe8:90.8

90.9

Sīlabhāvanā kāyabhāvanā cittabhāvanā paññābhāvanā ca.

pe8:90.9

90.10

Tattha sammākammantena sammāājīvena ca kāyo bhāvito.

pe8:90.10

90.11

Sammāvācāya sammāvāyāmena ca sīlaṁ bhāvitaṁ.

pe8:90.11

90.12

Sammāsaṅkappena sammāsamādhinā ca cittaṁ bhāvitaṁ.

pe8:90.12

90.13

Sammādiṭṭhiyā sammāsatiyā ca paññā bhāvitā.

pe8:90.13

90.14

Imāya catubbidhāya bhāvanāya dve dhammā bhāvanāpāripūriṁ gacchanti cittaṁ paññañca.

pe8:90.14

90.15

Cittaṁ bhāvanāya samatho, paññā bhāvanāya vipassanā.

pe8:90.15

90.16

Tattha paññā avijjāpahānena cittaṁ upakkilesehi amissīkatanti.

pe8:90.16

90.17

Paññā bhāvanāya cittabhāvanaṁyeva paripūreti.

pe8:90.17

90.18

Evaṁ yassa subhāvitaṁ cittaṁ kuto taṁ dukkhamessatīti.

pe8:90.18

90.19

Api ca kho pana tassa āyasmato abyāpādadhātu adhimuttā, na so petaṁ samāpanno tassa saṅkhāpahāraṁ deti, saṅkhāvitakkite sarīre dukkhaṁ na vediyati, ayaṁ suttattho.

pe8:90.19

91.1

Tattha katamā desanā?

pe8:91.1

91.2

Imamhi sutte dasa asekkhā arahattadhammā desitā appamāṇā ca sammā vibhāvanā.

pe8:91.2

91.3

Tattha katamo vicayo?

pe8:91.3

91.4

Selopamatā ye ye dhammā vedanīyasukhadukkhopagatā, te sabbe nirūpaṁ vānupassantānaṁ vūpagatā kāyato vedayitaparikkhāro appavattito dukkhaṁ na vediyati.

pe8:91.4

91.5

Tattha katamā yutti, yassevaṁ bhāvitaṁ cittaṁ kuto taṁ dukkhamessatīti.

pe8:91.5

91.6

Tīsu bhāvanāsu dukkhaṁ nakkhamati cittaṁ cittabhāvanāya ca.

pe8:91.6

91.7

Nirodhabhāvanāya ca ānantarikā samādhibhāvanāya ca.

pe8:91.7

91.8

Iti yassevaṁ bhāvitaṁ cittanti samādhi phalassa padaṭṭhānaṁ.

pe8:91.8

92.1

Tattha katamo lakkhaṇo?

pe8:92.1

92.2

Yassevaṁ bhāvitaṁ cittanti cittāni bhāvitāni yathā paṭhamaṁ niddiṭṭhāni paññā sīlaṁ kāyo cittaṁ, sīlampi subhāvitaṁ kāyikacetasikañca ṭhitattā nānupakampatīti vedanāpi tathā saññāpi saṅkhārāpi.

pe8:92.2

92.3

Kuto taṁ dukkhamessatīti sukhampi nānugacchati, adukkhamasukhampi nāgatanti.

pe8:92.3

93.1

Tattha katamo catubyūho hāro?

pe8:93.1

93.2

Idha bhagavato ko adhippāyo?

pe8:93.2

93.3

Ye dukkhena adhikā bhavissanti, te evarūpāhi samāpattīhi virahissanti.

pe8:93.3

93.4

Ayamettha bhagavato adhippāyo.

pe8:93.4

93.5

Ye ca appasannā, te hi bhavissanti, pasannānañca pītipāmojjaṁ bhavissati, ayaṁ tattha bhagavato adhippāyo.

pe8:93.5

93.6

Āvaṭṭoti natthi āvaṭṭanassa bhūmi.

pe8:93.6

94.1

Vibhattīti yassevaṁ bhāvitaṁ cittaṁ kuto taṁ dukkhamessatīti duvidho niddeso—

pe8:94.1

94.2

dukkhahetuniddeso ca paṭipakkhaniddeso ca.

pe8:94.2

94.3

Ko so dukkhahetu?

pe8:94.3

94.4

Yato dukkhaṁ āgacchati paṭipakkhe vutte sesadhammānaṁ sīlaṁ hetu ca paccayo ca, te sabbe dhammā vuttā honti.

pe8:94.4

94.5

Ekabodhipakkhiye dhamme vutte sabbe bodhagamanīyā dhammā vuttā bhavanti.

pe8:94.5

95.1

Tattha katamo catubyūho hāro?

pe8:95.1

95.2

Imamhi sutte bhagavato ko adhippāyo?

pe8:95.2

95.3

Ye avippaṭisārena chandikā, te sīlapāripūrī bhavanti pāmojjachandikā avippaṭisārīpāripūrī, ayamettha bhagavato adhippāyo …pe…

pe8:95.3

95.4

ayaṁ catubyūho hāro.

pe8:95.4

96.1

Tattha katamo āvaṭṭo?

pe8:96.1

96.2

Idaṁ suttaṁ nibbedhabhāgiyaṁ.

pe8:96.2

96.3

Yo nibbedho, ayaṁ nirodho.

pe8:96.3

96.4

Yena nibbijjhati, so maggo.

pe8:96.4

96.5

Yaṁ nibbijjhati, taṁ dukkhaṁ.

pe8:96.5

96.6

Yaṁ nibbedhagāminā maggena pahīyati, samudayoyaṁ vutto.

pe8:96.6

97.1

Tattha katamā vibhatti?

pe8:97.1

97.2

Sīlavato avippaṭisāroti vibhajjabyākaraṇīyaṁ, parāmasantassa natthi avippaṭisāro yāva dosakataṁ kāyena vā vācāya vā akusalaṁ ārabhati.

pe8:97.2

97.3

Kiñcipissa evaṁ hoti “sukatametaṁ sucaritametaṁ no cassa tena avippaṭisārena pāmojjaṁ jāyati yāva vimutti, tassa sīlavato avippaṭisāro”ti vibhajjabyākaraṇīyaṁ, ayaṁ vibhattihāro.

pe8:97.3

98.1

Tattha katamā parivattanā?

pe8:98.1

98.2

Imehi sattahi upanisāsampattīhi ekādasa upanisā vibhattiyaṁ pajahānaṁ pajahanti, ayaṁ parivattanā.

pe8:98.2

99.1

Tattha katamā vevacanā?

pe8:99.1

99.2

Imesaṁ ariyadhammānaṁ balabojjhaṅgavimokkhasamādhisamāpattīnaṁ imāni vevacanāni.

pe8:99.2

100.1

Tattha katamā paññatti?

pe8:100.1

100.2

Sīlavato avippaṭisāroti sīlakkhandhe nekkhammapaññattiyā paññattaṁ, nisajjapaññatti ca evaṁ dasa aṅgāni dvīhi dvīhi aṅgehi paññattāni.

pe8:100.2

101.1

Tattha katamo otaraṇo?

pe8:101.1

101.2

Idaṁ nibbedhabhāgiyasuttaṁ pañcasu otiṇṇaṁ yathā yaṁ paṭhamaṁ niddiṭṭhaṁ evamindriyādikhandhadhātuāyatanesu niddisitabbāni.

pe8:101.2

102.1

Tattha katamo sodhano hāro?

pe8:102.1

102.2

Sīlavato avippaṭisāroti na tāva suddho ārambho avippaṭisārino pāmojjanti na tāva suddho ārambho yāni ekādasa padāni desitāni yadā tadā suddho ārambho, ayaṁ sodhano.

pe8:102.2

103.1

Tattha katamo adhiṭṭhāno?

pe8:103.1

103.2

Sīlavemattatāya paññattaṁ evaṁ dasa padāni sabbāni sīlakkhandhassa ānisaṁso, te ca patirūpadesavāso ca paccayo attasammāpaṇidhānañca hetu, samādhikkhandhassa sukhaṁ hetu passaddhi paccayo, yena jhānasahajāti ca ṭhānanti jhānaṅgā aparo pariyāyo kāmesu ādīnavānupassanā samādhino paccayo nekkhamme ānisaṁsadassāvitā hetu.

pe8:103.2

104.1

Tattha katamā samāropanā?

pe8:104.1

104.2

Yaṁ vīriyindriyaṁ, so sīlakkhandho.

pe8:104.2

104.3

Yaṁ sīlaṁ, te cattāro dhammā padhānā.

pe8:104.3

104.4

Yaṁ dhammānudhammapaṭipatti, so pātimokkhasaṁvaro.

pe8:104.4

105.1

Yassa selopamaṁ cittanti gāthā, selopamanti upamā yathā selo vātena na kampati na uṇhena na sītena saṅkampati.

pe8:105.1

105.2

Yathā anekā acetanā, te uṇhena milāyanti, sītena avasussanti, vātena bhajanti.

pe8:105.2

105.3

Na evaṁ selo (…) virattaṁ rajanīyesu dosanīye na dussatīti kāraṇaṁ dosanīye domanassantaṁ, na duṭṭhena vā kampati uṇhena vā, so milāyati sītena vā avasussati, evaṁ cittaṁ rāgena nānussati sītena kampatīti.

pe8:105.3

105.4

Kiṅkāraṇaṁ?

pe8:105.4

105.5

Virattaṁ rajanīyesu dosanīye na dussati.

pe8:105.5

105.6

Kiṅkāraṇaṁ?

pe8:105.6

105.7

Dosanīye panassanti na dussati, aduṭṭhaṁ taṁ na kosissanti, tena kuppanīye na kuppati, yassevaṁ bhāvitaṁ cittaṁ kuto taṁ dukkhaniddeso ca kuto evarūpassa dukkhaṁ āgamissatīti niddiṭṭhaṁ.

pe8:105.7

106.1

Parivattanāti kuto taṁ dukkhamessatīti yaṁ cetasikaṁ sukhaṁ anupādisesā ayaṁ natthi sopādisesā ayaṁ atthi.

pe8:106.1

106.2

Puna evamāhaṁsu taṁ khaṇaṁ taṁ muhuttaṁ ubhayameva avedayitaṁ sopādisesaṁ yañca anupādisesaṁ yañca taṁ khaṇaṁ taṁ muhuttaṁ anupādisesaṁ yañca sopādisesaṁ ca avedayitaṁ.

pe8:106.2

106.3

Sukhamāpannassa anāvattikanti ayamettha viseso parivattanā.

pe8:106.3

107.1

Tattha katamo vevacano?

pe8:107.1

107.2

Yassevaṁ bhāvitaṁ cittaṁ vā bhāvitaṁ subhāvitaṁ anuṭṭhitaṁ vatthukataṁ susamāraddhaṁ.

pe8:107.2

107.3

Cittanti mano viññāṇaṁ manindriyaṁ manoviññāṇadhātu.

pe8:107.3

108.1

Tattha katamā paññatti?

pe8:108.1

108.2

Cittaṁ mano saṅkhārā vūpasamapaññattiyā paññattaṁ.

pe8:108.2

108.3

Samādhi asekkhapaññattiyā paññatto.

pe8:108.3

108.4

Dukkhaṁ ucchinnapaññattiyā paññattaṁ.

pe8:108.4

109.1

Tattha katamo otaraṇo?

pe8:109.1

109.2

Citte niddiṭṭhe pañcakkhandhā niddiṭṭhā honti, ayaṁ khandhesu otaraṇo, manoviññāṇadhātuyā niddiṭṭhāya aṭṭhārasa dhātuyo niddiṭṭhā honti, ayaṁ dhātūsu otaraṇo.

pe8:109.2

109.3

Manāyatane niddiṭṭhe sabbāni āyatanāni niddiṭṭhāni honti.

pe8:109.3

109.4

Tattha manāyatanaṁ nāmarūpassa padaṭṭhānaṁ.

pe8:109.4

109.5

Nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṁ.

pe8:109.5

109.6

Tathā paṭiccasamuppāde.

pe8:109.6

109.7

Ayaṁ otaraṇo.

pe8:109.7

109.8

Tattha katamo sodhano suddhoyeva ārambho.

pe8:109.8

110.1

Tattha katamo adhiṭṭhāno?

pe8:110.1

110.2

Chaḷindriyaṁ bhāvanā ekattāyaṁ paññatti chaṭṭhitena kāyo ekattāya paññatto.

pe8:110.2

111.1

Tattha katamo parikkhāro?

pe8:111.1

111.2

Cittassa pubbahetu samuppādāya manasikāro ca tappoṇatā ca yaṁ asamāhitabhūmiyaṁ ca visesadhammānaṁ abhāvitattā cittasatataṁ gacchati, sace samādhino sukhaṁ hetu avippaṭisāro paccayo, ayaṁ hetu ayaṁ paccayo parikkhāro.

pe8:111.2

112.1

Tattha katamā samāropanā?

pe8:112.1

112.2

Yassevaṁ bhāvitanti tassa dhammā samāropayitabbā.

pe8:112.2

112.3

Kāyo sīlaṁ paññā bhāvitacittanti anabhirataṁ anapaṇataṁ anekaṁ anutaṁ anāpajjāsattaṁ ayaṁ samaññāyatanā na tassa sekkhassa sammāsamādhi sabbe asekkhā dasa arahantadhammā niddiṭṭhā honti.

pe8:112.3

112.4

Asekkhabhāgiyāni suttāni.

pe8:112.4

113.1

Yassa nūna, bhante, kāyagatāsati abhāvitā, ayaṁ so aññataraṁ sabrahmacāriṁ āsajja samāpajja appaṭinissajja janapadacārikaṁ pakkameyya, so āyasmā imasmiṁ vippaṭijānāti dve pajāni paṭijānāti cittabhāvanāyañca diṭṭhiyā pahānaṁ, kāyabhāvanāyañca diṭṭhippahānaṁ, kāyabhāvanāyañca taṇhāpahānaṁ, yaṁ paṭhamaṁ upamaṁ karoti.

pe8:113.1

113.2

Asucināpi sucināpi pathavī neva aṭṭiyati na jigucchati na pītipāmojjaṁ paṭilabhati, evameva hi pathavīsamena so cetasā anvayena appakena averena abyāpajjena viharāmīti.

pe8:113.2

113.3

Iti so āyasmā kiṁ paṭijānāti, kāyabhāvanāya sukhindriyapahānaṁ paṭijānāti, cittabhāvanāya somanassindriyapahānaṁ paṭijānāti.

pe8:113.3

113.4

Kāyikā vedanā rāgānusayamanugatānaṁ sukhindriyaṁ paṭikkhipati.

pe8:113.4

113.5

Na hi vedanākkhandhaṁ yā cetasikā sukhavedanā tattha ayaṁ paṭilābhapaccayā uppajjati sukhaṁ somanassaṁ.

pe8:113.5

113.6

Sotaṁ paṭikkhipati, na hi manosamphassajaṁ vedanaṁ.

pe8:113.6

113.7

Tattha catūsu mahābhūtesu rūpakkhandhassa anusayapaṭighapahānaṁ bhaṇati.

pe8:113.7

113.8

Kāme rūpañca tañca asekkhabhūmiyaṁ.

pe8:113.8

113.9

Kāye kāyānupassanā diṭṭhadhammasukhavihārañca.

pe8:113.9