巴利《小部》· 藏释

Dhamme ṭhito brahmacariyaṁ careyya”.

Tayome, bhikkhave, satthāro, tathāgato arahaṁ sekkho paṭipado.

Idaṁ sattādhiṭṭhānaṁ.

Tattha katamaṁ dhammādhiṭṭhānaṁ?

“Yañca kāmasukhaṁ loke,

yañcidaṁ diviyaṁ sukhaṁ;

Taṇhakkhayasukhassete,

kalaṁ nāgghanti soḷasiṁ”.

Sattime, bhikkhave, bojjhaṅgā, idaṁ dhammādhiṭṭhānaṁ.

Tattha katamaṁ sattādhiṭṭhānañca dhammādhiṭṭhānañca?

Duddasamantaṁ saccaṁ duddaso paṭivedho bālehi, jānato passato natthi nandīti vadāmi.

Duddasamantaṁ saccaṁ duddaso paṭivedho bālehīti dhammādhiṭṭhānaṁ.

Jānato passato natthi nandīti sattādhiṭṭhānaṁ.

Dārukkhandhopamaṁ gaṅgāya tīriyā orimañca tīraṁ pārimañca tīraṁ thale vā na ca ussīdanaṁ, majjhe ca na saṁsīdanaṁ manussaggāho ca amanussaggāho ca antopūtibhāvo ca, idaṁ dhammādhiṭṭhānaṁ.

Evaṁ pana bhikkhu nibbānaninno bhavissati nibbānaparāyaṇoti sattādhiṭṭhānaṁ.

Idaṁ sattādhiṭṭhānañca dhammādhiṭṭhānañca.

Tattha katamo thavo?

“Maggānaṭṭhaṅgiko seṭṭho,

saccānaṁ caturo padā;

Virāgo seṭṭho dhammānaṁ,

dvipadānañca cakkhumā”.

Tīṇimāni, bhikkhave, aggāni—

buddho sattānaṁ, virāgo dhammānaṁ, saṅgho gaṇānaṁ.

Ayaṁ thavo.

Tattha katamaṁ anuññātaṁ?

“Kāyena saṁvaro sādhu,

sādhu vācāya saṁvaro;

Manasā saṁvaro sādhu,

sādhu sabbattha saṁvuto;

Sabbattha saṁvuto bhikkhu,

sabbadukkhā pamuccati”.

Idaṁ bhagavatā anuññātaṁ.

Tīṇimāni, bhikkhave, karaṇīyāni—

kāyasucaritaṁ vacīsucaritaṁ manosucaritaṁ.

Idaṁ anuññātaṁ.

Tattha katamaṁ paṭikkhittaṁ?

Natthi puttasamaṁ pemaṁ.

Vitthāro idaṁ paṭikkhittaṁ.

Tīṇimāni, bhikkhave, akaraṇīyāni sayaṁ abhiññāya desitāni.

Katamāni tīṇi?

Kāyaduccaritaṁ vacīduccaritaṁ manoduccaritaṁ.

Idaṁ paṭikkhittaṁ.

Tattha katamaṁ anuññātañca paṭikkhittañca?

“Kāyena kusalaṁ kare,

assa kāyena saṁvuto;

Kāyaduccaritaṁ hitvā,

kāyasucaritaṁ care”.

Dvīhi paṭhamapadehi catutthena ca padena anujānāti.

Kāyaduccaritaṁ hitvāti tatiyena padena paṭikkhittanti.

Mahāvibhaṅgo aciratapānādo.

Tatthimā uddānagāthā

Sace bhāyasi dukkhassa,

mābhinandi anāgataṁ;

Vassakāle yathā chattaṁ,

kusalāni kamatthake.

Sabbe dhammā anattāti,

samāgataṁ vicālaye;

Na vo dukkhā pamokkhātthi,

samatho ca vipassanā.

Kāmacchandaṁ upādāya,

yo so vitakkehi khajjati;

Subhāvitatte bojjhaṅge,

so imaṁ vijaṭaye jaṭaṁ.

Suññato lokaṁ avekkhassu,

samādhibhāvi bhāvase;

Kāmaṁ kāmayamānassa,

dhammacariyāya sugatiṁ.

Haññate sabbā mucceva,

nippoṭhento catuddisā;

Yo kāme parivajjeti,

pārichattopameva ca.

Yāni karoti puriso,

lokadhammā pakāsitā;

Sukho vipāko puññānaṁ,

tatiyaṁ aññaṁ na vijjati.

Ādānassa bhayaṁ ñatvā,

jāyate jīyatepi ca;

Kāmā hi citrā vividhā,

atha loṇasallopamaṁ.

Na hi pāpaṁ kataṁ kammaṁ,

Agatīhi ca gacchati;

Yassindriyāni samathaṅgatāni,

Tatheva pañcañāṇiko.

Sattiyā viya omaṭṭho,

viññāṇañca patiṭṭhitā;

Yo pāṇamatipāteti,

tīṇi duccaritāni ca.

Saṭṭhivassasahassāni,

Khaṇaṁ laddhāna dullabhaṁ;

Ayasāva malaṁ samuṭṭhitaṁ,

Catūsu paṭipattisu.

Nelaṅgo setapacchādo,

atha gopālakopamaṁ;

Sukho viveko tuṭṭhassa,

vitakkā ca sudesitā.

Pheṇapiṇḍopamaṁ rūpaṁ,

brahā uju patāpavā;

Paññā hi seṭṭhā lokasmiṁ,

anaññā tīṇi indriyāni.

Kāmesu sattā kāmasaṅgasattā,

Atha vaṇṇo rahassavā;

Sabbe dhammā anattāti,

Ariyasaccañca desitaṁ.

Eseva maggo natthañño,

Sotāpannoti byākare;

Yassindriyāni subhāvitāni,

Atha dhammapadehi ca.

Vacasā manasā ceva,

pañcakkhandhā aniccato;

Yāni karoti puriso,

tīṇi sucaritāni ca.

Rūpaṁ vedayitaṁ saññā,

pañcakkhandhā pakāsitā;

Yo evaṁ paṭipajjati,

brahmā ceva phalāni ca.

Sabbapāpassa akaraṇaṁ,

vimokkhā taṁ hi desitā;

Natthi puttasamaṁ pemaṁ,

devānaṁ asurāna ca.

Yaṁ pattaṁ yañca pattabbaṁ,